"თუ ბავშვი მხოლოდ ერთი სახეობის ფაფას ჭამს, პრობლემა არ არის" - სიმართლე ფაფებზე, თევზის ცხიმზე და "სუპერსასარგებლო" საკვებზე - მშობლები
"თუ ბავშვი მხოლოდ ერთი სახეობის ფაფას ჭამს, პრობლემა არ არის" - სიმართლე ფაფებზე, თევზის ცხიმზე და "სუპერსასარგებლო" საკვებზე
მშობლები ყოველდღიურად ისმენენ ურთიერთსაწინააღმდეგო რჩევებს: ხან ამბობენ, რომ წიწიბურა რკინის საუკეთესო წყაროა, ხან შვრიაა იდეალური საუზმე, ხანაც გლუტენი ცხადდება „მთავარ მტრად“. ბებიები კი ჯიუტად გვირჩევენ, ბავშვებს თევზის ქონი მივცეთ, რომ „ჯანმრთელად რომ გაიზარდონ“. სად არის სიმართლე?
მარცვლეულის მითები: რატომ არის წიწიბურა დაფასებული და მანანის ბურღული გაუფასურებული?
ბევრი მშობელი დარწმუნებულია, რომ წიწიბურა ყველაზე სასარგებლო მარცვლეულია, განსაკუთრებით რკინის მაღალი შემცველობის გამო. წიწიბურაში მართლაც არის რკინა, მაგრამ ისეთი ფორმით, რომელსაც ორგანიზმი პრაქტიკულად ვერ ითვისებს. ამიტომ იმედის დამყარება, რომ წიწიბურა ბავშვს ჰემოგლობინს აუმაღლებს, რეალისტური არ არის. ეს არ ნიშნავს, რომ წიწიბურა უსარგებლოა — ის, ისევე როგორც სხვა მარცვლეული, ორგანიზმისთვის სასარგებლოა, თუმცა სასწაულს არ უნდა ველოდოთ.
შვრიის ფაფასთან დაკავშირებითაც ყველაფერი ასე მარტივად არ არის. ხშირად მას რეკომენდაციას უწევენ, როგორც ბოჭკოს წყაროს, რომელიც ქოლესტერინს ამცირებს. მაგრამ ბავშვებისთვის ეს არგუმენტი არ მუშაობს. მეტიც — ბავშვის ორგანიზმს ქოლესტერინი სჭირდება ნორმალური განვითარებისთვის, ამიტომ მისი ხელოვნურად შემცირება არ არის საჭირო.
რაც შეეხება მანანის ფაფას, რომელსაც ბევრი თითქმის „ცარიელ“ საკვებად მიიჩნევს, ის მართლაც ჩამოუვარდება სხვა მარცვლეულს კვებითი ღირებულებით. თუმცა არ არის გამორიცხული, რამდენიმე წლის შემდეგ მასშიც აღმოაჩინონ სარგებელი.
თუ ბავშვი მხოლოდ ერთ სახეობის ფაფას — მაგალითად, წიწიბურას — თანხმდება, პანიკა საჭირო არ არის. გაცილებით მნიშვნელოვანია, რომ ერთი მარცვლეული იყოს რაციონში, ვიდრე ბავშვს ძალით ვაჭამოთ ის, რაც არ მოსწონს. თუ საკვებთან დაკავშირებულ სტრესს არ შევქმნით, დროთა განმავლობაში მენიუს გამრავალფეროვნებაც შესაძლებელი გახდება.
ყველაზე სასარგებლო მარცვლეულია ისინი, რომლებიც მინიმალურად არის დამუშავებული და გარსს ინარჩუნებს. ასეთებია წიწიბურა, ქერი და ფეტვი — სწორედ ისინი უნდა იყოს მარცვლეულის რაციონის საფუძველი.
გლუტენი — რეალური საფრთხე თუ მოდური შიში?
ბოლო წლებში გლუტენი ნამდვილ საშიშ სიტყვად იქცა. მაღაზიების თაროები სავსეა წარწერით „უგლუტენო“, რაც ბევრს ავტომატურად „უფრო ჯანსაღად“ მიაჩნია. თუმცა მთლად ასეც არ არის საქმე.
