კიბოს სკრინინგი პრევენციული შემოწმებაა, რომლის საშუალებითაც დაავადების აღმოჩენა სიმპტომების გაჩენამდეა შესაძლებელი. 40 წლის შემდეგ ქალებისთვის რეკომენდებულია რეგულარული მამოგრაფია, პაპ-ტესტი და ფარისებრი ჯირკვლის დათვალიერება. ეს მეთოდები ხელს უწყობს პათოლოგიური ცვლილებების დროულ დიაგნოსტიკას და მკურნალობის ეფექტურობას ზრდის.
ჯანმრთელობაზე ზრუნვა მხოლოდ მაშინ არ უნდა გვახსენდებოდეს, როდესაც ორგანიზმი პრობლემაზე ტკივილით გვანიშნებს. დაავადების ადრეული აღმოჩენისთვის კიბოს სკრინინგი ერთ-ერთი ყველაზე ეფექტური გზაა. საქართველოში რამდენიმე სახელმწიფო და კერძო პროგრამა მოქმედებს, რომლებიც ქალებს საშუალებას აძლევს საჭირო კვლევები ჩაიტარონ. ბევრი ონკოლოგიური დაავადება საწყის ეტაპზე შეუმჩნეველია, ამიტომ მათი პოვნა მხოლოდ სპეციალური აპარატურით არის შესაძლებელი.
40 წელი ქალის ცხოვრებაში გარკვეული ფიზიოლოგიური ცვლილებების დასაწყისია. ამ დროს ორგანიზმი მეტ ყურადღებას ითხოვს. სტატისტიკის მიხედვით, ძუძუს კიბო საქართველოში ქალებში ონკოლოგიურ დაავადებებს შორის პირველ ადგილზეა. ყოველწლიურად 1700-1800 ახალი შემთხვევა ფიქსირდება. ეს ციფრი მიუთითებს იმაზე, რომ რეგულარული კონტროლი აუცილებელია. მთავარი ინსტრუმენტი ამ პროცესში მამოგრაფია გახლავთ.
ამ კვლევის საშუალებით ისეთი მცირე ზომის წარმონაქმნების აღმოჩენაა შესაძლებელი, რომლებსაც ხელით შეხებისას ვერ ვიგრძნობთ. რეკომენდებულია, რომ მამოგრაფია 40 წლიდან ყველა ქალმა წელიწადში ერთხელ ან ორ წელიწადში ერთხელ ჩაიტაროს. პროცედურა ხანმოკლეა და განსაკუთრებულ მომზადებას არ მოითხოვს. თუ კვლევისას რაიმე საეჭვო უბანი გამოიკვეთა, პაციენტს დიაგნოზის დაზუსტებაში ქირურგიული მამოლოგიის დეპარტამენტი და სპეციალისტთა გუნდი ეხმარება.
ყველა ქალმა ზედმიწევნით უნდა იცოდეს, რა არის ძუძუს კიბო სიმპტომები. მიუხედავად იმისა, რომ სკრინინგი აპარატურულ კვლევას ეყრდნობა, თვითგასინჯვაც აუცილებელია. თუ შენიშნავთ კანის დეფორმაციას, გამკვრივებას, გამონადენს დვრილიდან ან იღლიის მიდამოში ლიმფური კვანძის გადიდებას, ექიმთან ვიზიტი არ უნდა გადადოთ. თუმცა, გახსოვდეთ, რომ მიზანი დაავადების მანამ პოვნაა, სანამ ეს ნიშნები გამოჩნდება.
კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი მიმართულებაა რეპროდუქციული სისტემის კონტროლი. სწორედ ამიტომ, კიბოს სკრინინგი სახელმწიფო პროგრამების ფარგლებში ხშირად უფასოა და პაპ-ტესტს მოიცავს. ეს ტესტი უჯრედულ დონეზე ხედავს იმ ცვლილებებს, რომლებიც შესაძლოა მომავალში სიმსივნედ იქცეს.
საშვილოსნოს ყელის კიბო ერთ-ერთი იმ დაავადებათაგანია, რომლის თავიდან აცილება რეგულარული შემოწმებით თითქმის 100%-ით არის შესაძლებელი. 40 წლის შემდეგ ჰორმონალური ფონი იცვლება, რაც ლორწოვანი გარსის მდგომარეობაზე აისახება. პაპ-ტესტის პარალელურად, ხშირად ტარდება ტესტირება ადამიანის პაპილომავირუსზე (HPV), რადგან საშვილოსნოს ყელის კიბო უმეტესად სწორედ ამ ვირუსთან არის დაკავშირებული.
ამ ტიპის პროფილაქტიკური გამოკვლევა ქალებში სამ წელიწადში ერთხელ უნდა ტარდებოდეს, თუ ექიმი სხვაგვარად არ გირჩევთ. პროცედურა სრულიად უმტკივნეულოა და მხოლოდ რამდენიმე წუთი სჭირდება. ადრეული დიაგნოსტიკა ნიშნავს, რომ დაავადების დაწყების შემთხვევაშიც კი, მკურნალობა ნაკლებად ინვაზიური და ძალიან შედეგიანი იქნება.
