ყველამ ვიცით, რომ ჯანმრთელობისთვის სუფთა ჰაერი აუცილებელია, მაგრამ ყველას არ აქვს ზუსტი წარმოდგენა, თუ რა ზიანის მოტანა შეუძ₾ია არაჯანსაღ ჰაერს. ბარსელონის გლობალური ჯანმრთელობის ინსტიტუტის მეცნიერებმა დაადგინეს, რომ ბავშვობაში დაბინძურებული ჰაერის ზემოქმედებამ შეიძლება შეასუსტოს კავშირები ტვინის მნიშვნელოვან უბნებს შორის. კვლევა ჟურნალში Environment International (EI) გამოქვეყნდა.
3600-ზე მეტი ბავშვის მონაცემების ანალიზმა აჩვენა, რომ ჰაერის დაბინძურების მაღალი დონე დაკავშირებულია ტვინის ქერქულ და ქერქქვეშა სტრუქტურებს შორის ფუნქციური კავშირის დარღვევასთან. ეს უბნები პასუხისმგებელია კოგნიტურ ფუნქციებზე, მოძრაობასა და ემოციების დამუშავებაზე.
ბავშვებში იზომებოდა ჰაერიდან მიღებული მყარი ნაწილაკების (PM2.5, PM10) და აზოტის ოქსიდების (NO₂, NOx) ზემოქმედების დონე, შემდეგ კი ფასდებოდა მათი ტვინის ფუნქციური აქტივობა მოსვენებულ მდგომარეობაში 10 და 14 წლის ასაკში.
დადგინდა, რომ დაბინძურება, რომელსაც ბავშვები დაბადებიდან სამ წლამდე განიცდიდნენ, ამცირებდა კავშირს ნუშისებრ სხეულსა (რომელიც პასუხისმგებელია ემოციებზე) და იმ უბნებს შორის, რომლებიც აკონტროლებენ ყურადღებასა და მოძრაობას.
კვლევის მთავარი ავტორის, მონიკა გუქსენსის თქმით, ეს ცვლილებები ნარჩუნდება მოზარდობის ასაკშიც, რაც შეიძლება მიუთითებდეს ნეირონული ქსელების განვითარებაში ხანგრძლივ დარღვევებზე. გარდა ამისა, მეცნიერებმა აღმოაჩინეს, რომ ორსულობის დროს დამაბინძურებლების ზემოქმედება დაკავშირებულია ჰიპოკამპის - მეხსიერებაზე პასუხისმგებელი უბნის - მოცულობის შემცირებასთან რვა წლის ბავშვებში. თუმცა, შემდგომ წლებში შეინიშნებოდა კომპენსატორული ზრდა, რაც შესაძლოა ტვინის პლასტიკურობაზე მიუთითებდეს.
მკვლევარები ხაზს უსვამენ ჰაერის დაბინძურების შემცირების ღონისძიებების მიღების აუცილებლობას, განსაკუთრებით ქალაქებში, რათა მინიმუმამდე შემცირდეს მისი გავლენა ბავშვთა განვითარებაზე.
"ჩვენი შედეგები ადასტურებს, რომ ჰაერის დაბინძურებამ შეიძლება მოახდინოს გრძელვადიანი გავლენა ტვინის მუშაობაზე. ეს კიდევ ერთი არგუმენტია მკაცრი ეკოლოგიური სტანდარტების სასარგებლოდ", - დაასკვნა მიშელ კუსტერსმა, კვლევის თანაავტორმა.