როგორ განვასხვავოთ, ბავშვი ჰიპერაქტიურია თუ უბრალოდ, ძალიან ცელქი - რჩევები ცელქი ბავშვების მშობლებს - მშობლები

ბოლო წლებში სულ უფრო ხშირად საუბრობენ ყურადღების დეფიციტისა და ჰიპერაქტიურობის სინდრომზე (სდვგ), თუმცა პარალელურად იზრდება ჰიპერდიაგნოსტიკის შემთხვევებიც, უფრო სწორად, ზედაპირული შეფასებები, როდესაც ეს სინდრომი სრულიად ჯანმრთელ ბავშვებს მიეწერებათ. როგორ განვასხვავოთ სდვგ ჩვეულებრივი აქტიურობისგან, ვისთან გვხვდება ის უფრო ხშირად და რა გავლენას ახდენს მშობლების აღზრდის სტილი სინდრომის განვითარებაზე.

სდვგ არის განვითარების დარღვევა, რომელიც დაკავშირებულია ცენტრალური ნერვული სისტემის ფუნქციონირების თავისებურებებთან. იგი ვლინდება უყურადღებობით, ჰიპერაქტიურობითა და იმპულსურობით, რაც ბავშვს სერიოზულ სირთულეებს უქმნის სწავლაში, კომუნიკაციასა და თვითკონტროლში.

სდვგ-ის მქონე ბავშვებს ხშირად უჭირთ ყურადღების კონცენტრაცია, უშვებენ შეცდომებს უყურადღებობის გამო, არ შეუძლიათ ბოლომდე მოსმენა, მკვეთრად რეაგირებენ სურვილის ვერშესრულებაზე და უჭირთ წესების დაცვა.

სინდრომის პირველი ნიშნები, როგორც წესი, 3–6 წლის ასაკში ჩნდება, თუმცა ყველაზე მკვეთრად ის დაწყებით კლასებში ვლინდება, როდესაც ბავშვს მეტი მოთმინება და კონცენტრაცია მოეთხოვება.

სდვგ-ის ძირითადი მექანიზმი დაკავშირებულია ტვინის შუბლის წილების არასაკმარის ფუნქციონირებასთან — იმ უბნებთან, რომლებიც ქცევის კონტროლზეა პასუხისმგებელი.

სპეციალისტები აღნიშნავენ, რომ ეს სტრუქტურები ყალიბდება ზრდასრულების მხრიდან აქტიური, თანმიმდევრული მართვის პირობებში. თუ აღზრდაში დომინირებს ე.წ. „თავისუფალი აღზრდა“, სადაც ბავშვს იშვიათად ეძლევა მკაფიო ჩარჩოები და წესები, თვითრეგულაციის უნარები შესაძლოა სრულად ვერ განვითარდეს.

სტატისტიკურად სდვგ ბიჭებში 2–4-ჯერ უფრო ხშირად დიაგნოსტირდება, ვიდრე გოგონებში. ამის მიზეზი ისაა, რომ ბიჭებთან უფრო თვალშისაცემია ჰიპერაქტიურობა, მაშინ როდესაც გოგონებში ხშირად გვხვდება უყურადღებო ტიპი, რომელიც ხანგრძლივად შეუმჩნეველი რჩება.

მეცნიერები განსაკუთრებულ ყურადღებას ამახვილებენ იმაზე, რომ სდვგ-ის მსგავსი სიმპტომები ყოველთვის არ ნიშნავს ამ დიაგნოზის არსებობას. მსგავსი ქცევა შესაძლოა გამოწვეული იყოს შფოთვითი აშლილობებით, ქრონიკული სტრესით, სასკოლო გარემოთი, ძილის დეფიციტით ან გაჯეტების ჭარბი გამოყენებით.

სდვგ-ის მთავარი განმასხვავებელი ნიშანი სიმპტომების მდგრადობაა. სინდრომის შემთხვევაში პრობლემური ქცევა ყველა გარემოში ვლინდება — სახლში, სკოლაში, სტუმრად — და სერიოზულად აფერხებს ბავშვის სწავლასა და სოციალიზაციას.

სპეციალისტების თქმით, სდვგ-ის გამოვლინებების შემცირება და ზოგ შემთხვევაში პრაქტიკულად სრულად დაძლევაც შესაძლებელია, თუმცა ამისთვის აუცილებელია ხანგრძლივი, კომპლექსური მუშაობა — როგორც პროფესიონალების, ისე ოჯახის ჩართულობით.

დიაგნოზი განაჩენი არ არის. ეს არის სიგნალი, რომ საჭიროა სისტემური კორექცია, რომელიც ბავშვს ეხმარება საკუთარი ქცევის მართვასა და ცხოვრებისადმი ადაპტაციაში.

როგორ მოვიქცეთ ძალიან ცელქ ბავშვთან – პრაქტიკული რჩევები მშობლებისთვის

1. გაარჩიეთ „ცელქობა“ და პრობლემა

აქტიური ბავშვი ყოველთვის პრობლემას არ ნიშნავს. დააკვირდით: შეუძლია თუ არა ბავშვს მოკლე დროით კონცენტრირება, უსმენს თუ არა მითითებებს და იცვლება თუ არა მისი ქცევა გარემოს მიხედვით.

2. მკაფიო წესები მცირე რაოდენობით, მაგრამ მუდმივად

სჯობს 3–5 მარტივი წესი, რომლებიც ყოველთვის ერთნაირად სრულდება. წესების ხშირი შეცვლა ბავშვს კიდევ უფრო აბნევს და აღიზიანებს.

3. ყოველდღიური რუტინა ამშვიდებს ნერვულ სისტემას

ძილი, ჭამა, თამაში და ეკრანის დრო ერთსა და იმავე საათებში ბავშვს უსაფრთხოების შეგრძნებას აძლევს და იმპულსურობას ამცირებს.

4. ინსტრუქციები იყოს მოკლე და კონკრეტული

„დაწყნარდი“ ბავშვისთვის არაფერს ნიშნავს. თქვით ასე: „მოდი, სკამზე დავსხდეთ და ერთად დავთვალოთ ათამდე“.

5. ენერგიას უნდა ჰქონდეს გამოსავალი

ცელქ ბავშვებს სჭირდებათ მოძრაობა: სირბილი, ცოცვა, ბურთით თამაში. რაც უფრო „გამოწურავთ“ ენერგიას დღის განმავლობაში, მით უფრო მარტივია მშვიდი მომენტები.

6. შეაქეთ შედეგი, არა მხოლოდ მცდელობა

შექება კონკრეტული უნდა იყოს: „მომეწონა, როგორ მოითმინე რიგში დგომა“ და არა უბრალოდ „კარგი გოგო/ბიჭი ხარ“.

როგორ ვამეცადინოთ ჰიპერაქტიური ბავშვი და როგორ გადავატანინოთ ქცევის სირთულეები

არის თუ არა ჰიპერაქტიურობა ნევროლოგიური დარღვევა? - ნევროლოგის პასუხი და ნიშნები, რომლებიც ჩარევას არ საჭიროებენ