"სიყვარულში პირველი კრიზისი მესამე წლიდან იწყება... დაშორებას და სიკვდილს ტვინი თითქმის ერთნაირად აღიქვამს" - მეცნიერების საინტერესო დასკვნები სიყვარულზე - მშობლები

სიყვარული საუკუნეების განმავლობაში უფრო პოეტებისა და მხატვრების სფეროდ მიიჩნეოდა, ვიდრე მეცნიერების. როგორ უნდა განვსაზღვროთ ეს გრძნობა? როგორ უნდა ავხსნათ მეცნიერულად, თუ რატომ გვიყვარდება ადამიანი ან რატომ მთავრდება სიყვარული? მეცნიერებისთვის ეს თემა ყოველთვის გარკვეულ სკეპტიციზმს იწვევდა.

თუმცა თანამედროვე ნეირომეცნიერებამ სცადა ამ რთული ემოციის „დაშლა“ და ტვინის დონეზე ახსნა.

სიყვარული — ტვინში დაბადებული პროცესი

ამ თემის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი მკვლევარია სოციალური ნეირობიოლოგი სტეფანი კაჩიოპო, რომელმაც ათწლეულების განმავლობაში შეისწავლა ცენტრალური ნერვული სისტემის მუშაობა და სიყვარულის ნეირონული საფუძვლები. ტომოგრაფებისა და სკანერების დახმარებით ის „იხედებოდა“ ტვინში, რათა გაერკვია, რა ხდება მაშინ, როცა გვიყვარდება.

მისი კვლევების შეჯამება და პირადი გამოცდილება ასახა წიგნში "სად იბადება სიყვარული. ნეირომეცნიერება იმის შესახებ, როგორ ვირჩევთ და არ ვირჩევთ ერთმანეთს“.

კაჩიოპო საუბრობს სიყვარულის სხვადასხვა ფორმაზე — სამუშაოსადმი გატაცებაზე, ჰობიზე, დედობრივ მიჯაჭვულობაზე, თუმცა განსაკუთრებულ ყურადღებას რომანტიკულ ურთიერთობებზე ამახვილებს.

15 მნიშვნელოვანი ფაქტი სიყვარულზე — მეცნიერების თვალით

1. ადამიანს გადარჩენისთვის სიყვარული სჭირდება

საყვარელი საქმე შეიძლება განსაზღვრავდეს ჩვენს იდენტობას, მაგრამ ეს საკმარისი არ არის. ადამიანური გადარჩენისთვის აუცილებელია სხვა ადამიანების სიყვარული და მათთან კავშირი.

2. ხანგრძლივი მარტოობა ჯანმრთელობისთვის ისეთივე საშიშია, როგორც მოწევა

მარტოობა იწვევს ნევროლოგიურ ცვლილებებს, რომლებიც მთლიან ორგანიზმზე აისახება. ზოგიერთი საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ექსპერტი მას სერიოზულ რისკფაქტორად მიიჩნევს.

3. ერთად ცეკვა ზრდის ურთიერთობით კმაყოფილებას

კვლევებმა აჩვენა, რომ წყვილები, რომლებიც ერთად ცეკვავენ ან ფიზიკურ აქტივობაში ერთვებიან, უფრო ბედნიერები არიან. ერთობლივი მოძრაობა ამცირებს სტრესს და აძლიერებს კავშირს.

4. ჯანმრთელი ურთიერთობა — ჯანმრთელი ტვინი

შეყვარებულობა ააქტიურებს კოგნიტიურ პოტენციალს. სოციალური აქტივობებიდან ერთ-ერთი ყველაზე ეფექტური სწორედ სიყვარულია.

5. სუნი მნიშვნელოვან როლს თამაშობს მიზიდულობაში

ადამიანს, როგორც წესი, იზიდავს ის, ვისი სუნიც განსხვავდება მისი საკუთარი სუნისგან. ცხვირი აფიქსირებს ფერომონებს — ქიმიურ სიგნალებს, რომლებიც გენეტიკურ ინფორმაციას ატარებენ.

