რომელი ასაკიდან არის უსაფრთხო საზამთრო ბავშვისთვის: "ნიტრატები ყოველთვის ქერქთან ახლოს გროვდება, მიეცით მხოლოდ შუაგული, ყველაზე წითელი ნაწილი" - მშობლები
რომელი ასაკიდან არის უსაფრთხო საზამთრო ბავშვისთვის: "ნიტრატები ყოველთვის ქერქთან ახლოს გროვდება, მიეცით მხოლოდ შუაგული, ყველაზე წითელი ნაწილი"
პედიატრიული გაიდლაინებისა და თანამედროვე მიდგომების მიხედვით, საზამთროს შეტანა პატარას რაციონში 6 თვის ასაკიდან, ანუ მყარი საკვების დაწყებისთანავეა შესაძლებელი. თუმცა, ქართველი პედიატრების ნაწილი სიფრთხილის გამო ხშირად 1 წლამდე თავის შეკავებას გვირჩევს.
თუ გადაწყვეტთ 6+ თვიდან მისცეთ საზამთრო, აუცილებლად გაითვალისწინეთ ორი მთავარი ოქროს წესი:
-
გადაცდენის (ასფიქსიის) რისკი: საზამთრო შეიცავს კურკებს, რომლებიც ბავშვს მიცემამდე სრულად უნდა გამოაცალოთ. გარდა ამისა, საზამთრო არის "შერეული კონსისტენციის" პროდუქტი — ღეჭვისას ერთდროულად გამოიყოფა მყარი მასა და დიდი რაოდენობით სითხე, რამაც თავიდან შესაძლოა ხველება გამოიწვიოს. პატარას მიეცით ან ძალიან თხელი, გრძელი ზოლები (რომელიც ხელში კარგად უჭირავს), ან მთლიანად დაჭყლიტეთ.
-
სეზონურობა: არავითარ შემთხვევაში არ მისცეთ ბავშვს არასეზონური (მაგალითად, მაისის ან ივნისის დასაწყისის) საზამთრო. ნამდვილი, ბუნებრივი სეზონი ივლისის შუა რიცხვებიდან და აგვისტოდან იწყება.
რამდენად უსაფრთხოა საზამთრო საქართველოში?
საქართველოში საზამთროს ირგვლივ ყველაზე დიდი შიში ნიტრატებს (აზოტმჟავას მარილებს) უკავშირდება. ნიტრატებს სასუქის სახით იყენებენ ნიადაგის გასანოყიერებლად და ნაყოფის ნაადრევი დამწიფებისთვის. ორგანიზმში მოხვედრისას ისინი გარდაიქმნებიან ნიტრიტებად, რამაც შეიძლება გამოიწვიოს მწვავე ინტოქსიკაცია (მოწამვლა). ბავშვის ორგანიზმი ნიტრატების მიმართ ბევრად უფრო მგრძნობიარეა, ვიდრე ზრდასრულის.
სურსათის ეროვნული სააგენტო (სეს) ყოველწლიურად ატარებს მონიტორინგს ბაზარზე არსებულ საზამთროსა და ნესვზე. ლაბორატორიული კვლევების მიხედვით, შემთხვევების აბსოლუტურ უმრავლესობაში ნიტრატების შემცველობა დადგენილ ნორმაში ჯდება, თუმცა ადრეულ პერიოდში (ივნისში) შემოტანილ ან გაყიდულ პარტიებში დარღვევები და ნორმაზე გადაჭარბება მაინც ფიქსირდება ხოლმე.
საიდან შემოდის საზამთრო საქართველოში?
-
ადრეულ სეზონზე (მაისი-ივნისი): საზამთრო ძირითადად იმპორტირებულია მეზობელი ქვეყნებიდან — თურქეთიდან, აზერბაიჯანიდან და ირანიდან. სწორედ ამ პერიოდის პროდუქტშია ნიტრატების ჭარბი რაოდენობის ყველაზე მაღალი რისკი.
-
ადგილობრივი სეზონი (ივლისის ბოლო - აგვისტო): ბაზარზე უკვე შემოდის ქართული, უგემრიელესი საზამთრო, ძირითადად კახეთიდან (დედოფლისწყარო, შირაქი) და ქვემო ქართლიდან (მარნეული). ეს პერიოდი ბავშვისთვის საზამთროს გასასინჯად ყველაზე უსაფრთხოა.
რომელი "წამლებით" მოჰყავთ და როგორ ავირიდოთ საფრთხე?
მშენებლებსა და ფერმერებს მოსავლის დასაცავად და გასაზრდელად სჭირდებათ აზოტოვანი სასუქები (ამონიუმის გვარჯილა, შარდოვანა) და სხვადასხვა პესტიციდები (მავნებლებისა და სოკოვანი დაავადებების წინააღმდეგ). თუ ფერმერი მკაცრად იცავს დოზირებას და შეწამვლიდან მოკრეფის ვადებს, ნაყოფი აბსოლუტურად უსაფრთხოა.
მშობლებისთვის ყველაზე სანდო გზაა რამდენიმე მარტივი წესის დაცვა, რაც ბავშვის მოწამვლის რისკს მინიმუმამდე დაიყვანს:
-
არ იყიდოთ გაჭრილი საზამთრო: ქუჩაში, მტვერში, მზეზე დადებული და პარკგადაკრული ნახევარი საზამთრო ბაქტერიების (მაგალითად, სალმონელას) ბუდეა. საზამთრო ყოველთვის მთლიანი იყიდეთ.
-
კარგად გარეცხეთ დაჭრამდე: სანამ დანას ჩაუსვამთ, საზამთროს ქერქი გამდინარე წყლითა და სოდით (ან საბავშვო ჭურჭლის ჟელეთი) კარგად გარეცხეთ, რადგან დანის პირით ქერქზე არსებული ბაქტერიები და ქიმიკატები პირდაპირ ნაყოფის გულში გადადის.
-
ბავშვს მიეცით მხოლოდ გული: ნიტრატები ყოველთვის გროვდება ქერქთან ახლოს. ბავშვისთვის განკუთვნილი ნაჭერი ისე ჩამოჭერით, რომ მწვანე და თეთრ ნაწილს საერთოდ არ მიეკაროს — მიეცით მხოლოდ შუაგული, ყველაზე წითელი ნაწილი.
-
შენახვის წესი: დაჭრილი საზამთრო მაცივარში დახურულ კონტეინერში მაქსიმუმ 2-3 დღე ინახება. ბავშვს ყოველთვის ახალი დაჭრილი ნაჭერი შესთავაზეთ.
აკონტროლეთ რაოდენობა: პირველ ჯერზე ბავშვს მხოლოდ 1 ჩაის კოვზის ოდენობის დასრისილი საზამთრო გაასინჯეთ და დააკვირდით 24 საათი (ხომ არ დააყარა, ხომ არ აეშალა კუჭი). 1 წლის ბავშვისთვის კი დღიური ნორმა მაქსიმუმ 100 გრამია.
