ლიფტში, სადარბაზოსა და შესასვლელებში საჭირო უსაფრთხოების წესები, რომლებიც ყველა ბავშვმა უნდა იცოდეს - მშობლები

როდესაც ბავშვი სკოლაში, სპორტზე ან მეგობრის სახლში უკვე დამოუკიდებლად დადის, მშობლის ერთ-ერთი მთავარი საზრუნავი მისი უსაფრთხოებაა. განსაკუთრებით საყურადღებოა ისეთი სივრცეები, სადაც ბავშვი შეიძლება უცხო ადამიანთან მარტო აღმოჩნდეს — სადარბაზო, კიბის უჯრედი და ლიფტი.

უსაფრთხოების სპეციალისტების თანამედროვე რეკომენდაციები მხოლოდ ცნობილ ფრაზაზე - „უცხო ადამიანს არ დაელაპარაკო“ - აღარ არის აგებული. ბავშვისთვის ზოგჯერ რთულია იმის განსაზღვრა, ვინ არის „საშიში უცხო“, ხოლო არასასურველი ან საფრთხის შემცველი ქცევა შეიძლება ნაცნობი ადამიანისგანაც მოდიოდეს. ამიტომ გაცილებით მნიშვნელოვანია, ბავშვს კონკრეტული სიტუაციებისთვის მოქმედების მარტივი გეგმა ჰქონდეს: რას აკეთებს, თუ ვინმე უკან მიჰყვება ან მასთან ერთად ლიფტში შესვლას ცდილობს, ეხება, აშინებს ან უბრალოდ დისკომფორტის განცდას უჩენს.

ეს წესები ბავშვის დასაშინებლად არ არის საჭირო. პირიქით, მათი მიზანია, მოულოდნელ სიტუაციაში ბავშვმა იცოდეს, რომ ზრდასრულის მიმართ ზედმეტი თავაზიანობა აუცილებელი არ არის, შეუძლია თქვას „არა“, გაერიდოს ადამიანს, ხმამაღლა მოითხოვოს დახმარება და დაუკავშირდეს მშობელს ან სხვა სანდო ზრდასრულს.

სადარბაზოსთან მისვლისას

ბავშვს ასწავლეთ, რომ სადარბაზოში შესვლამდე გარემოს შეხედოს. თუ შესასვლელთან ისეთი ადამიანი დგას, რომლის ქცევაც მას აფრთხობს ან დისკომფორტს უქმნის, აუცილებელი არ არის მაშინვე შევიდეს. შეუძლია უსაფრთხო, ხალხმრავალ ადგილას გაჩერდეს და მშობელს დაურეკოს.

სადარბაზოში შესვლისას სასურველია ყურადღება მიაქციოს, ხომ არ მოჰყვება ვინმე უკან. თუ სიტუაცია საეჭვოდ ეჩვენება, უფრო უსაფრთხოა, ისევ გარეთ გავიდეს და მივიდეს იქ, სადაც სხვა ადამიანები არიან, ვიდრე მარტო გააგრძელოს გზა.

აქ მნიშვნელოვანი ერთი დეტალია: ბავშვს არ უნდა შევუქმნათ წარმოდგენა, რომ ყველა უცნობი ადამიანი საფრთხეა. თანამედროვე ბავშვთა უსაფრთხოების პროგრამები სწორედ ქცევაზე ყურადღების გამახვილებას გვირჩევენ — საფრთხის ნიშანია არა ის, რომ ადამიანი უცნობია, არამედ ის, თუ რას აკეთებს და როგორ იქცევა.

ლიფტის მოლოდინში

ლიფტის ლოდინისას ბავშვი უმჯობესია ისეთ ადგილას იდგეს, საიდანაც ხედავს როგორც ლიფტის კარს, ისე სადარბაზოს სივრცეს.

თუ ვინმე მიუახლოვდა და ბავშვს მასთან ერთად ლიფტში შესვლა არ სურს, მას სრული უფლება აქვს, არ შევიდეს. შეუძლია გვერდზე გადგეს, თქვას, რომ შემდეგ ლიფტს დაელოდება, ან საჭიროების შემთხვევაში უსაფრთხო ადგილას გავიდეს.

ბავშვმა უნდა იცოდეს, რომ ასეთ სიტუაციაში ზრდასრულისთვის გზის დათმობა ან მასთან ერთად ლიფტში შესვლა „ზრდილობის“ გამო აუცილებელი არ არის.

თუ უცხო ადამიანი მასთან ერთად ლიფტში შედის

თუ ბავშვი თავს არაკომფორტულად გრძნობს, შეუძლია პირდაპირ თქვას: „მე შემდეგ ლიფტს დაველოდები“ და არ შევიდეს.

თუ უკვე ლიფტშია და სიტუაცია საეჭვოდ ეჩვენება, ყურადღება ტელეფონში არ უნდა გადაიტანოს. მნიშვნელოვანია, აკონტროლებდეს გარემოს და საჭიროების შემთხვევაში პირველივე შესაძლებლობისას დატოვოს ლიფტი.

ბავშვისთვის წინასწარ კონკრეტული ფრაზების სწავლებაც სასარგებლოა. სტრესულ სიტუაციაში წინასწარ ნასწავლი სიტყვების თქმა ხშირად უფრო ადვილია, ვიდრე ადგილზე მოფიქრება.

