ჯეფ ბეზოსის ყოფილი ცოლის ახალ რომანში მისი ცხოვრების პარალელებს ხედავენ - რას წერს მაკენზი სკოტი ძალაუფლებითა და სექსით გატაცებულ მამაკაცებზე და ქალის როლზე - მშობლები

ჯეფ ბეზოსთან გახმაურებული განქორწინებიდან შვიდი წლის შემდეგ მისი ყოფილი მეუღლე, 56 წლის მილიარდერი და ქველმოქმედი მაკენზი სკოტი მხატვრულ ლიტერატურას ახალი რომანით დაუბრუნდა. ეს მისი პირველი გამოქვეყნებული რომანია 13-წლიანი პაუზის შემდეგ და პირველი — ბეზოსთან განქორწინების შემდეგ.

სწორედ ამიტომ ახალი რომანი „უკანასკნელი დღეები ორ ქვეყანაში (ისტორია თვრამეტ გონებაში)“ თავიდანვე მხოლოდ ლიტერატურული მოვლენა არ ყოფილა. მკითხველმა და მედიამ რომანის პერსონაჟებსა და ავტორის პირად გამოცდილებას შორის შესაძლო პარალელების ძებნაც დაიწყო.

ამის საფუძველს თავად ტექსტიც იძლევა: რომანში გვხვდებიან ძალაუფლებითა და სექსით გატაცებული პრეზიდენტი და ქალი პრეზიდენტი, რომელსაც „პირველი მამაკაცი“ ჰყავს, შვილები, რომლებიც ინტერნეტში ბევრს ლაპარაკობენ, ოჯახური ძალაუფლებისა და გენდერული როლების შესახებ მსჯელობა და საზოგადოება, რომელშიც პირადი ცხოვრება ძალაუფლებისგან თითქმის განუყოფელია.

თუმცა ერთი მნიშვნელოვანი გარემოება თავიდანვე უნდა აღინიშნოს: მაკენზი სკოტს არ უთქვამს, რომ რომანი ავტობიოგრაფიულია ან რომელიმე პერსონაჟის უკან ჯეფ ბეზოსი, თავად სკოტი თუ მათი ოჯახის რომელიმე წევრი დგას. ამიტომ მსგავსებები, რის ვარაუდებსაც სოციალურ ქსელებში გამოთქვამენ, მხოლოდ შესაძლო ინტერპრეტაციად შეიძლება განვიხილოთ.

ვინ არის მაკენზი სკოტი ბეზოსის გარეშე

სკოტის სახელს დღეს ყველაზე ხშირად ჯეფ ბეზოსთან და მის მრავალმილიარდიან ქონებასთან აკავშირებენ, თუმცა ის მწერალი გაცილებით ადრე იყო.

პრინსტონის უნივერსიტეტში სკოტი შემოქმედებით წერას სწავლობდა ნობელის პრემიის ლაურეატ ტონი მორისონთან. მორისონი მას თავის ერთ-ერთ საუკეთესო სტუდენტადაც მოიხსენიებდა.

მისი პირველი რომანი „ლუთერ ოლბრაიტის გამოცდა“ (The Testing of Luther Albright) 2005 წელს გამოვიდა, მეორე — „ხაფანგები“ (Traps) — 2013 წელს.

ამავდროულად, სკოტის ცხოვრების უდიდესი ნაწილი ჯეფ ბეზოსთან იყო დაკავშირებული. ისინი 1993 წელს დაქორწინდნენ და ერთად იყვნენ Amazon-ის შექმნის ადრეულ ეტაპზეც. მათი ქორწინება 25 წელზე მეტხანს გაგრძელდა. წყვილს სამი ვაჟი შეეძინა და ერთი გოგონა იშვილეს.

