"ბიჭი ხარ და ..." - დედების დაუფიქრებელი ფრაზები, რომლებიც მათ ვაჟებს ცხოვრებას უნგრევს - მშობლები

ყველა დედას სურს, რომ მისი შვილი ბედნიერი, ძლიერი და წარმატებული ადამიანი გაიზარდოს. თუმცა ზოგჯერ სწორედ აღზრდის მეთოდები ან მშობლის გარკვეული დამოკიდებულებები შეიძლება ამ მიზანს ხელს უშლიდეს. არსებობს რამდენიმე გავრცელებული შეცდომა, რომლის თავიდან აცილებაც განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, როცა საქმე ბიჭის აღზრდას ეხება.

1. კაცების მიმართ უარყოფითი დამოკიდებულება

ხშირად გვხვდება სიტუაცია, როდესაც დედა მუდმივად იმეორებს უარყოფით კონტექსტში, რომ „ყველა კაცი ერთნაირია“ ან მამაკაცებს დამცინავად მოიხსენიებს. ასეთ გარემოში გაზრდილი ბიჭისთვის რთულია საკუთარი თავის მამაკაცურ იდენტობასთან გაიგივება, რაც განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია მოზარდობის პერიოდში.

გარდა ამისა, ასეთი განზოგადებები რეალობას არ შეესაბამება — ყველა ადამიანი განსხვავებულია. თუ ბიჭს ბავშვობიდან ჩაუნერგავენ აზრს, რომ მამაკაცები აუცილებლად ეგოისტები ან არასანდოები არიან, მას შეიძლება ან თავად ჩამოუყალიბდეს ასეთი თვისებები, ან საერთოდ ვერ მოახერხოს საკუთარი როლის პოვნა როგორც მამაკაცმა.

2. ოჯახის მამაკაცების მიმართ უპატივცემულობა

ზოგ ოჯახში ქალი წამყვან როლს ასრულებს და ოჯახურ გადაწყვეტილებებს ძირითადად თავად იღებს. ეს თავისთავად პრობლემა არ არის, თუ ოჯახის ყველა წევრს ეს ბუნებრივად მიაჩნია.

პრობლემა იწყება მაშინ, როდესაც ქალი ამ მდგომარეობას იყენებს მამაკაცის დასამცირებლად ან მის დასაკნინებლად — მაგალითად, როცა მეუღლეს ეუბნება, რომ "არაფრის მაქნისია" და ყველაფრის გაკეთება თავად უწევს.

ბიჭი, რომელიც ყოველდღე ხედავს, როგორ ამცირებენ ოჯახში მამაკაცებს, ასეთ დამოკიდებულებას შეიძლება ნორმად მიიჩნევდეს და მომავალში თავადაც გაუჭირდეს საკუთარი თავისადმი და სხვა ადამიანებისადმი პატივისცემის შენარჩუნება. ოჯახის წევრებს შორის პატივისცემა კი არა მხოლოდ ბავშვის ჯანსაღ აღზრდას, არამედ ოჯახის ჰარმონიასაც უზრუნველყოფს.

3. ბავშვის მამის უარყოფა

ბავშვის ცხოვრებაში ორივე მშობლის მნიშვნელობა დიდია.

ბავშვის დაბადებაში ყოველთვის ორი ადამიანი მონაწილეობს და მიუხედავად იმისა, როგორ დასრულდა მშობლების ურთიერთობა, ეს ფაქტი არ იცვლება. ამიტომ ბავშვისთვის მამის არსებობის უარყოფა ან მისი მუდმივად უარყოფით კონტექსტში მოხსენიება დიდი შეცდომაა.

ბევრ ბავშვს ხშირად ესმის ფრაზა: „ამით ზუსტად მამას ჰგავხარ!“ — და, როგორც წესი, ეს ნათქვამი ბავშვის არასასურველ თვისებებს ეხება. თუმცა კვლევები აჩვენებს, რომ პიროვნების ჩამოყალიბებაზე უფრო დიდ გავლენას გარემო ახდენს, ვიდრე გენეტიკა. თუ დედა აქტიურად მონაწილეობს ბავშვის აღზრდაში, ბავშვი ხშირად სწორედ მის ქცევებსა და ჩვევებს იმეორებს.

4. ჰიპერმზრუნველობა

ზედმეტი მზრუნველობა ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული შეცდომაა. ბევრი დედა საკუთარი შფოთვის გამო ცდილობს შვილი ყველაფრისგან დაიცვას — აცმევს უფრო თბილად, ვიდრე საჭიროა, უკრძალავს რისკიან აქტივობებს და არ აძლევს საშუალებას დამოუკიდებლად გამოსცადოს საკუთარი შესაძლებლობები.

ასეთ გარემოში გაზრდილი ბიჭები ხშირად ვერ სწავლობენ საკუთარ სურვილებსა და შესაძლებლობებზე დაყრდნობას. ისინი კარგავენ კვლევის სურვილს, ნაკლებად იღებენ ინიციატივას და უფრო მეტად დამოკიდებულები ხდებიან დედის აზრსა და გადაწყვეტილებებზე.

5. სრული კონტროლი

ზედმეტ კონტროლს თითქმის იგივე შედეგები მოაქვს, რაც ჰიპერმზრუნველობას, თუმცა აქ კიდევ ერთი პრობლემა ემატება — ბავშვს უყალიბდება უნდობლობა საკუთარი თავისა და სამყაროს მიმართ.