თუ ვინმე ცდილობს ბავშვს შეეხოს

ამ შემთხვევაში მთავარი წესი მკაფიოა: ბავშვმა უნდა იცოდეს, რომ აქვს უფლება თქვას — „არ შემეხოთ!“, „გაჩერდით!“ ან „მომშორდით!“

თუ ადამიანი არ ჩერდება, ბავშვმა უნდა სცადოს ყურადღების მიქცევა — იყვიროს, დააჭიროს ლიფტის საგანგებო გამოძახების ღილაკს, დაურეკოს მშობელს ან სხვა სანდო ზრდასრულს და პირველივე შესაძლებლობისას დატოვოს სიტუაცია.

ბავშვთა უსაფრთხოების პროგრამები განსაკუთრებით უსვამენ ხაზს, რომ საფრთხის დროს ბავშვს არ მოეთხოვება ჩუმად და ზრდილობიანად მოქცევა. თუ ვინმე ხელს ჰკიდებს ან წასვლას აიძულებს, ყვირილი, გაქცევა, ხელის გაშვებინების მცდელობა და სხვა ადამიანების ყურადღების მიქცევა სწორი რეაქციაა.

ბინის კართან

თუ ბავშვს ეჩვენება, რომ ვიღაც მას აკვირდება ან კართან ახლოს საეჭვო ადამიანი იმყოფება, არ ღირს საკუთარი ბინის კარის დაუყოვნებლივ გაღება. ამით ის უცნობ ადამიანს აჩვენებს, კონკრეტულად რომელ ბინაში ცხოვრობს და შესაძლოა იმასაც, რომ სახლში მარტო შედის.

ასეთ შემთხვევაში უფრო უსაფრთხოა, ბავშვი დაბრუნდეს ხალხმრავალ ან მისთვის წინასწარ განსაზღვრულ უსაფრთხო ადგილას და მშობელს დაუკავშირდეს. ოჯახმა წინასწარ შეიძლება შეარჩიოს ასეთი ადგილები — მაგალითად, ნაცნობი მეზობლის ბინა, დაცვა, მაღაზია ან სხვა ადგილი, სადაც ბავშვს დახმარების თხოვნა შეუძლია.

ვის უნდა მიმართოს ბავშვმა დახმარებისთვის

„უცხო ადამიანებს საერთოდ არ დაელაპარაკო“ პრაქტიკაში ყოველთვის გამოსადეგი წესი არ არის, რადგან საგანგებო სიტუაციაში ბავშვს შეიძლება სწორედ უცხო ზრდასრულის დახმარება დასჭირდეს.

ამიტომ უკეთესია იცოდეს, ვის შეიძლება მიმართოს: პოლიციელს, დაცვის თანამშრომელს, ფორმიან პერსონალს, მაღაზიის თანამშრომელს ან ბავშვებთან ერთად მყოფ ზრდასრულს. ასევე უნდა ჰქონდეს რამდენიმე სანდო ადამიანის ტელეფონის ნომერი და იცოდეს, ვის დაუკავშირდეს პირველ რიგში.

ყვირილი ზოგჯერ აუცილებელია

ბავშვებს ხშირად ვასწავლით, რომ საზოგადოებრივ ადგილას არ იყვირონ და ზრდასრულებს თავაზიანად მოექცნენ. საფრთხის შემთხვევაში ეს წესი აღარ მოქმედებს.

თუ ვინმე ბავშვს ეხება, გზას უღობავს, ხელს ჰკიდებს ან სადმე წაყვანას ცდილობს, მან შეიძლება ხმამაღლა თქვას: „არ შემეხოთ!“, „მე თქვენ არ გიცნობთ!“, „მომშორდით!“ ან უბრალოდ იყვიროს და დახმარება ითხოვოს.

ეს მნიშვნელოვანი დეტალია, რადგან ხმამაღალი და კონკრეტული ფრაზა გარშემომყოფებსაც აგებინებს, რომ საქმე ბავშვის ჭირვეულობას კი არა, შესაძლო საფრთხეს ეხება.

მშობელს შეუძლია უსაფრთხოების დამატებითი სისტემა შექმნას

თუ ბავშვი სახლში მარტო ბრუნდება, შეიძლება წინასწარ შეთანხმდეთ, რომ სადარბაზოსთან მისვლისას დაგირეკავთ და საუბარს მანამდე გააგრძელებთ, სანამ სახლში უსაფრთხოდ არ შევა.

მაგრამ ტელეფონი ბავშვის ყურადღებას არ უნდა ფანტავდეს. მისი მთავარი ამოცანა გარემოზე დაკვირვებაა.

კიდევ უფრო მნიშვნელოვანია, ეს წესები მხოლოდ ერთხელ არ უთხრათ. ბავშვთა უსაფრთხოების სპეციალისტები გვირჩევენ, პერიოდულად გავიაროთ მასთან ერთად რეალური მარშრუტი და ვითამაშოთ სხვადასხვა სცენარი: „რას გააკეთებ, თუ ლიფტთან ვინმე მოგიახლოვდება?“, „სად წახვალ, თუ იგრძნობ, რომ ვიღაც მოგყვება?“, „ვის დაურეკავ?“, „რას იტყვი, თუ ვინმე შეგეხება?“

წინასწარ ნავარჯიშები მოქმედება ბავშვს ეხმარება, რეალურ სტრესულ სიტუაციაში ნაკლებად დაიბნეს. უსაფრთხოების წესების მიზანიც სწორედ ესაა — არა ის, რომ ბავშვმა ყველა უცნობი ადამიანის ეშინოდეს, არამედ ის, რომ სახიფათო ან მისთვის დისკომფორტულ სიტუაციაში საკუთარი თავის დაცვის კონკრეტული გზები იცოდეს.