2019 წელს მათი განქორწინება მსოფლიოს ერთ-ერთ ყველაზე გახმაურებულ დაშორებად იქცა. სკოტმა განქორწინების შედეგად Amazon-ის აქციების მნიშვნელოვანი ნაწილი მიიღო და მსოფლიოს უმდიდრეს ქალებს შორის აღმოჩნდა.

შემდეგ მან საკუთარი საჯარო იდენტობა მნიშვნელოვნად შეცვალა. ბოლო წლებში სკოტი განსაკუთრებით მასშტაბური ქველმოქმედებით გახდა ცნობილი — მან სხვადასხვა ორგანიზაციას უკვე 26 მილიარდ დოლარზე მეტი გადასცა.

პირად ცხოვრებაში კი კიდევ ერთი ქორწინება ჰქონდა: 2021 წელს სკოლის მასწავლებელ დენ ჯუეტზე დაქორწინდა, თუმცა ეს ურთიერთობაც განქორწინებით დასრულდა.

სკოტი ამ ყველაფრის მიუხედავად პირად ცხოვრებაზე ძალიან იშვიათად საუბრობს. ამიტომ მისი პირველი რომანი განქორწინების შემდეგ განსაკუთრებით საინტერესო გახდა მათთვის, ვინც მწერლის მხატვრულ სამყაროში პირადი გამოცდილების კვალს ეძებს.

პირველი რომანი განქორწინების შემდეგ

„უკანასკნელი დღეები ორ ქვეყანაში“ დაახლოებით 80 000-სიტყვიანი ანტიუტოპიური რომანია, რომელსაც სკოტი ტრადიციული გამომცემლობის გვერდის ავლით, Substack-ზე ნაწილ-ნაწილ და უფასოდ აქვეყნებს.

მოქმედება მომავალ დროში, პანდემიების შემდეგ არსებულ მომავალ ამერიკაში ვითარდება. ქვეყანა ორ დაპირისპირებულ ტერიტორიადაა გაყოფილი. ერთი ნაწილი შედარებით თავისუფალ სახელმწიფოდ რჩება, მეორე მხარეს კი ავტორიტარული გაერთიანება — „დაკოტა“ ყალიბდება.“

ისტორია მრავალი პერსონაჟის პერსპექტივიდანაა მოთხრობილი და ძალაუფლებას, ავტორიტარიზმს, ოჯახს, სექსს, გენდერსა და ადამიანის თავისუფლებას ეხება.

მაგრამ ყველაზე დიდი ყურადღება ორმა პრეზიდენტმა მიიპყრო.

სექსითა და ძალაუფლებით გატაცებული პრეზიდენტი

ერთ-ერთი ლიდერი დამიან პაქსტონია — სამხრეთ აფრიკაში გაზრდილი ცნობილი ქირურგი, რომელიც შემდეგ ავტორიტარულ ლიდერად იქცევა.

პაქსტონს ავტორი წარმოგვიდგენს კაცად, რომელსაც საკუთარი ძალაუფლებისა და სექსუალური შესაძლებლობების დემონსტრირება სიამოვნებს.

ერთ-ერთ ეპიზოდში პრეზიდენტი დაცვის თანამშრომელს ეუბნება, რომ წინა ღამით მის საწოლში სამი ქალი იყო და ამატებს, რომ ეს ყოველ ღამე ხდება.

მისი პერსონაჟისთვის დამახასიათებელია კიდევ ერთი თვისება — თავდაჯერებულობის დემონსტრირება მაშინაც კი, როდესაც სინამდვილეში ყველაფერი არ იცის. რომანის ტექსტში პირდაპირ ვკითხულობთ, რომ პაქსტონი მუდმივად იქცევა ისე, თითქოს ზუსტად იცის, რას აკეთებს, რადგან ეს ადამიანებში ნდობას იწვევს.

ამავე დროს, მას უცნაური გატაცებაც აქვს — დეკორატიულ კობრებს აგროვებს და მათი დაავადებები ზოგჯერ უფრო მეტად აღელვებს, ვიდრე მის გარშემო მიმდინარე საქვეყნო პრობლემები.