ბევრი ქალი ფიქრობს, რომ თუ ოჯახში სიმსივნის შემთხვევა არ ყოფილა, კიბოს სკრინინგი საჭირო არ არის. ეს მცდარი შეხედულებაა. შემთხვევათა უმრავლესობა სწორედ ისეთ ადამიანებში ვლინდება, რომლებსაც გენეტიკური წინასწარგანწყობა არ ჰქონიათ. თუმცა, თუ თქვენს ახლო ნათესავებს ჰქონდათ ონკოლოგიური პათოლოგია, შემოწმების გრაფიკი უფრო მკაცრი უნდა იყოს.
პროფილაქტიკური გამოკვლევა ქალებში ასევე უნდა მოიცავდეს ფარისებრი ჯირკვლის ექოსკოპიას და მუცლის ღრუს ორგანოების დათვალიერებას. საქართველოში ენდოკრინული პრობლემები საკმაოდ გავრცელებულია. ფარისებრი ჯირკვლის კვანძების დროული აღმოჩენა ბევრ გართულებას თავიდან აგაცილებთ. სკრინინგის დროს ექიმი არა მხოლოდ აპარატურულ მონაცემებს ეყრდნობა, არამედ პაციენტის ცხოვრების წესსაც სწავლობს.
ექიმთან საუბრისას მნიშვნელოვანია გულწრფელობა. კვების რაციონი, ფიზიკური აქტივობა და სტრესის დონე პირდაპირ აისახება ჰორმონალურ ბალანსზე. რეგულარული პროფილაქტიკური გამოკვლევა ქალებში გვეხმარება, რომ ორგანიზმში მცირე ცვლილებებიც კი დროულად დავაკორექტიროთ.
ხშირად ვიზიტის გადადების მიზეზი შიშია. ადამიანებს ეშინიათ ცუდი პასუხის გაგების. სინამდვილეში, შიში ინფორმაციის ნაკლებობით არის გამოწვეული. როდესაც იცით, რომ თანამედროვე მედიცინას საწყის ეტაპზე თითქმის ყველაფრის განკურნება შეუძლია, გამოკვლევა ისე საშიშად აღარ გეჩვენებათ. თანამედროვე მამოგრაფია მინიმალურ გამოსხივებას იყენებს, რომელიც ადამიანისთვის სრულიად უსაფრთხოა.
ნებისმიერმა ქალმა უნდა გააცნობიეროს, რომ ძუძუს კიბო სიმპტომები ყოველთვის თვალსაჩინო არ არის. ლოდინი, სანამ რამე „ეტკინება“ ან „შეაწუხებს“, ყველაზე დიდი შეცდომაა. პროფილაქტიკა გაცილებით მარტივი, იაფი და მშვიდი პროცესია, ვიდრე მკურნალობა.
შეიძლება თამამად ითქვას, რომ კიბოს სკრინინგი არის პასუხისმგებლობიანი არჩევანი საკუთარი თავისა და ოჯახის წინაშე. 40 წლის შემდეგ ეს ჩვევა ისეთივე ბუნებრივი უნდა გახდეს, როგორც სხვა ყოველდღიური ჰიგიენური პროცედურები. რეგულარული შემოწმება სიმშვიდეს მოგიტანთ და გაუთვალისწინებელი პრობლემებისგან დაგიცავთ.
რა ასაკიდან უნდა დავიწყო მამოგრაფიის ჩატარება?
ზოგადი რეკომენდაციით, 40 წელი არის ის ასაკი, როდესაც მამოგრაფია რეგულარული სკრინინგის ნაწილი უნდა გახდეს. თუმცა, თუ ოჯახში სიმსივნის შემთხვევები დაფიქსირებულია, ექიმმა შესაძლოა კვლევის დაწყება უფრო ადრეც გირჩიოთ.
რა სიხშირით უნდა ჩატარდეს კიბოს სკრინინგი?
ძუძუს სკრინინგი (მამოგრაფია) ჩვეულებრივ ტარდება ორ წელიწადში ერთხელ, ხოლო საშვილოსნოს ყელის სკრინინგი (პაპ-ტესტი) - სამ წელიწადში ერთხელ. ინდივიდუალური რისკების გათვალისწინებით, ექიმმა შესაძლოა სხვა გრაფიკი დაადგინოს.
რა სიმპტომებია კრიტიკული ძუძუს კიბოსთან მიმართებაში?
ყურადღება მიაქციეთ მკერდის ფორმის შეცვლას, კანის ჩაზნექას (ლიმონის ქერქის მსგავსი ეფექტი), უჩვეულო გამკვრივებას, დვრილის დეფორმაციას ან სისხლიან გამონადენს. ნებისმიერი ამ ნიშნის აღმოჩენისას მიმართეთ მამოლოგს.
R