ნიდერლანდებში 12 წლის მოზარდს ევთანაზია ჩაუტარდა - რომელ ქვეყნებშია დაშვებული არასრულწლოვანთა სიცოცხლის შეწყვეტა გაუსაძლისი ტანჯვის შემთხვევაში - მშობლები

ნიდერლანდების ჯანდაცვის სამინისტრომ ოფიციალურად დაადასტურა ინფორმაცია იმის შესახებ, რომ ქვეყანაში პირველად განხორციელდა ევთანაზიის პროცედურა 12 წლამდე ასაკის ბავშვის მიმართ. ეს გადაწყვეტილება 2024 წელს ძალაში შესულმა ახალმა რეგულაციებმა გახადა შესაძლებელი, რომლებიც მიზნად ისახავს უკიდურესად მძიმე მდგომარეობაში მყოფი ბავშვების ტანჯვის შეწყვეტას.

რა შეიცვალა ნიდერლანდების კანონმდებლობაში?

ნიდერლანდები დიდი ხანია მსოფლიოში ევთანაზიის მიმართ ყველაზე ლიბერალური მიდგომით გამოირჩევა. 2024 წლამდე, კანონი ევთანაზიის უფლებას ანიჭებდა 12 წელს გადაცილებულ მოზარდებს (მშობლების თანხმობით) და მოზრდილებს. ახალი რეგულაციებით, ეს უფლება 1-დან 12 წლამდე ასაკის ბავშვებზეც გავრცელდა.

ევთანაზიის პროცედურა დასაშვებია მხოლოდ მკაცრი კრიტერიუმების დაკმაყოფილების შემთხვევაში:

• გამოსავლის არარსებობა: პაციენტს აღენიშნება აუტანელი და განუკურნებელი ფიზიკური ტკივილი ან ტანჯვა.

• ალტერნატივის არარსებობა: მედიცინა ვეღარ სთავაზობს პაციენტს ტანჯვის შემსუბუქების ან მდგომარეობის გაუმჯობესების გზას.

• მშობლების თანხმობა: მშობლებმა უნდა განაცხადონ ინფორმირებული თანხმობა.

• სიკვდილის მოლოდინი: პროცედურა ნებადართულია მხოლოდ იმ შემთხვევებში, როდესაც სიკვდილი მოსალოდნელია უახლოეს მომავალში (მაგალითად, მძიმე თანდაყოლილი დეფექტების, გულის, ფილტვების პათოლოგიების ან მეტაბოლური დაავადებების დროს).

მიუხედავად იმისა, რომ პროცედურა კანონით არის გათვალისწინებული, თითოეული შემთხვევა გადის მკაცრ მონიტორინგს. კონკრეტულად ამ ინციდენტთან დაკავშირებით, საქმე გადაცემულია პროკურატურაში, რათა დადგინდეს, სრულად შეესაბამებოდა თუ არა ექიმის ქმედებები კანონის ასოს. ეს არის სტანდარტული პროცედურა ნიდერლანდებში ნებისმიერი საეჭვო ან პრეცედენტული სამედიცინო შემთხვევის დროს.

ბავშვის დიაგნოზი

ოფიციალურ განცხადებებში ბავშვის ზუსტი დიაგნოზი, ვინაობა, სქესი და კონკრეტული ასაკი არ გასაჯაროებულა კონფიდენციალურობისა და ოჯახის პირადი ცხოვრების დაცვის მოტივით. ნიდერლანდების ჯანდაცვის სამინისტროსა და საგამოძიებო კომისიის დოკუმენტებში ეს ინფორმაცია მკაცრად გასაიდუმლოებულია.

თუმცა, ნიდერლანდების კანონმდებლობისა და სამედიცინო პროტოკოლის მიხედვით, ზუსტად ცნობილია, თუ რა მდგომარეობაში იმყოფებოდა პაციენტი, რადგან ამ კრიტერიუმების გარეშე პროცედურა ვერ ჩატარდებოდა. ოფიციალური ანგარიშების თანახმად, ბავშვი იყო:

• ფატალურ/ტერმინალურ სტადიაში: მისი გარდაცვალება უახლოეს პერიოდში გარდაუვალი იყო.

• გაუსაძლისი ტკივილის მდგომარეობაში: პაციენტს ჰქონდა მძიმე ხასიათის აუტანელი ფიზიკური ტანჯვა.

• მედიცინისთვის უიმედო: პალიატიური მზრუნველობის არცერთ თანამედროვე საშუალებას (ტკივილგამაყუჩებლები, სედაცია) აღარ შეეძლო მისი მდგომარეობის შემსუბუქება.

