როგორ შევიმციროთ მადა და დავიკმაყოფილოთ შიმშილის გრძნობა საკვების გარეშე - ტვინის და კუჭის "მოტყუების" ხერხები - მშობლები
როგორ შევიმციროთ მადა და დავიკმაყოფილოთ შიმშილის გრძნობა საკვების გარეშე - ტვინის და კუჭის "მოტყუების" ხერხები
ხშირად შიმშილი არ ნიშნავს იმას, რომ ორგანიზმს ნამდვილად სჭირდება საკვები და ენერგია. მადა შეიძლება გამოიწვიოს სტრესმა, დაღლილობამ, ჩვევამ ან უბრალოდ მოწყენილობამ. სწორედ ამიტომ, ადამიანები ხშირად აწყდებიან სიტუაციას, როცა ჭამა უნდათ, შიმშილი იპყრობთ, არადა ზედმეტი საკვების მიღება არ უნდათ. ასეთ დროს მთავარი ამოცანაა შიმშილის შეგრძნების „გადაგორება“ ისე, რომ ზედმეტი კილოგრამების საფრთხე არ შევიქმნათ.
ორგანიზმი შიმშილს ტალღებად აღიქვამს — ეს გრძნობა მოდის და გარკვეული დროის შემდეგ თავისითაც სუსტდება. თუ ამ მომენტში ადამიანები შეძლებენ ყურადღების გადატანას და სწორი მეთოდების გამოყენებას, შიმშილის კონტროლი სრულიად შესაძლებელია.
ერთ-ერთი ეფექტური ხერხია გემოს რეცეპტორების „მოტყუება“. მაგალითად, მენთოლი — პიტნის გემო — ხშირად ამცირებს ჭამის სურვილს. პიტნის ჩაი, უშაქრო პიტნის საღეჭი რეზინი ან უბრალოდ კბილების გახეხვაც კი შეიძლება დაეხმაროს ორგანიზმს, რომ ტვინმა სიგნალი მიიღოს, თითქოს დანაყრებულია.
იგივე ეფექტი აქვს ძლიერ, არომატულ სასმელებსაც, როგორიცაა ყავა. კოფეინი დროებით თრგუნავს მადას და ბევრ ადამიანს ეხმარება შუალედურ პერიოდში შიმშილის გადატანაში.
ასევე საინტერესოა, რომ მადას ამცირებს გარკვეული ტიპის სასმელები და საკვები არომატებიც. მაგალითად, მწარე გემო — შავი ყავა, მწარე ჩაი, კაკაო უშაქროდ — ხშირად ამცირებს სურვილს რაიმე ტკბილის ან დამატებითი საკვების მიღებისას.
მჟავე გემოებიც (ლიმონიანი წყალი, ვაშლის ძმარი წყალში გაზავებული მცირე რაოდენობით) ზოგიერთ ადამიანში ამცირებს მადას, რადგან ისინი ნერწყვდენას და საჭმლის მომნელებელი პროცესების აქტივაციას იწვევენ.
დარიჩინი ხშირად ამშვიდებს ტკბილის სურვილს და არეგულირებს შაქარზე მოთხოვნას. ასევე მოქმედებს კოჭა — კოჭის ჩაი კუჭის აქტივობას არეგულირებს, რაც შიმშილის შეგრძნებას ამცირებს.
მნიშვნელოვანია არომატებიც. კვლევებით დადასტურებულია, რომ ვანილის სურნელი ამცირებს ტკბილის მიმართ ლტოლვას. სწორედ ამიტომ, ზოგჯერ საკმარისია არომატული სანთელი ან ჩაი, რომ სურვილი შემცირდეს.
ასევე არსებობს ტექსტურის „ტრიუკი“. გაზიანი სასმელი (უშაქრო) ან მინერალური წყალი სისავსის შეგრძნებას ქმნის კუჭში. ეს არ არის იგივე, რაც უბრალო წყალი — გაზი დამატებით ავსებს კუჭს და შიმშილის სიგნალს ასუსტებს.
კიდევ ერთი ეფექტური მეთოდი ტემპერატურასთანაა დაკავშირებული. ძალიან ცივი ან ძალიან ცხელი სასმელები უკეთ „აჩერებს“ შიმშილს, ვიდრე ნეიტრალური ტემპერატურის. მაგალითად, ყინულიანი წყლის ნელა დალევა ან ძალიან ცხელი ჩაი უფრო დიდხანს აკავებს მადას.
შიმშილის შეგრძნების კონტროლში მნიშვნელოვან როლს თამაშობს ტემპიც. როცა ადამიანები ნელა სვამენ თბილ სასმელს — ჩაის, ყავას ან თუნდაც უბრალო ცხელ წყალს — ეს ქმნის დანაყრების ილუზიას. თბილი სითხე კუჭს დროებით ავსებს და ტვინს აძლევს სიგნალს, რომ ორგანიზმს არ შია.
არსებობს ასევე ფიზიოლოგიური ხერხები, რომლებიც მადას დროებით აქვეითებს. მსუბუქი მოძრაობა — თუნდაც 10-15 წუთიანი გასეირნება — ხშირად ამცირებს შიმშილის შეგრძნებას. ეს განსაკუთრებით ეფექტურია მაშინ, როცა შიმშილი ემოციურია და არა ფიზიოლოგიური. ყურადღების გადატანა სხვა აქტივობაზე — საუბარი, მუშაობა, მუსიკის მოსმენა — ტვინს აძლევს საშუალებას „დაივიწყოს“ შიმშილის სიგნალი.
ზოგჯერ შიმშილი დაკავშირებულია სისხლში შაქრის სწრაფ ცვლილებებთან. ასეთ დროს ადამიანს ეჩვენება, რომ აუცილებლად უნდა ჭამოს. თუმცა თუ ისინი შეძლებენ 15-20 წუთის გადატანას ზემოთ ჩამოთვლილი მეთოდებით, ეს შეგრძნება ხშირად თავისით ქრება.
მნიშვნელოვანია ისიც, რომ მუდმივი მადა ხშირად გამოწვეულია არა კონკრეტული მომენტით, არამედ დღის რეჟიმით. არასაკმარისი ძილი, შაქრის ხშირი მიღება და არარეგულარული კვება იწვევს იმას, რომ ორგანიზმი მუდმივად ითხოვს საკვებს. ამიტომ მადასთან გამკლავება მხოლოდ ერთჯერადი ხერხებით არ შემოიფარგლება — საჭიროა ზოგადი ბალანსიც.
საბოლოოდ, შიმშილის კონტროლი არ ნიშნავს საკუთარ თავთან ბრძოლას. უფრო სწორად, ეს არის იმის გააზრება, როდის სჭირდება ორგანიზმს რეალურად საკვები და როდის — უბრალოდ ყურადღება, დასვენება ან ემოციური განტვირთვა. სწორ დროს გამოყენებული ზემოხსენებული ხერხები ხშირად საკმარისია იმისთვის, რომ შიმშილის ტალღა მშვიდად გადაიაროს.