ამ პერსონაჟის გამოჩენის შემდეგ გაჩნდა ბუნებრივი კითხვა: არის თუ არა პაქსტონში ჯეფ ბეზოსის რაიმე კვალი?

ამის მტკიცების საფუძველი არ არსებობს.

ბეზოსი არც სამხრეთ აფრიკაში გაზრდილი ქირურგია და არც პაქსტონის ბიოგრაფიის სხვა მნიშვნელოვანი დეტალები ემთხვევა მის ცხოვრებას. შესაბამისად, პაქსტონის ბეზოსის პირდაპირ პროტოტიპად გამოცხადება ფაქტობრივად გაუმართლებელი იქნებოდა.

თუმცა მკითხველისთვის ასოციაციას სხვა რამ ქმნის — უკიდურესად მდიდარი და გავლენიანი მამაკაცი, ძალაუფლება, სექსუალური ცხოვრება, პომპეზურობა და საკუთარი მნიშვნელობის დემონსტრირება. ამას ემატება ის გარემოება, რომ წიგნი ქალმა დაწერა, რომელმაც მსოფლიოს ერთ-ერთ ყველაზე ძლევამოსილ მილიარდერთან 25 წელზე მეტი გაატარა.

კიდევ უფრო საინტერესოა „პრეზიდენტი-პრინცესა“

რომანის მეორე ლიდერი უსახელო ქალია, რომელსაც ტექსტში ირონიულად "პრეზიდენტ პრონცესას" უწოდებენ.

ერთ-ერთ მონაკვეთში მას თეთრი სახლის ლინკოლნის საძინებელში წარმოგვიდგენენ. ტექსტში იხსენიება მისი „პირველი მამაკაცი“ — და მისი ვაჟები, რომლებიც ღამით ინტერნეტში ბევრს ლაპარაკობენ.

აქ პირად ცხოვრებასთან პარალელები კიდევ უფრო საინტერესო ხდება.

მაკენზი სკოტი თავად იყო ძალიან გავლენიანი კაცის მეუღლე, მოგვიანებით კი მისგან დამოუკიდებლად იქცა უზარმაზარი ფინანსური ძალის მქონე ქალად. ბეზოსთან მას სამი ვაჟი ჰყავს.

რომანში კი გვხვდება ძალაუფლების მქონე ქალი, მის გვერდით მყოფი „პირველი მამაკაცი“ და ვაჟები.

ეს დამთხვევები საკმარისი აღმოჩნდა, რომ მკითხველს პარალელები გაევლო.

„კაცების სამყაროს“ თემა

კიდევ უფრო საინტერესო ქვეტექსტი ჩნდება სხვა პერსონაჟის — გვენის — თავში.

გვენი „პრეზიდენტი-პრინცესას“ უყურებს და ფიქრობს ქალის მდგომარეობაზე, დედობაზე, შვილებზე და ძალაუფლებაზე. ერთ მომენტში მისი ფიქრი ძალიან მარტივ დასკვნამდე მიდის — „ეს კაცების სამყაროა“.

ამავე თავში დედის პასუხისმგებლობის საკითხიც ჩნდება: სად მთავრდება დედის პასუხისმგებლობა ზრდასრული შვილის ქმედებებზე? რამდენად სამართლიანია საზოგადოების მიერ დედის დადანაშაულება იმისთვის, როგორ ადამიანად იქცა მისი შვილი?

ეს უკვე სკოტის ბიოგრაფიის კონკრეტულ დეტალზე მეტად ფართო თემას ეხება — ქალის ძალაუფლებას სამყაროში, სადაც ძალაუფლების წესები ისტორიულად კაცებმა შექმნეს.

და სწორედ აქ შეიძლება მისი ცხოვრების გამოცდილებასთან ყველაზე საინტერესო, თუმცა არა პირდაპირი, პარალელის გავლება.