თუ ბავშვის ყოველი ნაბიჯი კონტროლდება, მას არ უვითარდება საკუთარი ინიციატივა და თვითკონტროლი, რადგან ამ ფუნქციებს დედა მთლიანად საკუთარ თავზე იღებს. შედეგად შეიძლება ჩამოყალიბდეს ინფანტილური პიროვნება, რომელსაც პასუხისმგებლობის აღება უჭირს.

მშობლის ნდობა ბავშვისთვის ძალიან მნიშვნელოვანი საფუძველია. როცა ბავშვი ისმენს სიტყვებს: „მე შენ გენდობი, დარწმუნებული ვარ, შენ ამას შეძლებ“, მას მეტი მოტივაცია უჩნდება, იყოს დამოუკიდებელი, პასუხისმგებელი და გაამართლოს ის ნდობა, რომელიც მასზეა დადებული.

6. უარყოფითი ემოციების უარყოფა

ბევრ ოჯახში ჯერ კიდევ ისმის ფრაზა: „კაცები არ ტირიან“. ასეთი მიდგომა ბავშვისთვის საკმაოდ საზიანოა. როცა ბიჭს ბავშვობიდან ასწავლიან, რომ ტირილი ან სევდის გამოხატვა დაუშვებელია, ის სწავლობს საკუთარი ემოციების ჩახშობას. მომავალში კი ეს შეიძლება ფსიქოლოგიურ პრობლემებამდე მივიდეს.

ხშირად მშობლები გოგოებს აძლევენ უფლებას, თავისუფლად გამოხატონ ემოციები — იტირონ, თქვან, რომ მოწყენილები არიან. ბიჭებს კი ხშირად ასწავლიან, რომ მხოლოდ სიხარული ან გაბრაზება შეიძლება გამოხატონ. სინამდვილეში კი ბავშვებს, სქესის მიუხედავად, ერთნაირად ძლიერი ემოციები აქვთ და მათი მუდმივი შეკავება არავისთვის სასარგებლო არ არის.

ამის ნაცვლად მნიშვნელოვანია ბავშვს ემოციური ინტელექტი განუვითარდეს. აუხსენით, რომ ყველა გრძნობა ბუნებრივია და თითოეულ ადამიანს ახასიათებს. ბავშვმა უნდა ისწავლოს საკუთარი ემოციების ამოცნობა და დასახელება — მაგალითად, სევდა, იმედგაცრუება, სირცხვილი, სიამაყე, შიში, უხერხულობა, სიყვარული და სხვა. ამ სიტყვების გამოყენება შეიძლება წიგნების ან ფილმების პერსონაჟების ემოციების განხილვისასაც, ან საკუთარი გრძნობების აღწერისას.

7. შიშის გაუფასურება

ზოგ მშობელს უჭირს იმის მიღება, რომ ბიჭებსაც შეიძლება ეშინოდეთ. ხშირად ასეთ დროს ბავშვს ეუბნებიან: „არაფრის შეგეშინდეს!“ — და თემაც იქვე მთავრდება.

სჯობს მშობელმა შვილს ჰკითხოს, რა აშინებს ან რა აწუხებს. როცა ბავშვი საკუთარ შიშზე ლაპარაკობს, ის თანდათან სწავლობს მის დაძლევას. მნიშვნელოვანია აუხსნათ, რომ მამაცი ადამიანი ის არ არის, ვინც არასოდეს არაფრის ეშინია. მამაცი ის არის, ვინც შიშის მიუხედავად მაინც წინ მიდის და ცდილობს პრობლემის გადალახვას.

8. რწმენა, რომ ბავშვი ვერავის აწყენინებს

ბიჭები ხშირად ცელქობენ, ზოგჯერ ჩხუბიც ხდება სკოლაში ან ბაღში. ასეთ დროს მშობლებს სკოლაში იბარებენ და ხშირად იწყება ბავშვის დაცვა: დედები მზად არიან დაამტკიცონ, რომ მათი შვილი უდანაშაულოა და არასოდეს გააკეთებდა ცუდს.

რა თქმა უნდა, ყველა მშობელს სურს, შვილზე კარგი იფიქროს. მაგრამ მნიშვნელოვანია ბავშვებს ვასწავლოთ თანაგრძნობა — რომ დაფიქრდნენ, როგორ შეიძლება იმოქმედოს მათმა ქცევამ სხვა ადამიანებზე. ბავშვმა უნდა ისწავლოს საკუთარი საქციელის შედეგების გააზრება და პასუხისმგებლობის აღება.

9. ფიზიკური დასჯა

ფიზიკური დასჯა მიუღებელია როგორც გოგონების, ისე ბიჭების მიმართ. დარტყმას ყოველთვის აქვს ალტერნატივა.

თუ მოზარდმა რამე დააშავა, შესაძლებელია სხვა სახის შეზღუდვები — მაგალითად, გარკვეული დროით ტელევიზორის ყურების ან ტელეფონის გამოყენების აკრძალვა.

პატარა ბავშვებთან კი ყვირილი და მკაცრი მოთხოვნები თითქმის არასოდეს მუშაობს. ეს ბავშვს არაფერს ასწავლის და მხოლოდ შიშს უჩენს. ბევრად ეფექტურია მშვიდი საუბარი, მოფერება, ჩახუტება და იმის ახსნა, რატომ არის კონკრეტული ქცევა არასწორი. ხშირად ბავშვები უბრალოდ იმიტომ ცელქობენ, რომ მოწყენილები არიან და მეტი ყურადღება და სიყვარული სჭირდებათ.

დედებისგან განებივრებულები უკვე ცოლებისგანაც ასეთ დამოკიდებულებას ითხოვენ - დედიკოს ბიჭები