და ცხოვრობენ ის ქალები ასე. ჩუმად. როცა ურტყამენ, მაშინაც არ იღებენ ხმას ერთხელ თეატრალურში ჩემმა ერთმა ლექტორმა (ქალმა) ასეთი რაღაც გვითხრა: ჩამოდიან ვიღაცები სოფლიდან და ფემინისტები ხდებიანო. და ჩემი დაქალებიო აქ, თბილისის გარკვეულ უბნებში (ხვდებით ალბათ) ქმრებს და შვილებს უვლიანო, უპრეტენზიოდო.
ხმა ვერ ამოვიღე მე. ბავშვი ვიყავი და რაღაცნაირად ჩუმი. არადა ათი წელი გავიდა იმის მერე და არ მავიწყდება, თავში მიტრიალებს, რომ ვერ ვუთხარი. ვერ ვუთხარი, თუ გინახავს-მეთქი შენ ის ქალები სოფლებში. თუ გინახავს, როგორ დგებიან უთენია და შუაღამემდე ბერდებიან, თუ გინახავს, როგორ დადიან კაცებთან ერთად სათიბში თუ სახნავ-სათესად, ეზიდებიან ფიჩხს, ჩეხავენ შეშას, უვლიან ძროხებს, ხელები მიწის შავ-შავ ბელტებს მიუგავთ, წამოიკიდებენ მძიმე ტომრებს ხან რით სავსეს და ხან რით და დაათრევენ კილომეტრებზე, და როცა იმათი კაცები ტახტზე წამოგორდებიან, ან დასხდებიან და სვამენ, იმათი საქმე არ მთავრდება, და ხმას თუ ამოიღებენ რამეზე, ან კაცების საუბარში ჩაერევიან - მტრისას: ეს ქალის საქმე არ არისო, ქალო ენა გააჩუმეო, ქალის ენა გაერია და იმიტომ აირია ის ამბავიო. ქალის ჭკუაო. შენ ბალღები გააჩუმეო. ხინკალი მოახვიეო. მერე არც იფიქრო, გვერდზე მოგვიჯდეო. ავდგებით და გადღეგრძელებთო, სულ ბოლოსო.
და ცხოვრობენ ის ქალები ასე. ჩუმად. როცა ურტყამენ, მაშინაც არ იღებენ ხმას: ქალმა უნდა შეუნახოს ოჯახს ნამუსი. გაიგებს ვინმე და იტყვის, მაგის ბრალი იქნებაო, ქალისო. რატო არ დაეგდება ჭკვიანადო.
ხევსურეთში კაცისთვის რომ ეკითხათ, რამდენი შვილი გყავსო, ამდენი შვილი და ამდენი ქალიო, იტყოდა. ქალიო ჰო, შვილებში არ ერია ის ქალი. და განა ეხლა აღარ არის ეგრე. ჩემი ყურით მაქვს მოსმენილი, ბიჭს ელოდებით თუ გოგოსო. ბიჭსო, და აბა რა, აბა რა, ეგრე გულიანად ნაკეთები ბიჭი იქნება, მაშ როგორო. ეს ვითომ ხუმრობით, ჰო, მაგრამ გჯერათ რომ ხუმრობით?
მე ვარ ეგეთი, "უგულოდ ნაკეთები". ჰო, გოგო დავიბადე. მერე ჩამოვედი სოფლიდან და ფემინისტიც გავხდი. არა, კი არ გავხდი, ვიყავი: დედაჩემი იყო ფემინისტი და იმის ბრალია, რომ ჩემთვის არავის უთქვამს სხვა ჩემი ტოლი გოგოებისგან განსხვავებით, შენ ძმას უნდა მოუარო, შენი პატარა ხელებით იმის ლოგინი და ტანსაცმელი აწესრიგო, სადილი გაუცხელო, ძმაკაცები რო მოუვლენ, თითის წვერებზე დადგე, ოღონდ რომელიმეს თვალებში არ შეხედოო, და ეს იმიტო, რო ძმა ბიჭიაო, გაიზრდებით და შენი პატრონი იქნებაო. და ადგება და გიღრიალებს ყოველთვის, როცა "ცუდად" ჩაიცვამ, ან სახლში მოსვლა დაგაგვიანდება, ან ღმერთი გაგიწყრება და ვინმეს შეხვდებიო. არავის უთქვამს ჩემთვის, შენი კაცი, შენი შემდეგი პატრონი სხვა ქალებში თუ ივლის, მერე რაო, სახლში მოვა და ფეხები უნდა დაბანოო. თუ შემოგარტყამს, დაიმსახურებ და იმიტომო. და მაგის ბრალია ეს ჩემი სულ პატარა თავისუფლებები, თუ რამე მაქვს. იმის ბრალი, რომ არასდროს მიფიქრია, ჩემი ქალად დაბადება ვინმეს დაბადებაზე ნაკლებია და ჩემი თავისუფლება ვინმეს ნებამ უნდა განსაზღვროს. ვინმეს რა, - კაცის.
და რომ ჩამოვედი იმ სოფლიდან და აქაც იგივე დამხვდა, და სხვაგანაც, ვიფიქრე, რომ ალბათ უკვე დიდი ხანია ვიმსახურებ ტყვიას ყველასგან, ვისაც არ ვემსახურე: პაპაჩემისგან, მამაჩემისგან, ჩემი ძმისგან და იმ კაცებისგან, ჩემს ცხოვრებაში რომ იყვნენ და არ მომინდა, მათი დედა და მხევალი ვყოფილიყავი. რომ ისინიც კი, ვითომ "თავისუფლები", ვინც შემხვედრია, ფიქრობენ, რომ მე ვარ ნაკლები, მათზე უარესი, და იმის გამო, რომ ჩემით ვწყვეტ რა მინდა, სულ ცოტა არაწესიერი ვარ, და სულ ბევრი - ალბათ ტყვიის ღირსი.
ლია ლიქოკელი