ექიმების განმარტებით, 1-დან 12 წლამდე ასაკობრივ ჯგუფში, რომელზეც ეს ახალი რეგულაცია ვრცელდება, საუბარია ბავშვებზე, რომლებიც იტანჯებიან ტვინის მძიმე თანდაყოლილი დაზიანებებით, გულ-ფილტვის სისტემის უკმარისობის უკიდურესი ფორმებით ან მეტაბოლური (ნივთიერებათა ცვლის) განუკურნებელი დაავადებების ბოლო სტადიით. კონკრეტულად ამ შემთხვევაშიც, პატარა პაციენტის მდგომარეობა სწორედ ამ კატეგორიიდან ერთ-ერთს მიეკუთვნებოდა.

საერთაშორისო პრაქტიკა: როგორ უყურებს მსოფლიო ამ საკითხს?

საერთაშორისო პრაქტიკას თუ გადავხედავთ, ევთანაზიის დაშვება მცირეწლოვან ბავშვებში მსოფლიოში ერთ-ერთ ყველაზე მგრძნობიარე და სამართლებრივად რთულ თემად რჩება. ქვეყნების აბსოლუტური უმეტესობა ან კატეგორიულად კრძალავს ამ პროცედურას, ან მასზე უფლებას მხოლოდ სრულწლოვან, ქმედუნარიან მოქალაქეებს ანიჭებს.

მაგალითად, კანადაში, სადაც სამედიცინო დახმარებით სიცოცხლის შეწყვეტა (MAID) ლეგალურია, წესები მკაცრად განსაზღვრავს 18 წლის ასაკობრივ ზღვარს. მსგავსი მკაცრი შეზღუდვები მოქმედებს ამერიკის შეერთებულ შტატებში, გერმანიასა და დიდ ბრიტანეთშიც, სადაც არასრულწლოვნებისთვის ევთანაზიის დაშვების საკითხი საერთოდ არ განიხილება. თუმცა, არსებობს გამონაკლისებიც:

კოლუმბია გახდა ერთ-ერთი იშვიათი არაევროპული ქვეყანა, რომელმაც საკონსტიტუციო სასამართლოს გადაწყვეტილებით დაუშვა სიცოცხლის შეწყვეტის უფლება გარკვეული კატეგორიის არასრულწლოვნებისთვის. ყველაზე შორს კი ამ მხრივ ბელგია წავიდა — ის მსოფლიოში ერთადერთი სახელმწიფოა, სადაც ევთანაზიაზე ასაკობრივი ბარიერი საერთოდ არ არსებობს. იქ პროცედურა ნებისმიერი ასაკის ბავშვისთვისაა ხელმისაწვდომი, თუკი დასტურდება, რომ მას აქვს რეალობის ადეკვატურად აღქმისა და განსჯის უნარი, თავად დაავადება კი გაუსაძლის ფიზიკურ ტანჯვას იწვევს.

სწორედ ეს განსხვავებული მიდგომები წარმოშობს მწვავე ეთიკურ დებატებს, სადაც მთავარ არგუმენტად ინფორმირებული თანხმობის საკითხი იქცევა ხოლმე. კრიტიკოსები მყარად დგანან იმ პოზიციაზე, რომ 12 წლამდე ასაკის ბავშვს უბრალოდ არ აქვს იმ დონის მენტალური სიმწიფე, რომ სრულად გააცნობიეროს საკუთარი სიცოცხლის შეწყვეტის გადაწყვეტილება, რაც საბოლოო ჯამში უდიდეს პასუხისმგებლობას მთლიანად მშობლებსა და მკურნალ ექიმებს აკისრებს. მეორე მხრივ, ჰუმანური მიდგომის მომხრეები ეყრდნობიან ეგრეთ წოდებულ „მოწყალების პრინციპს“. მათი აზრით, როდესაც პატარა პაციენტის სიკვდილი ისედაც გარდაუვალია, მისი დატოვება მედიცინისთვის უძლეველი, გაუსაძლისი ტკივილების პირისპირ ბევრად უფრო არაჰუმანური და სასტიკი ნაბიჯია.

ამ ეტაპზე ნიდერლანდების ხელისუფლება ცდილობს იპოვოს რთული ბალანსი უმკაცრეს იურიდიულ კონტროლსა და ადამიანური ტანჯვის შემსუბუქების აუცილებლობას შორის, რაც ამ პრეცედენტულ საქმეს როგორც საზოგადოებრივი, ისე საერთაშორისო სამართლებრივი დისკუსიების ეპიცენტრში აქცევს.

პროცედურა დაახლოებით 15 წუთს გრძელდებოდა... გოგონამ ითხოვა, რომ პროცესის დროს მშობლები არ ყოფილიყვნენ მის გვერდით - 25 წლის ნოელიას ევთანაზია აღსრულდა

5 შვილის მკვლელმა დედამ ევთანაზია მოითხოვა - როგორ იქცა ტრაგედიად განქორწინება და რა დაასკვნეს სპეციალისტებმა 16 წლის შემდეგ