ჯერ კიდევ ცოტა ხნის წინ შეიძლებოდა გვეფიქრა, რომ თანამედროვე ადამიანი მუდმივად სექსზე ფიქრობს. რეკლამა, სერიალები, სოციალური ქსელები, გაცნობის აპლიკაციები — სექსუალობა პრაქტიკულად ყველგანაა. თუმცა ამ ფონზე საინტერესო პარადოქსი იკვეთება: სხვადასხვა ქვეყანაში ჩატარებული კვლევები აჩვენებს, რომ ადამიანების ნაწილის სექსუალური აქტივობა მცირდება და ეს არ ეხება როგორც ახალგაზრდებს. სურვილისა და ინტიმური ურთიერთობების სიხშირის შემცირებაზე უფროსი ასაკის ადამიანებიც საუბრობენ.
გამოდის, რომ სექსუალური შინაარსი ჩვენს გარშემო სულ უფრო მეტია, მაგრამ ეს სულაც არ ნიშნავს, რომ რეალური სექსუალური სურვილიც იზრდება. რატომ ხდება ასე და რა ფაქტორები მოქმედებს თანამედროვე ადამიანის ლიბიდოზე?
ერთ-ერთი ყველაზე მარტივი, მაგრამ მნიშვნელოვანი მიზეზი ქრონიკული სტრესია. თანამედროვე ადამიანი მუდმივად „უნდა გავაკეთოს“ რეჟიმში ცხოვრობს: უნდა იმუშაოს, გამოიმუშაოს ფული, უპასუხოს შეტყობინებებს, იზრუნოს ბავშვებზე, მიხედოს ჯანმრთელობას, შეესაბამებოდეს საზოგადოების მოთხოვნებს და ამ ყველაფერთან ერთად როგორმე დასვენებაც მოასწროს.
სექსუალური სურვილი კი მუდმივ დაძაბულობასა და გადატვირთვას ცუდად ეწყობა.
ლიბიდო ღილაკი არ არის, რომელსაც სამუშაო დღის დასრულების შემდეგ უბრალოდ დააჭერ. სურვილის გასაჩენად ადამიანს გარკვეული მოდუნება, უსაფრთხოების განცდა, ემოციური კონტაქტი და პრობლემების გადაჭრის რეჟიმიდან სიამოვნების მიღების რეჟიმზე გადართვის შესაძლებლობა სჭირდება.
როდესაც ადამიანი მთელი დღე მაქსიმალური დატვირთვით ცხოვრობს, საღამოს შეიძლება სექსზე მეტად ის უნდოდეს, რომ უბრალოდ არავინ შეეხოს და მშვიდად დარჩეს.
მნიშვნელოვანი ფაქტორია ფსიქიკური მდგომარეობაც. შფოთვამ, დეპრესიულმა მდგომარეობამ, ემოციურმა გადაწვამ და ძილის პრობლემებმა შეიძლება სექსუალურ სურვილზე მნიშვნელოვანი გავლენა მოახდინოს.
ფსიქიკურ მდგომარეობასა და სექსუალურ კეთილდღეობას შორის კავშირი ორმხრივიც შეიძლება იყოს: შფოთვამ და დეპრესიამ სექსისადმი ინტერესი შეამციროს, ხოლო სექსუალურმა სირთულეებმა, თავის მხრივ, დამატებითი დაძაბულობა და შფოთვა გამოიწვიოს.
ზოგჯერ ადამიანს თავადაც უჭირს იმის გაგება, რა ხდება. შეიძლება ფიქრობდეს: „რა მჭირს, რატომ აღარ მინდა სექსი?“ სინამდვილეში კი მისი ორგანიზმი თითქოს ეუბნება: „ახლა იმდენი სხვა პრობლემა გვაქვს მოსაგვარებელი, რომ ამისთვის რესურსი აღარ გვრჩება“.
შეიცვალა ურთიერთობების კულტურაც. წინა თაობებისთვის სექსი ხშირად ქორწინების ბუნებრივ და აუცილებელ ნაწილად აღიქმებოდა: თუ ადამიანები დაქორწინებულები იყვნენ, ინტიმური ცხოვრებაც თითქოს თავისთავად იგულისხმებოდა.
დღეს სექსისადმი დამოკიდებულება გაცილებით ინდივიდუალური გახდა. ადამიანს შეიძლება სექსი არ უნდოდეს და ამის გამო საკუთარი ცხოვრება არასრულფასოვნად სულაც არ მიაჩნდეს.
უფრო მეტიც, ადამიანები სულ უფრო ხშირად ერთმანეთისგან განასხვავებენ ურთიერთობას, სიახლოვეს, სიყვარულსა და სექსს. ზოგისთვის ფიზიკური სიახლოვე პარტნიორული ურთიერთობის უმნიშვნელოვანესი ნაწილია, სხვებისთვის კი გაცილებით მნიშვნელოვანია ემოციური კავშირი, საერთო ცხოვრება, ზრუნვა და უსაფრთხოების განცდა.
ეს თავისთავად პრობლემა არ არის. სირთულე მაშინ ჩნდება, როდესაც ერთ პარტნიორს ინტიმური ურთიერთობა სურს, მეორე კი მუდმივად თავს არიდებს და არც ერთს ესმის, რატომ ხდება ასე.
კიდევ ერთი საინტერესო ფაქტორი არჩევანის უზარმაზარი რაოდენობაა. გაცნობის აპლიკაციები, სოციალური ქსელები და სექსუალობასთან დაკავშირებული ინფორმაციის დაუსრულებელი ნაკადი ქმნის განცდას, რომ შესაძლო პარტნიორების არჩევანი უსასრულოა.
