ფინანსური განათლება მხოლოდ ციფრებისა და ანგარიშების ცოდნას არ ნიშნავს. ის ყოველდღიური ჩვევების, სწორი არჩევანისა და პასუხისმგებლობის ჩამოყალიბების პროცესია, რომელიც ბავშვობაში იწყება. სწორედ ამიტომ ბევრ მშობელს უჩნდება კითხვები: უნდა ჰქონდეს თუ არა ბავშვს ჯიბის ფული, რამდენი უნდა მისცენ, ღირს თუ არა კარგი ნიშნებისთვის ფულის გადახდა, ან უნდა აჩუქონ თუ არა დაბადების დღეზე ფული.

სპეციალისტები მიიჩნევენ, რომ ფულთან სწორი დამოკიდებულება ბავშვობის წლებში ყალიბდება და მომავალში მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს ადამიანის ფინანსურ გადაწყვეტილებებზე.

რატომ არის მნიშვნელოვანი ბავშვმა ფულის ღირებულება გაიგოს?

თუ ბავშვი პატარაობიდან ვერ აცნობიერებს, რა ღირებულება აქვს ფულს, ეს პრობლემა ასაკთან ერთად თავისით არ ქრება. პირიქით, ზრდასრულ ასაკში ის იმავე ფინანსურ ჩვევებს ინარჩუნებს, რაც ოჯახში ჩამოუყალიბდა.

როდესაც ბავშვს არასოდეს უწევს არჩევანის გაკეთება, ლოდინი ან სასურველი ნივთისთვის თანხის დაგროვება, მომავალში მას შეიძლება გაუჭირდეს უარი თქვას იმპულსურ სურვილებზე. შედეგად, უფრო ხშირად ჩნდება დაუფიქრებელი ხარჯები, სესხები და განვადებები, რომლებიც მარტივ გამოსავლად ეჩვენება.

არსებობს მეორე უკიდურესობაც – როდესაც ყველა ფინანსურ გადაწყვეტილებას მშობლები იღებენ. ასეთ შემთხვევაში ბავშვს დამოუკიდებელი გამოცდილება არ უგროვდება და ზრდასრულ ასაკშიც მნიშვნელოვან საკითხებზე მშობლების დახმარებას ელოდება.

რატომ არ ასწავლიან მშობლები ბავშვებს ფულის მართვას?

ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული მიზეზია მოსაზრება, რომ პატარა ბავშვისთვის ფინანსებზე საუბარი ჯერ ადრეა. სინამდვილეში, ფინანსური ჩვევების საფუძველი დაახლოებით 5 წლის ასაკიდან ყალიბდება. მანამდეც კი ბავშვი მშობლების ქცევას აკვირდება და სწორედ მათგან სწავლობს, როგორ უნდა მოექცეს ფულს.

ზოგი ფიქრობს, რომ თუ ბავშვი უკვე 10, 12 ან 14 წლისაა, რაღაცების შეცვლა დაგვიანებულია. თუმცა ეს ასე არ არის. ამ ასაკშიც შესაძლებელია ფინანსური პასუხისმგებლობის განვითარება, უბრალოდ, სწავლების მეთოდი განსხვავებული უნდა იყოს. მით უმეტეს, მოზარდები ხშირად ხვდებიან სოციალურ ქსელებში გავრცელებულ დაპირებებს „სწრაფი და მარტივი შემოსავლის“ შესახებ და თუ სწორი მაგალითი არ აქვთ, ადვილად შეიძლება შეცდომაში შევიდნენ.

კიდევ ერთი გავრცელებული შეხედულებაა, რომ შეზღუდული ბიუჯეტის მქონე ოჯახებში ფინანსური განათლება ნაკლებად აქტუალურია. სინამდვილეში, სწორედ ასეთ პირობებშია განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი, ბავშვმა ისწავლოს პრიორიტეტების განსაზღვრა და ფულის გონივრულად ხარჯვა. ხშირად ფინანსურ სირთულეებს არა დაბალი შემოსავალი, არამედ ფულის არასწორი მართვა იწვევს.

არანაკლებ პრობლემურია მეორე უკიდურესობა – როდესაც ბავშვს ყოველგვარი შეზღუდვის გარეშე უსრულდება ნებისმიერი სურვილი. ასეთ შემთხვევაში მას უჭირს გააცნობიეროს, რომ სურვილების ასრულებას ძალისხმევა და დრო სჭირდება. შედეგად, შესაძლოა მოტივაციაც დაკარგოს, რადგან მიზნების მიღწევის საჭიროებას ვეღარ ხედავს.

როგორ ვასწავლოთ ბავშვს ფულის სწორად გამოყენება?

ფულის ღირებულების სწავლება მხოლოდ იმით არ იწყება, რომ ბავშვს ვეუბნებით – „ფული ძალიან ძნელად იშოვება“. გაცილებით მნიშვნელოვანია, თავად მიიღოს მცირე ფინანსური გამოცდილება.

ამისთვის სასურველია, ბავშვმა:

• იცოდეს ყოველდღიური ნივთების სავარაუდო ფასი;
• გააცნობიეროს, რომ ყველა სურვილი მაშინვე ვერ შესრულდება;
• ისწავლოს არჩევანის გაკეთება რამდენიმე სასურველ ნივთს შორის;
• შეძლოს სასურველი მიზნისთვის თანხის დაგროვება;
• საკუთარი ფინანსური გადაწყვეტილებების შედეგიც თავად ნახოს.

რატომ არის ეს ყველაფერი მნიშვნელოვანი?

ფინანსური წიგნიერების მთავარი მიზანი ის არ არის, რომ ბავშვმა რაც შეიძლება ადრე ფულის გამომუშავება დაიწყოს. გაცილებით მნიშვნელოვანია, ის გაიზარდოს ადამიანად, რომელსაც შეუძლია საკუთარი ფინანსების დამოუკიდებლად მართვა, პასუხისმგებლიანი გადაწყვეტილებების მიღება და საკუთარი შესაძლებლობების ფარგლებში ცხოვრება.

სწორედ ბავშვობაში ჩამოყალიბებული ფინანსური ჩვევები განსაზღვრავს, რამდენად გონივრულად შეძლებს ადამიანი მომავალში შემოსავლის განაწილებას, მიზნების დაგეგმვასა და ფინანსური დამოუკიდებლობის შენარჩუნებას.