მიუხედავად იმისა, რომ არსებობს არაერთი წარმატებული ადამიანი, რომელიც სკოლაში „საშუალო მოსწავლედ“ ითვლებოდა, ბევრი მშობელი დღესაც დარწმუნებულია, თუ ბავშვი მხოლოდ უმაღლესი ქულები არ მიიღო, ცხოვრებაში ვერაფერს მიაღწევს. ერთი შეხედვით შეიძლება ჩანდეს, რომ ბავშვს უმაღლეს ქულებზე სწავლა არაფერს ავნებს, მაგრამ სინამდვილეში ამ სტრატეგიის შედეგები ბევრად უფრო დამანგრეველი შეიძლება აღმოჩნდეს, ვიდრე გვგონია.
რატომ არის პრობლემური მოთხოვნა, რომ ბავშვმა მხოლოდ მაქსიმალური ქულები მიიღოს.
ბავშვი, რომელიც ფიზიკურად და ემოციურად დამოკიდებულია მშობლებზე, ბუნებრივია, ყველაფერს გააკეთებს იმისთვის, რომ მათ მოეწონოს და კარგი შედეგი აჩვენოს. თუმცა ასეთი ქცევა მომავალში — უკვე ზრდასრულ ასაკში — შეიძლება მთელი ცხოვრების განმავლობაში თან გაჰყვეს ადამიანს და არაერთი მტკივნეული შედეგი გამოიწვიოს.
ბავშვი-გამორჩეული მოსწავლე ხშირად მშობლებისა და მასწავლებლების სიამაყეა: მას ხშირად აქებენ, მაგალითად და მისაბაძად უსახელებენ სხვებს და თითქოს ყველაფერი იდეალურადაა. მაგრამ რას გრძნობენ თავად ეს ბავშვები?
უმრავლეს შემთხვევაში „სრულყოფილი მოსწავლეები“ უმეტესად გოგონები არიან. ზრდასრულ ასაკში ისინი ხშირად რჩებიან ძლიერ დამოკიდებულნი შეფასებებზე — განსაკუთრებით იმაზე, როგორ აფასებენ მათ სხვები. ეს დამოკიდებულება მხოლოდ სწავლას ან კარიერას არ ეხება, არამედ ცხოვრების ყველა სფეროს.
„სრულყოფილი მოსწავლის სინდრომის“ მქონე ქალი ხშირად სხვების აზრზეა დამოკიდებული, რადგან სწორედ ამ შეფასებებზეა აგებული მისი „გადარჩენა“, მიღება და ადაპტაცია საზოგადოებაში.
თუ ბავშვი იღებს დაბალ შეფასებას — თუნდაც ის რეალურ ცოდნას არ ასახავდეს — მისთვის ეს შეიძლება ნიშნავდეს, რომ საზოგადოება მას არ იღებს. ამას თან ახლავს ძლიერი ემოციური რეაქცია: შიში, შფოთვა, დაუცველობის განცდა.
სრულყოფილი მოსწავლეებისთვის შფოთვასა და შიშში ყოფნა ხშირად ნორმად იქცევა. ასეთ ბავშვებს არ აქვთ ჩამოყალიბებული ბაზისური უსაფრთხოების განცდა, რომელიც სიცოცხლის პირველ წელს ყალიბდება.
სრულყოფილი მოსწავლის სინდრომი მდგომარეობაა, როცა ადამიანი ცდილობს ყველგან იდეალური იყოს და მხოლოდ დადებითი შეფასებები მიიღოს.
ასეთ ადამიანებს ხშირად:
არ სჯერათ საკუთარი თავის;
უჭირთ საკუთარი აზრის გამოხატვა;
ეშინიათ უარყოფის;
მუდმივად ეძებენ ავტორიტეტულ ფიგურას, ვის აზრსაც დაეყრდნობიან.
ბავშვი შეიძლება ხშირად სვამდეს კითხვებს, რომელთა პასუხიც თავად იცის, მაგრამ ეჭვი ეპარება, გაიზიარებენ თუ არა მას სხვებიც. ეს გაურკვევლობა ვლინდება მეტყველებაშიც — ჩუმი, არამტკიცე ხმა, დაუმთავრებელი წინადადებები, შეკავებული ჟესტები.
ურთიერთობებიც ხშირად რთულია: ასეთი ადამიანი პარტნიორზეც მშობლების და ახლობლების შეფასებებს უყრდნობა და დამოუკიდებლად არჩევანის გაკეთება უჭირს.
თუ სრულყოფილი მოსწავლის სინდრომი ბავშვობაში ვლინდება, მისი პრევენცია შესაძლებელია. დღეს რეკომენდებულია, რომ მშობლები უფრო ემპათიურები და ყურადღებიანები იყვნენ ბავშვის საჭიროებების მიმართ — მეტი სითბო, ფიზიკური სიახლოვე და სიყვარული აჩუქონ, აჩვენონ, რომ მათი კეთილგანწყობა ნიშნებზე დამოკიდებული არაა.
ბავშვმა უნდა იგრძნოს, რომ მშობლების სიყვარული არ არის დამოკიდებული ქცევაზე ან შეფასებებზე, არამედ მის არსებობაზე.
თუ სინდრომი უკვე ჩამოყალიბებულია, აუცილებელია ფსიქოლოგთან მუშაობა, მისი შინაგანი ტრავმების აღმოჩენა და უსაფრთხოების განცდის აღდგენა.