სკოტმა წლების განმავლობაში იცხოვრა კაცთან, რომელიც პატარა ონლაინწიგნის მაღაზიის დამფუძნებლიდან მსოფლიოს ერთ-ერთ ყველაზე გავლენიან და მდიდარ ადამიანად იქცა. შემდეგ კი თავად აღმოჩნდა უზარმაზარი ფინანსური ძალაუფლების მფლობელი და ამ ძალაუფლების გამოყენების სრულიად განსხვავებული გზა აირჩია — ქონების დიდი ნაწილის დარიგება.

ამ ფონზე რომანის მუდმივი ინტერესი კითხვით — რას აკეთებს ადამიანი ძალაუფლების მიღების შემდეგ? — განსაკუთრებით საინტერესო ხდება.

დედები, მამები და ის, რასაც შვილებს ვუტოვებთ

რომანის პროლოგშიც ოჯახი ერთ-ერთ ცენტრალურ თემად ჩნდება.

სკოტი წერს იმ შინაგან ხმებზე, რომლებსაც ადამიანი მთელი ცხოვრების განმავლობაში ატარებს — დედის, მამის, მასწავლებლისა და კულტურის გავლენაზე. ნაწარმოებში ოჯახური ტრავმა, მშობლის გავლენა და ბავშვობაში მიღებული გამოცდილება შემდეგი თაობის ცხოვრებაში გადადის.

ამიტომ წიგნის მხოლოდ პოლიტიკურ სატირად წაკითხვა მისი მნიშვნელოვანი ნაწილის დაკარგვა იქნებოდა.

მისი ერთ-ერთი მთავარი თემა სწორედ ის ჩანს, როგორ ქმნის ადამიანს ოჯახი და გარემო და შემდეგ როგორ ქმნიან ასეთი ადამიანები საზოგადოებასა და პოლიტიკურ სისტემებს.

და ბოლოს — Amazon-ის გარეშე

კიდევ ერთი სიმბოლური დეტალია ახალი რომანის გამოცემის ფორმა.

სკოტის პირველი ორი რომანი ჩვეულებრივი გამომცემლობების მიერ გამოიცა და, ბუნებრივია, Amazon-ზეც იყიდება — იმ კომპანიაში, რომლის შექმნის ადრეულ წლებში თავადაც მონაწილეობდა და რომელიც მის ყოფილ მეუღლესთან განუყოფლად არის დაკავშირებული.

ახალი რომანისთვის კი მას არც Amazon აურჩევია და არც რომელიმე დიდი გამომცემლობა.

80 000-სიტყვიან ნაწარმოებს სკოტი პირდაპირ მკითხველს, Substack-ის საშუალებით და უფასოდ აწვდის.

შეიძლება ეს უბრალოდ თანამედროვე და დამოუკიდებელი საგამომცემლო არჩევანია. თუმცა ქალის შემთხვევაში, რომლის სახელი ათწლეულების განმავლობაში Amazon-ისა და ჯეფ ბეზოსის სახელთან იყო გადაჯაჭვული, ამ ნაბიჯსაც სიმბოლური მნიშვნელობა ენიჭება.

განქორწინების, მეორე ქორწინებისა და მეორე განქორწინების, მილიარდერისა და მსოფლიოს ერთ-ერთი უდიდესი ქველმოქმედის სტატუსის მოპოვების შემდეგ გასაკვირი არ არის, რომ მკითხველი მის გამოგონილ პრეზიდენტებში, დედებში, მამებში, შვილებში, ძალაუფლების მქონე კაცებსა და ქალებში ავტორის პირადი ცხოვრების ანარეკლსაც ეძებს.

ზოგი პარალელი შეიძლება მართლაც საინტერესო იყოს. მაგრამ სად მთავრდება მწერლის გამოცდილება და სად იწყება მხოლოდ მხატვრული გამონაგონი — ეს ჯერჯერობით მხოლოდ მაკენზი სკოტმა იცის.