როგორ ნაწილდება ქონება პირველ და მეორე ქორწინებებში შვილებსა და მეუღლეს შორის - ადვოკატის განმარტება - მშობლები

შეკითხვებს უპასუხებს ადმინისტრაციულ, სამოქალაქო საქმეთა და ბავშვთა უფლებებში სპეციალიზებული ადვოკატი, საქართველოს ადვოკატთა ასოციაციის აღმასრულებელი საბჭოს მოქმედი წევრი ნუგბარა როსტიაშვილი.

- მეორედ ქორწინების პერიოდში მშობლისგან ჩუქებით გადმომეცა ბინა. მყავს შვილი პირველი ქორწინებიდან. ჩემი გარდაცვალების შემთხვევაში ქონება როგორ განაწილება ჩემს შვილსა და მეორე ქმარს შორის? ანდერძი მაქვს დაწერილი ჩემს შვილზე, რადგან ჩემს სახელზეა რეგისტრირებული ბინა, როგორც აღვნიშნე, ქონება ჩემი მშობლებისგან გადმომეცა.

- მშობლებისგან ჩუქებით მიღებული ბინა წარმოადგენს თქვენს ინდივიდუალურ საკუთრებას და არა მეუღლეთა თანასაკუთრებას. თუ თქვენ გაქვთ მშობლებისგან ჩუქებით მიღებული ბინა და შედგენილი გაქვთ ანდერძი, რომლითაც მთელ ქონებას თქვენს შვილს უტოვებთ, თქვენი მეუღლე, როგორც პირველი რიგის მემკვიდრე, შეიძლება იყოს სავალდებულო წილის უფლების მქონე პირი. სავალდებულო წილი წარმოადგენს მემკვიდრეობის სამართლის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს გარანტიას, რომელიც ზღუდავს მამკვიდრებლის თავისუფლებას, მთლიანად ჩამოაშოროს მემკვიდრეობას თავისი უახლოესი ოჯახის წევრები. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის თანახმად, მამკვიდრებლის შვილებს, მშობლებსა და მეუღლეს ანდერძის არსებობის შემთხვევაშიც კი ეკუთვნით სავალდებულო წილი, თუ ისინი მემკვიდრეობის გახსნის მომენტისთვის ცოცხლები არიან. სავალდებულო წილის ოდენობა შეადგენს იმ კანონიერი წილის ნახევარს, რასაც შესაბამისი პირი მიიღებდა ანდერძის არარსებობის შემთხვევაში. შესაბამისად, ჯერ უნდა განისაზღვროს, ვინ იქნებოდნენ კანონისმიერი მემკვიდრეები და რა წილი შეხვდებოდათ თითოეულ მათგანს, ხოლო შემდეგ ამ წილის ნახევარი გამოითვლება როგორც სავალდებულო წილი. მაგალითად, თქვენს შემთხვევაში, თუ მამკვიდრებელს დარჩა მეუღლე და ერთი შვილი, ანდერძის არარსებობის შემთხვევაში ორივე მიიღებდა მემკვიდრეობის ნახევარს. ასეთ შემთხვევაში მეუღლის სავალდებულო წილი იქნება ქონების ერთი მეოთხედი, რადგან მისი კანონიერი წილის ნახევარი სწორედ 1/4-ს შეადგენს. ამიტომ, თუნდაც ანდერძით მთელი ქონება მხოლოდ შვილზე გქონდეთ დატოვებული, მეუღლეს უფლება ექნება მოითხოვოს სავალდებულო წილი. მნიშვნელოვანია, რომ სავალდებულო წილის უფლება ვრცელდება არა მხოლოდ მამკვიდრებლის მიერ შეძენილ ან ერთობლივ ქონებაზე, არამედ მის ინდივიდუალურ საკუთრებაზეც. შესაბამისად, ის გარემოება, რომ ბინა მშობლებისგან ჩუქებით მიიღეთ და იგი მეუღლეთა თანასაკუთრებას არ წარმოადგენს, არ გამორიცხავს მეუღლის უფლებას სავალდებულო წილზე. მემკვიდრეობის გახსნის შემდეგ მემკვიდრეობით მასაში შედის მამკვიდრებლის მთელი ქონება, მათ შორის ჩუქებით მიღებული ბინაც, და სწორედ ამ ქონებიდან განისაზღვრება სავალდებულო წილი. ამასთან, სავალდებულო წილი ავტომატურად არ გადადის შესაბამის პირზე. დაინტერესებულმა პირმა უნდა განაცხადოს თავისი უფლების შესახებ და საჭიროების შემთხვევაში სასამართლოსაც მიმართოს. თუ ასეთი მოთხოვნა არ იქნება დაყენებული, ანდერძი ჩვეულებრივ აღსრულდება მისი შინაარსის შესაბამისად. აღსანიშნავია ისიც, რომ სავალდებულო წილის უფლების დაკარგვა მხოლოდ კანონით გათვალისწინებულ განსაკუთრებულ შემთხვევებშია შესაძლებელი, მაგალითად, როდესაც პირი მიჩნეულია უღირს მემკვიდრედ. ასეთ შემთხვევებს სასამართლო აფასებს და მხოლოდ კანონით დადგენილი საფუძვლების არსებობისას შეიძლება პირს ჩამოერთვას მემკვიდრეობის მიღების უფლება. ამრიგად, ანდერძი არ იძლევა შესაძლებლობას, რომ მამკვიდრებელმა სრულად გამორიცხოს მეუღლე, შვილი ან მშობელი მემკვიდრეობიდან, რადგან მათ კანონით დაცული აქვთ სავალდებულო წილის მოთხოვნის უფლება. ამიტომ მემკვიდრეობის დაგეგმვისას ყოველთვის გასათვალისწინებელია არა მხოლოდ ანდერძის შინაარსი, არამედ სავალდებულო წილის შესახებ ნორმებიც.

განაგრძეთ კითხვა

როგორ ვაჩუქოთ ბინა გათხოვილ ქალიშვილს და აქვს თუ არა შვილს უფლება, მამის ქონება დედის თანხმობის გარეშე გადაიფორმოს

რას ნიშნავს უღირსი მემკვიდრე და რა შემთხვევაში შეიძლება ადამიანი დატოვონ მემკვიდრეობის გარეშე - რისი უფლება აქვს მეორე შვილს და როდის ხდება ქონება სადაო