მაღალქუსლიანი ფეხსაცმელი ბევრ გოგონას ჯერ კიდევ მოზარდობის ასაკში იზიდავს. დაახლოებით 12-14 წლიდან ჩნდება სურვილი, ქუსლიანი ფეხსაცმელი ჩაიცვან და არა მხოლოდ განსაკუთრებულ შემთხვევები. თუმცა ის, რაც ზრდასრულისთვისაც კი ყოველთვის კომფორტული და უსაფრთხო არ არის, განვითარებადი საყრდენ-მამოძრავებელი სისტემისთვის კიდევ უფრო პრობლემური შეიძლება აღმოჩნდეს.

სპეციალისტები განსაკუთრებულ სიფრთხილეს სწორედ ბავშვობისა და ადრეული მოზარდობის პერიოდში გვირჩევენ. მაღალი ქუსლი ცვლის ტერფის მდებარეობას, სხეულის სიმძიმის ცენტრსა და სიარულის ბიომექანიკას. მოზარდებში მაღალქუსლიანი ფეხსაცმლის ხშირი გამოყენება კვლევებში დაკავშირებულია სხეულის პოზის ცვლილებებთან, მათ შორის წელის ლორდოზის, მენჯისა და მუხლების მდებარეობის ცვლილებასთან.

რომელ ასაკამდე არ არის რეკომენდებული მაღალი ქუსლი?

ბავშვთა ფეხსაცმლის შერჩევისას სამედიცინო წყაროები უპირატესობას ანიჭებენ დაბალ, სტაბილურ ქუსლს და კარგად მორგებულ ფეხსაცმელს.

მაგალითად, ბავშვთა ფეხსაცმლის რეკომენდაციაში შესაფერის ქუსლად დაახლოებით 1-2,5 სმ არის მითითებული. ზოგიერთი რეკომენდაცია კი ბავშვებისთვის 1 სმ-ზე მაღალ ქუსლს საერთოდ არ გვირჩევს. ეს განსხვავებაც გვაჩვენებს, რომ ბავშვებისთვის უნივერსალური „დაშვებული სანტიმეტრები“ დადგენილი არ არის, თუმცა საერთო პრინციპი ერთია — ბავშვის ყოველდღიური ფეხსაცმელი უნდა იყოს დაბალ და სტაბილურ ქუსლზე.

პედიატრიის სპეციალისტების მიერ გავრცელებული რეკომენდაციებით, ნამდვილი მაღალქუსლიანი ფეხსაცმლის რეგულარულად გამოყენების დაწყება სასურველი არ არის ადრეულ მოზარდობაში. პრაქტიკულ ზღვარად ხშირად 16 წელი ან უფრო გვიანი ასაკი სახელდება.

ეს იმას არ ნიშნავს, რომ 16 წლის შესრულების შემდეგ ძალიან მაღალი ქუსლი უცებ უსაფრთხო ხდება. ასაკის მატებასთან ერთადაც მნიშვნელოვანია ქუსლის სიმაღლე, ფორმა, ფეხსაცმელში გატარებული დრო და ისიც, რამდენად ხშირად ატარებს გოგონა მას.

ასაკის მიხედვით როგორი ფეხსაცმელია უკეთესი?

დაახლოებით 10-12 წლამდე ყოველდღიური ფეხსაცმელი უმჯობესია იყოს პრაქტიკულად ბრტყელი ან ძალიან დაბალ, ფართო და სტაბილურ ქუსლზე. მაღალი, წვრილი ქუსლი ამ ასაკისთვის შესაფერის ყოველდღიურ ფეხსაცმლად არ ითვლება.

12-14 წლის ასაკშიც საუკეთესო არჩევანი კვლავ დაბალი და სტაბილური ფეხსაცმელია. თუ განსაკუთრებული შემთხვევისთვის გოგონას მაინც სურს ქუსლიანი ფეხსაცმელი, ჯობს არჩევანი გაკეთდეს დაბალ, ფართო ქუსლზე და მისი ტარება არ გაგრძელდეს დიდხანს.

14-16 წლიდან განსაკუთრებულ შემთხვევებში შესაძლებელია ზომიერი ქუსლის გამოყენება, თუმცა სასურველია ის იყოს ფართო და სტაბილური და არა ძალიან მაღალი „შპილკა“. მაღალქუსლიანი ფეხსაცმელი ამ ასაკშიც არ უნდა გადაიქცეს ყოველდღიურ ფეხსაცმლად.

16-18 წლის ასაკშიც მაღალი ქუსლის ხშირი და მრავალსაათიანი ტარება სასურველი არ არის. რაც უფრო მაღალი და წვრილია ქუსლი, მით მეტად იცვლება ტერფისა და მთელი ქვედა კიდურის დატვირთვა.