6. სიყვარული „ბიოლოგიური ფოიერვერკია“

შეყვარებულობა ააქტიურებს ტვინის იმ უბნებს, რომლებიც დოფამინს გამოყოფენ — სიამოვნების მთავარ ქიმიურ მედიატორს. იგივე უბნები აქტიურდება გემრიელი, მაგრამ დამოკიდებულების გამომწვევი საკვების მიღებისას ან ალკოჰოლის დალევისას. ამიტომ სიყვარულს ხშირად თრობას ადარებენ.

7. სიყვარული ააქტიურებს ტვინის 12 უბანს

კვლევებმა აჩვენა, რომ სიყვარულის განცდა ერთდროულად რამდენიმე — სულ მცირე თორმეტ — ტვინის ზონას რთავს.

8. ბედნიერ წყვილებს უკეთ სძინავთ და ძლიერ იმუნიტეტი აქვთ

ხანგრძლივ, ჯანსაღ ურთიერთობაში მყოფ ადამიანებს უკეთესი ძილი, ძლიერი იმუნური სისტემა და ნაკლები დამოკიდებულებები აქვთ. მათ შორის ზოგიერთ დაავადებაზე გადარჩენის მაჩვენებელიც უფრო მაღალია.

9. ოქსიტოცინი — სიყვარულისა და იმუნიტეტის კავშირი

პოზიტიური კომუნიკაციის მქონე წყვილებს სისხლში ოქსიტოცინის მაღალი ბუნებრივი დონე აღმოაჩნდათ. ეს ჰორმონი არა მხოლოდ ემოციურ კავშირს, არამედ იმუნურ სისტემასაც უკავშირდება.

10. ფიზიკური სიახლოვე „ცოცხლად ყოფნის“ შეგრძნებას აძლიერებს

ფიზიკური ინტიმურობა ამყარებს ემოციურ კავშირს და გვაძლევს იმ განცდას, რასაც „ცოცხლად ყოფნის ბედნიერებას“ უწოდებენ.

11. პირველი სერიოზული კრიზისი — მესამე წელს

მიუხედავად „მეშვიდე წლის კრიზისის“ პოპულარული მითისა, მეცნიერები ამბობენ, რომ პირველი მნიშვნელოვანი დაღმასვლა ხშირად მესამე წელს ხდება — როცა დოფამინით „დათრობილი“ ტვინი ნელ-ნელა რეალობას უბრუნდება.

12. დაშორების ორი ძირითადი მიზეზი

ყველაზე ხშირად ურთიერთობა ინგრევა ორი მიზეზით:

• ფსიქოლოგიური სიახლოვის ნაკლებობა

• უარყოფის ან უსარგებლობის განცდა

13. ტვინისთვის დაშორება თითქმის სიკვდილს ჰგავს

ნეიროლოგიური თვალსაზრისით, მტკივნეული განშორება და სიკვდილი ტვინისთვის ძალიან ახლოს მდგომი გამოცდილებებია.

14. სიყვარული და გატაცება მსგავს მექანიზმებზე მუშაობს

სხვა ადამიანის სიყვარული და ძლიერად გამოხატული ვნება საქმიანობისადმი — სპორტის, კარიერის ან მიზნის მიმართ — ტვინის ერთნაირ მექანიზმებს ეფუძნება.

15. სიყვარული უნივერსალურია

სიყვარული და მარტოობა უნივერსალური გამოცდილებებია — მათ ყველა ადამიანი განიცდის, განურჩევლად კულტურისა თუ ასაკისა.

სიყვარული მხოლოდ პოეტური მეტაფორა არ არის. ის კომპლექსური ნეირობიოლოგიური პროცესია, რომელიც ტვინის სხვადასხვა სისტემას რთავს, გავლენას ახდენს ჩვენს იმუნიტეტზე, ძილზე, ფსიქიკურ და ფიზიკურ ჯანმრთელობაზე.

მეცნიერება ამტკიცებს: სიყვარული არა მხოლოდ გრძნობა, არამედ გადარჩენის, განვითარებისა და სიცოცხლის ხარისხის მნიშვნელოვანი ფაქტორია.