თუმცა ბევრი არჩევანი ყოველთვის მეტ სურვილს არ ნიშნავს. ზოგჯერ პირიქით — შფოთვას აძლიერებს:
„საკმარისად მიმზიდველი ვარ?“ „კარგად გამოვიყურები?“ „საკმარისად სექსუალური ვარ?“ „იქნებ ჩემზე უკეთესი ან ჩემი პარტნიორის უკეთესი ვარიანტი არსებობს?“
შედეგად, სექსი სიამოვნების სივრციდან შეუმჩნევლად შეიძლება ერთგვარ გამოცდად გადაიქცეს, სადაც ადამიანს საკუთარი სექსუალური შესაძლებლობების დამტკიცება უწევს. ასეთ გარემოში კი სურვილმა შეიძლება თანდათან უკანა პლანზე გადაინაცვლოს.
არის კიდევ ერთი ფაქტორი, რომელზეც შედარებით იშვიათად საუბრობენ. თანამედროვე სექსუალური კულტურა ბევრად უფრო ღია გახდა. სექსუალიზებული ფოტოები და ვიდეოები, რეკლამა, სოციალური ქსელები და გაცნობის აპლიკაციები ქმნის გარემოს, რომელშიც სექსუალური გამოსახულებები თითქმის მუდმივად ჩვენს თვალწინაა.
აქ საინტერესო ფსიქოლოგიური პარადოქსი ჩნდება: ის, რაც მუდმივად ხელმისაწვდომია, თანდათან შეიძლება სიახლისა და განსაკუთრებულობის განცდას კარგავდეს.
დღეს ადამიანს რამდენიმე წუთში შეუძლია ასობით მიმზიდველი ადამიანის ფოტო ნახოს, მიიღოს სექსუალური სტიმულაცია, ვინმე გაიცნოს და შემდეგ დაუყოვნებლივ სხვა ადამიანზე გადაერთოს. როდესაც სტიმული ძალიან ბევრია, ის შეიძლება ჩვეულებრივ ფონად იქცეს და ის, რაც ადრე ძლიერ რეაქციას იწვევდა, ნაკლებად შთამბეჭდავი გახდეს.
ჩვენ შეიძლება მუდმივად ვიყოთ სექსუალური გამოსახულებებით გარშემორტყმული, მაგრამ ეს რეალური სიახლოვის მეტ სურვილს არ იწვევს.
ზოგჯერ სექსუალურ სურვილს კიდევ უფრო მეტი სტიმული კი არა, პირიქით — პაუზა, ინტრიგა და ემოციური სიახლოვე სჭირდება.
უფროს ასაკში სექსუალური აქტივობის შემცირება მხოლოდ ასაკით არ აიხსნება. მასზე გავლენას ახდენს ჯანმრთელობის საერთო მდგომარეობა, ქრონიკული დაავადებები, სექსუალური ფუნქციის ცვლილებები, პარტნიორის არარსებობა და ზოგიერთი მედიკამენტის მიღებაც.
სექსუალურ ფუნქციაზე შეიძლება გავლენა ჰქონდეს გულ-სისხლძარღვთა დაავადებებს, დიაბეტს, ჰორმონულ დარღვევებს, დეპრესიასა და შფოთვას. გავლენა შეიძლება იქონიოს ზოგიერთმა მედიკამენტმაც, მათ შორის გარკვეულმა ანტიდეპრესანტებმა.
თუმცა მნიშვნელოვანია: ასაკის მატება თავისთავად სექსუალობის დასასრულს არ ნიშნავს.
ბევრი ადამიანი ხანდაზმულ ასაკშიც ინარჩუნებს როგორც სექსუალურ სურვილს, ისე სექსუალურ აქტივობას.
შესაძლოა, თანამედროვე ადამიანები გარკვეულწილად მართლაც ნაკლებად ხშირად გრძნობდნენ სექსუალურ სურვილს, თუმცა საუბარი არ არის ლიბიდოს საყოველთაო გაქრობაზე. სექსუალურ სურვილზე ერთდროულად მოქმედებს სტრესი, ფსიქიკური მდგომარეობა, ურთიერთობის ხარისხი, ჯანმრთელობა, მედიკამენტები, ცხოვრების წესი, სოციალური დამოკიდებულებები და თითოეული ადამიანის პირადი ღირებულებები.
ამასთან, სექსის სიხშირე სექსუალური ჯანმრთელობის უნივერსალური საზომი არ არის. ბევრად უფრო მნიშვნელოვანია, აქვს თუ არა ადამიანს სურვილი, შეუძლია თუ არა სიამოვნების მიღება, გრძნობს თუ არა თავს უსაფრთხოდ, შეუძლია თუ არა პარტნიორთან საკუთარ სურვილებზე საუბარი და, საბოლოოდ, კმაყოფილია თუ არა საკუთარი ინტიმური ცხოვრებით.
თუ ადამიანი სექსის გარეშე თავს კომფორტულად გრძნობს, ეს თავისთავად პრობლემას არ ნიშნავს.
მაგრამ თუ სექსუალური სურვილი მოულოდნელად გაქრა, მიუხედავად იმისა, რომ ადრე არსებობდა; ინტიმური ურთიერთობა სიამოვნებას აღარ იწვევს; გაჩნდა ტკივილი, აღგზნების ან ორგაზმის მიღწევის სირთულე, ან ლიბიდოს დაქვეითება თავად ადამიანს აწუხებს და პარტნიორულ ურთიერთობაშიც დაძაბულობას ქმნის — უკვე ღირს მიზეზის გარკვევა.