მნიშვნელოვანია, რომ ეს ასაკობრივი დაყოფა არ წარმოადგენს ოფიციალურ სამედიცინო ნორმას. უფრო სწორია მისი გამოყენება, როგორც პრაქტიკული ორიენტირი: რაც უფრო პატარაა ბავშვი, მით უფრო დაბალი და სტაბილური უნდა იყოს ქუსლი.

რატომ არის მაღალი ქუსლი განსაკუთრებით არასასურველი მოზარდისთვის?

ქუსლის აწევისას სხეულის წონა წინ, ტერფის წინა ნაწილზე გადადის. იცვლება კოჭის მდებარეობა, სხეულის სიმძიმის ცენტრი და ორგანიზმს წონასწორობის შესანარჩუნებლად სხვა სახსრებისა და კუნთების მუშაობის შეცვლა უწევს.

მოზარდებში ჩატარებული კვლევები მაღალქუსლიანი ფეხსაცმლის გამოყენებას უკავშირებს წელის ჰიპერლორდოზს, მენჯის წინ გადახრასა და მუხლების მდებარეობის ცვლილებას. სპეციალისტები აღნიშნავენ, რომ მოზარდობის პერიოდში სწორი პოზის შენარჩუნება განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, რადგან საყრდენ-მამოძრავებელი სისტემა ჯერ კიდევ ვითარდება.

კვლევებმა ასევე აჩვენა, რომ ქუსლის სიმაღლის მატებასთან ერთად ბავშვებში იცვლება კოჭის მოძრაობის ბიომექანიკაც.

რამდენი საათით შეიძლება მოზარდმა ქუსლიანი ფეხსაცმელი ატაროს?

აქაც არ არსებობს მტკიცებულებებზე დაფუძნებული უნივერსალური წესი, მაგალითად, „ზუსტად ორი საათი უსაფრთხოა, სამი კი — არა“. ამიტომ ასეთი ზღვრის კატეგორიულად მითითება არასწორი იქნება.

პრაქტიკული მიდგომაა, რომ მოზარდმა მაღალქუსლიანი ფეხსაცმელი ატაროს მხოლოდ განსაკუთრებულ შემთხვევებში და რაც შეიძლება მცირე ხნით, ხოლო ხანგრძლივი სიარულის ან მთელი დღის განმავლობაში ტარებისთვის თან ჰქონდეს დაბალი, კომფორტული ფეხსაცმელი.

თუ ქუსლიან ფეხსაცმელში ჩნდება ტერფის წვა ან ტკივილი, თითების დაბუჟება, კოჭის, მუხლის ან წელის ტკივილი, მისი გამოცვლა უკვე საჭიროა და არ ღირს დისკომფორტის „ატანა“.

ყველაზე ცუდი არჩევანი — ძალიან მაღალი და წვრილი ქუსლი

მხოლოდ სიმაღლე არ არის მნიშვნელოვანი. ფართო ქუსლი უფრო სტაბილურ საყრდენს ქმნის, ხოლო ძალიან წვრილ ქუსლზე წონასწორობის შენარჩუნება რთულდება. ამას ემატება კოჭის გადაბრუნებისა და დაცემის რისკიც.

მაღალქუსლიან ფეხსაცმელთან დაკავშირებული ტრავმების სისტემურმა მიმოხილვამ აჩვენა, რომ ყველაზე ხშირად ზიანდება კოჭი და ტერფი; ხშირია დაჭიმულობა, ნაღრძობი და მოტეხილობაც. ასეთი ტრავმები დაფიქსირებულია ბავშვებსა და მოზარდებშიც.

თუ მოზარდს ღონისძიებაზე ქუსლიანი ფეხსაცმელი ძალიან უნდა

სრული აკრძალვის ნაცვლად შესაძლებელია შედარებით უსაფრთხო არჩევანის გაკეთება: ქუსლი იყოს დაბალი ან ზომიერი, ფართო და სტაბილური; ფეხსაცმელი ზუსტად ერგებოდეს ტერფს; თითებს ჰქონდეს საკმარისი ადგილი; ფეხი ფეხსაცმელში არ სრიალებდეს და ქუსლი მყარად ფიქსირდებოდეს.

ასევე კარგი გამოსავალია თან იქონიოს ჩვეულებრივი ფეხსაცმელი და ქუსლიანები მხოლოდ ღონისძიების ნაწილის განმავლობაში გამოიყენოს.

არ ჩააცვათ ბავშვებს და-ძმის და ახლობლების გამონაცვალი ფეხსაცმელი - ორთოპედების რჩევები მშობლებს