იავნანა მეტყველების განვითარებაზეც მოქმედებს: "მამამაც შეიძლება ბავშვს იავნანა უმღეროს" - მშობლები
იავნანა მეტყველების განვითარებაზეც მოქმედებს: "მამამაც შეიძლება ბავშვს იავნანა უმღეროს"
იავნანა მხოლოდ ბავშვის დაძინების ძველი ტრადიცია არ არის. მშობლის მშვიდი ხმა, განმეორებადი მელოდია და ახლო ფიზიკური კონტაქტი პატარას დამშვიდებაში ეხმარება და ძილის წინ უსაფრთხო, ნაცნობ გარემოს უქმნის.
ამასთან, ბავშვისთვის სულაც არ არის მნიშვნელოვანი, რამდენად კარგად მღერის დედა ან მამა. მისთვის ყველაზე ნაცნობი სწორედ იმ ადამიანის ხმაა, რომელიც ყოველდღიურად ესაუბრება, ეხუტება და ზრუნავს მასზე.
რატომ ამშვიდებს ბავშვს იავნანა
პატარა ბავშვს საკუთარი ემოციებისა და აღგზნების დამოუკიდებლად მართვა ჯერ არ შეუძლია. ამაში მას უფროსი ეხმარება — მშვიდი ხმით, შეხებით, რწევით, ჩახუტებითა და განმეორებადი რიტუალებით.
ამიტომ ძილის წინ ერთი და იგივე მშვიდი სიმღერის შესრულება შეიძლება თანდათან იქცეს ნაცნობ სიგნალად: აქტიური დრო სრულდება და დასვენების დრო მოდის.
რა თქმა უნდა, ყველა ბავშვი ერთნაირად არ რეაგირებს. ერთს სიმღერა სწრაფად ამშვიდებს, მეორეს შეიძლება ჩახუტება, რწევა ან უბრალოდ მშობლის წყნარი ხმა ურჩევნოდეს.
„სიმღერა არ ვიცი“ — ამას მნიშვნელობა არ აქვს
ბავშვისთვის იავნანის შესრულება მუსიკალური კონკურსი არ არის. არ არის აუცილებელი მშობელს განსაკუთრებული ხმა ან მუსიკალური სმენა ჰქონდეს.
მნიშვნელოვანია მშვიდი ინტონაცია, ნაცნობი ხმა, განმეორებადი მელოდია და ის ემოციური კონტაქტი, რომელიც ამ დროს იქმნება.
ამიტომ შეგიძლიათ ერთი და იგივე მარტივი მელოდიაც ხშირად უმღეროთ. ბავშვისთვის ნაცნობობა და განმეორებადობა ხშირად უფრო მნიშვნელოვანია, ვიდრე რთული ან „იდეალურად“ შესრულებული სიმღერა.
იავნანა და მეტყველების განვითარება
ბავშვთან სიმღერას კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი მხარე აქვს. დაბადების პირველივე პერიოდიდან ბავშვი უსმენს მეტყველების რიტმს, ინტონაციასა და ბგერებს. სიმღერაში სიტყვები ხშირად მეორდება და რიტმულად ჟღერს, რაც პატარას ენობრივ გამოცდილებას ამდიდრებს.
ამიტომ სასარგებლოა არა მხოლოდ იავნანის სიმღერა, არამედ ბავშვთან ჩვეულებრივი საუბარიც: მოუყევით, რას აკეთებთ, დაასახელეთ ნივთები, უპასუხეთ მის ბგერებსა და ჟესტებს, წაუკითხეთ და უმღერეთ.
ეს ყველაფერი ადრეული კომუნიკაციისა და ენობრივი განვითარების ხელშემწყობი გარემოს ნაწილია.
დედის ხმა ბავშვს დაბადებამდეც ესმის
ორსულობის მეორე ნახევარში ნაყოფის სმენის სისტემა უკვე იმდენად განვითარებულია, რომ მას შეუძლია გარედან მომავალი ზოგიერთი ბგერის აღქმა. განსაკუთრებით გამორჩეულია დედის ხმა, რომელიც ნაყოფამდე როგორც გარედან, ისე დედის სხეულის გავლით აღწევს.
ეს არ ნიშნავს, რომ მუცლად ყოფნისას ბავშვი სიტყვების მნიშვნელობას ისე იგებს, როგორც დაბადების შემდეგ. თუმცა მას შეუძლია ბგერითი მახასიათებლების აღქმა და ნაცნობი ხმების მიმართ მგრძნობელობის ჩამოყალიბება.
ამიტომ ბავშვისთვის საუბარი და სიმღერა ორსულობის პერიოდშიც სრულიად ბუნებრივი ურთიერთობის ფორმაა.
იავნანა ურთიერთობის პატარა რიტუალია
იავნანის მთავარი ღირებულება შეიძლება სწორედ იმ გარემოში იყოს, რომელშიც ის სრულდება: მშობელი ბავშვის გვერდითაა, მშვიდად ესაუბრება ან უმღერის, ეხუტება და მის რეაქციებს პასუხობს.
ასეთი ყოველდღიური, თბილი და თანმიმდევრული ურთიერთობა ბავშვს უსაფრთხოების განცდის ჩამოყალიბებაში ეხმარება.
ამასთან, არასწორი იქნება იმის თქმა, რომ რამდენად ხშირად უმღერებს დედა შვილს, განსაზღვრავს მის მომავალ ხასიათს, ინტელექტს ან ჯანმრთელობას. ბავშვის განვითარებაზე უამრავი ბიოლოგიური, ოჯახური და გარემო ფაქტორი მოქმედებს. იავნანა ამ პროცესის სასიამოვნო და სასარგებლო ნაწილია და არა ბავშვის მომავლის განმსაზღვრელი საშუალება.
რატომ არის მამის იავნანა განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი
დედასთან ბავშვის კავშირი ჯერ კიდევ ორსულობის პერიოდში იწყება — ნაყოფი ეჩვევა დედის ხმას, გულისცემასა და მოძრაობის რიტმს, დაბადების შემდეგ კი ამ ნაცნობობას ემატება შეხება, სუნი და, ძუძუთი კვების შემთხვევაში, კვებასთან დაკავშირებული გამოცდილებაც. ამიტომ დედის მიმართ ახალშობილის განსაკუთრებული მგრძნობელობა გარკვეულწილად ბიოლოგიურად მომზადებულია.
მამასთან კავშირი კი უფრო მეტად ყოველდღიური ურთიერთობით ყალიბდება და მტკიცდება. ბავშვის ხელში აყვანა, ჩახუტება, დამშვიდება, საუბარი და იავნანის სიმღერა სწორედ ასეთი კავშირის შექმნის საშუალებებია. რაც უფრო ხშირად მონაწილეობს მამა ამ მშვიდ და განმეორებად რიტუალებში, მით უფრო ნაცნობი და დამამშვიდებელი ხდება ბავშვისთვის მისი ხმა, შეხება და სიახლოვე.
ამიტომ მამის იავნანას დამატებითი მნიშვნელობაც აქვს: ის მხოლოდ დაძინების საშუალება კი არ არის, არამედ მამისა და ბავშვის ურთიერთობის ჩამოყალიბებისა და გაღრმავების ერთ-ერთი მარტივი და ბუნებრივი გზაა..
