რა უნდა წავიღოთ საფლავზე აუცილებლად, როგორ ვახაროთ მიცვალებულებს აღდგომა და უნდა დავტოვოთ თუ არა პასქა და კვერცხი საფლავზე? - განმარტავს მოძღვარი - მშობლები

აღდგომის მეორე დღეს თითქმის ყველა ოჯახი ახლობლების საფლავებს მიაშურებს. როგორ უნდა ვახაროთ მიცვალებულებს აღდგომა, რა წავიღოთ საფლავზე და რას ვაკეთებთ არასწორად საფლავებზე გასვლისას. არქიმანდრიტი მაკარი (აბესაძე) ხშირად დასმულ კითხვებს პასუხობს:

- როდის დამკვიდრდა სააღდგომოდ საფლავებზე გასვლის ტრადიცია?

- ერთი საუკუნის წინ აღდგომა საფლავებს არ უკავშირდებოდა. ტრადიცია სავარაუდოდ კომუნისტურ ეპოქაში გაჩნდა: როცა ტაძრები დაიკეტა, ხალხი მაინც მიდიოდა ეკლესიებთან, სადაც სასაფლაოებიც იყო. რადგან წირვა არრ სრულდებოდა, თავიანთი მიცვალებულების საფლავებზეც მიდოდნენ.

- რა სიმბოლური კავშირი აქვს აღდგომას საფლავებთან?

- ძველი ქრისტიანები საფლავებზე სწორედ იმისთვის მიდიოდნენ, რომ მიცვალებულებისთვისაც ეხარებინათ ქრისტეს აღდგომა. მონასტრებშიც კი, აღდგომის მეორე დღეს ლიტანიობით შემოივლიდნენ ტერიტორიას და განსვენებულ საძმოს წევრებსაც ულოცავდნენ.

- როდის არის ყველაზე მართებული საფლავზე გასვლა?

-დღეს ბევრგან ეს ტრადიცია ქეიფად იქცა, რაც არასწორია. უწმინდესის კურთხევით, უმჯობესია საფლავზე აღდგომის მეორე დღეს, ორშაბათს გავიდეთ. საერთოდ კი, ყველაზე კარგი დრო მიცვალებულთა მოსახსენებლად თომას კვირის სამშაბათია (აღდგომიდან მეათე დღე), რომელიც საგანგებოდ ამისთვის არის დაწესებული.

- რა უნდა წავიღოთ საფლავზე და როგორ ვახაროთ მიცვალებულებს აღდგომა?

- საფლავზე მხოლოდ პასკა და წითელი კვერცხი უნდა წავიღოთ, როგორც აღდგომის მთავარი სიმბოლოები. სწორედ ამით ვახარებთ ჩვენს მიცვალებულებს ქრისტეს აღდგომას. საფლავებზე დიდი სუფრების გაშლა მართებული არ არის.

- უნდა დავტოვოთ თუ არა პასკა და კვერცხი საფლავზე?

-პასქა და კვერცხი საფლავზე არ უნდა დავტოვოთ. ხშირად მათ ცხოველები თელავენ, რაც უპატივცემულობაა. ბევრი ფიქრობს, რომ უპოვარი აიღებს, მაგრამ თუ დარწმუნებულები არ ვართ, რომ მას მართლა გაჭირვებული იპოვის, უმჯობესია შინ წავიღოთ. ნობათი მხოლოდ მაშინ დავტოვოთ, თუ დავინახავთ ადამიანს, ვისაც ეს სჭირდება.

- როგორ უნდა აღვნიშნოთ დღესასწაული და რა ვქნათ, თუ ლიტურგიას ვერ ვესწრებით?

- დღესასწაული მხოლოდ სუფრით არ აღინიშნება; ნებისმიერი დღესასწაული ტაძარში ყოფნითა და ლიტურგიაში მონაწილეობით უნდა ვადიდოთ. თუ ადამიანი უძლურების გამო ვერ ესწრება მსახურებას, ის მოძღვრის კურთხევით მოქმედებს. უნდა გვახსოვდეს, რომ მთავარია ღმერთთან კავშირი წმინდა ევქარისტიითა (ზიარებით) და ღვთისმსახურებაში მონაწილეობით - სხვანაირად უფალთან კავშირს ვერ შევძლებთ.

- როგორ მოვექცეთ მადლმოსილ ცეცხლს, თუკი მისი მიღების შესაძლებლობა გვექნება?

- ვისაც სურვილი აქვს, შეუძლია აიღოს ცეცხლი, როდესაც მას საქართველოში ჩამოაბრძანებენ. იერუსალიმში მადლი ყველაზე თანაბრად ნაწილდება: როდესაც პატრიარქი მაცხოვრის საფლავიდან ანთებული სანთლებით გამოდის, მასიურად ხდება ცეცხლის გავრცელება და ნებისმიერს შეუძლია მისი დანთება. დღეს სპეციალური ჭურჭელიც იყიდება, რაც ცეცხლის სახლამდე მიტანასა და შენარჩუნებას აადვილებს.

- რამდენი ხანი უნდა გვქონდეს სახლში მადლმოსილი ცეცხლი ანთებული?

- მთავარი მადლის მიღებაა და არა დრო. ცეცხლი შეიძლება სახლში რამდენიმე დღე ენთოს ან რამდენიმე საათი. თუ სახლამდე მიტანისას ჩაგიქრებათ, ეს არანაირი განცდის საფუძველი არ უნდა გახდეს. იერუსალიმში მადლმოსილი ცეცხლის გამობრძანებისას, სანთლებს თავებსაც უწვავენ და ისე ინახავენ. კიდევ ერთხელ უნდა გვახსოვდეს: უმთავრესია უფალთან ურთიერთობა წმინდა ზიარების საიდუმლოს მეშვეობით.

- რა დანიშნულება აქვს სააღდგომო ჯეჯილს და როგორ მოვიქცეთ მისი დაჭკნობის შემდეგ?

- მწვანე ჯეჯილი სიმბოლოა იმ ახალი ცხოვრებისა, რომელიც იესო ქრისტემ თავისი აღდგომით მოგვანიჭა. იგი გამოხატავს სულიერ განახლებას, სიცოცხლის გამარჯვებას სიკვდილზე და იმ სადღესასწაულო განწყობას, რომელიც სამყაროს მაცხოვრის აღდგომით მოეფინა. ვინაიდან ჯეჯილი სააღდგომო ატრიბუტიკის ნაწილია, დღესასწაულის გასვლის შემდეგ უმჯობესია სუფთა ადგილზე მოვათავსოთ, სადაც ფეხქვეშ არ გაითელება, ან დავწვათ.

შორენა მერკვილაძე

რელიგიურად გამართლებულია თუ არა მორთული პასკები, ფერადი კვერცხები და ცხვრის ფორმის ნამცხვარი - განმარტავს არქიმანდრიტი მაკარი