ალბათ, ყველას გვქონია ასეთი შემთხვევა: შედიხართ ოთახში, რამდენიმე წამით ჩერდებით და უცებ ხვდებით, რომ აღარ გახსოვთ, რის გასაკეთებლად მოხვედით. რამდენიმე წამში ან წუთში კი, ოთახიდან გამოსვლისთანავე, პასუხი ისევ გახსენდებათ.
თუ ეს დროდადრო გემართებათ, სანერვიულო არაფერია. მეცნიერები ამ მოვლენას „კარის ეფექტს“ (Doorway Effect) უწოდებენ და მას ჩვენი ტვინის მუშაობის თავისებურებით ხსნიან.
რა არის „კარის ეფექტი“?
როდესაც ერთი სივრციდან მეორეში გადავდივართ, ჩვენი ტვინი გარემოს ცვლილებას ერთგვარ ახალ მოვლენად აღიქვამს. ახალი ოთახი, განსხვავებული გარემო და ვიზუალური ინფორმაცია ტვინს ყურადღების გადართვას აიძულებს.
შედეგად, ინფორმაცია, რომელიც რამდენიმე წამის წინ აქტუალური იყო, დროებით უკანა პლანზე გადადის. სწორედ ამიტომ შეიძლება დაგავიწყდეთ, რატომ გახვედით სამზარეულოდან საძინებელში ან რატომ მიხვედით მისაღებში.
ეს მეხსიერების პრობლემა არ არის
ბევრს ჰგონია, რომ ასეთი დავიწყება მეხსიერების გაუარესების ნიშანია, თუმცა უმეტეს შემთხვევაში ასე არ არის.
სინამდვილეში, ჩვენი ტვინი მუდმივად უზარმაზარ რაოდენობის ინფორმაციას ამუშავებს და ნაკლებად მნიშვნელოვან დეტალებს დროებით „გვერდზე დებს“, რათა ახალი ინფორმაციის მიღება შეძლოს.
სწორედ ამიტომ, ოთახიდან უკან დაბრუნებისას ან იმავე გზის გავლით, რაც თავიდან გაიარეთ, ხშირად მაშინვე გახსენდებათ, რის გაკეთებას აპირებდით.
საინტერესოა, რომ მსგავსი რამ მხოლოდ ოთახიდან ოთახში გადასვლისას არ ხდება. ალბათ, თქვენც არაერთხელ მისულხართ მაცივართან, კარადა გაგიღიათ ან ტელეფონი აგიღიათ და უცებ ვეღარ გაგხსენებიათ, რა გინდოდათ. ამის მიზეზიც იგივეა – ტვინი ერთი ამოცანიდან მეორეზე სწრაფად გადადის და თავდაპირველი მიზანი დროებით უკანა პლანზე გადადის.
რატომ ხდება ეს უფრო ხშირად, როცა გადაღლილები ვართ?
თუ სტრესში ხართ, ბევრი საქმე გაქვთ ან ერთდროულად რამდენიმე საკითხზე ფიქრობთ, ტვინს ყურადღების კონცენტრაცია უჭირს.
ასეთ დროს უფრო ხშირია:
ოთახში შესვლის მიზეზის დავიწყება;
ნივთების არასწორ ადგილას დადება;
გასაღებების ან ტელეფონის ძებნა;
საუბრის დროს საჭირო სიტყვის ვერ გახსენება.
როდის უნდა მივაქციოთ ყურადღება?
თუ მსგავსი შემთხვევები მხოლოდ ხანდახან ხდება, ეს სრულიად ნორმალურია.
თუმცა, თუ მეხსიერების პრობლემები ყოველდღიურ ცხოვრებაში სერიოზულ დაბრკოლებას ქმნის, ხშირად გავიწყდებათ მნიშვნელოვანი მოვლენები, ახლობლების ნათქვამი ან კარგად ნაცნობ ადგილებში ორიენტაცია გიჭირთ, სასურველია ექიმს მიმართოთ, რადგან ეს უკვე დამატებით შეფასებას საჭიროებს.
როგორ შევამციროთ ასეთი დავიწყება?
მარტივი ჩვევები ხშირად ძალიან ეფექტურია.
ეცადეთ, ერთდროულად რამდენიმე საქმე არ დაიწყოთ.
სანამ ოთახში შეხვალთ, გონებაში კიდევ ერთხელ გაიმეორეთ, რის გაკეთებას აპირებთ.
თუ მნიშვნელოვანი საქმე გაქვთ, ჩაინიშნეთ ან ტელეფონში შეხსენება დაიყენეთ.
იზრუნეთ სრულფასოვან ძილსა და დასვენებაზე, რადგან გადაღლა ყურადღებასა და მოკლევადიან მეხსიერებას ამცირებს.
თუ ზოგჯერ ოთახში შედიხართ და რამდენიმე წამით გავიწყდებათ, რატომ მიხვედით იქ, ეს, სავარაუდოდ, მეხსიერების პრობლემას არ ნიშნავს. უმეტეს შემთხვევაში, საქმე ტვინის ბუნებრივ მექანიზმთან გვაქვს, რომელიც გარემოს შეცვლისას ყურადღებას ახალ ინფორმაციაზე გადააქვს. ამიტომ, თუ მსგავსი შემთხვევები მხოლოდ დროდადრო ხდება, სანერვიულო მიზეზი, როგორც წესი, არ არსებობს.