გლუტენი მცენარეული ცილაა, რომელიც გვხვდება ხორბალში, ჭვავსა და ქერში. მოსახლეობის უმრავლესობისთვის ის არა მხოლოდ უსაფრთხოა, არამედ სასარგებლოც — რადგან მცენარეული ცილის მნიშვნელოვანი წყაროა.
გლუტენი საშიშია მხოლოდ იმ ადამიანებისთვის, ვისაც დადასტურებული აქვს ცელიაკია — მდგომარეობა, რომლის დროსაც გლუტენის მიღება იწვევს ნაწლავების ანთებას და საჭიროებს მკაცრ დიეტას.
ექიმის თქმით, თუ ბავშვს აქვს დადასტურებული გლუტენის აუტანლობა, აღნიშნული მარცვლეული სრულად უნდა გამოირიცხოს რაციონიდან. ეს რთულია, რადგან დედას დიდი შრომა უწევს ალტერნატიული მენიუს შედგენაში.
მაგრამ თუ დიაგნოზი არ არსებობს, გლუტენის გამორიცხვა არა მხოლოდ უაზრო, არამედ საზიანოც შეიძლება იყოს — რადგან ორგანიზმს ვაკლებთ მნიშვნელოვან საკვებ კომპონენტს.
თევზის ქონი — ლეგენდის დაბრუნება
თევზის ქონი ყველას ახსოვს, ვინც საბჭოთა პერიოდში გაიზარდა — მაშინ მას ბავშვებს თითქმის იძულებით ასმევდნენ და ბევრს დღემდე ახსოვს მისი უსიამოვნო გემო.
დღეს ვითარება შეიცვალა, თანამედროვე ფორმებს არ აქვს მძაფრი სუნი და გემო, ბავშვებიც ადვილად იღებენ ომეგა სამს და შედეგიც აქვს, რადგან თევზის ცხიმოვანი მჟავების სარგებელი ნამდვილად დიდია.
სიფრთხილეა საჭირო D ვიტამინთან დაკავშირებით, რომელიც ხშირად თევზის ქონთან ერთად ან ცალკე მიიღება. მაღალი დოზების თვითნებურად მიღება სახიფათოა. D ვიტამინი ცხიმში ხსნადია, ორგანიზმში გროვდება და მისი ჭარბი რაოდენობა ტოქსიკურია.
არსებობს პრევენციული და სამკურნალო დოზები — და მათ განსაზღვრავს მხოლოდ ექიმი. ამიტომ აფთიაქში ნაყიდი ვიტამინის თვითნებურად მიღებამდე სპეციალისტთან კონსულტაცია აუცილებელია.
თევზი სუფრაზე — ახალი თუ გაყინული?
სასარგებლო ცხიმების მთავარი ბუნებრივი წყარო თევზია. თუმცა მაღაზიებში ახალი თევზი იშვიათია და ხშირად გაყინულს ვყიდულობთ. რამდენად ინარჩუნებს ის სასარგებლო თვისებებს?
გაყინვისა და გალღობის პროცესში ნაწილობრივ ზიანდება ცილა, მაგრამ ცხიმები — რისთვისაც ვაფასებთ თევზს — თითქმის სრულად შენარჩუნებულია. თუნდაც გაყინული თევზი უფრო სასარგებლოა, ვიდრე საქონლისა და ფრინველის ცხიმი, რადგან მისი ცხიმოვანი სტრუქტურა უკეთ დაბალანსებულია.
მთავარი რჩევა მშობლებს
ბავშვს სჭირდება ჩვეულებრივი, ნაცნობი პროდუქტები — მარცვლეული, თევზი, ბოსტნეული. გაცილებით მნიშვნელოვანია მშვიდი და მრავალფეროვანი კვების ჩამოყალიბება, ვიდრე „სუპერ-საკვებზე“ ნადირობა.
და რაც მთავარია — გლუტენის გამორიცხვა თუ ვიტამინების მიღება ყოველთვის ექიმთან შეთანხმებით უნდა გადაწყდეს.
