ბავშვი ჯანმრთელად გამოიყურება, ენერგიულია, თამაშობს, თანატოლებთან ურთიერთობს, მაგრამ სკოლაში პრობლემები აქვს — უჭირს ყურადღების მოკრება, ნელა კითხულობს, ვერ იმახსოვრებს ნასწავლს, ხშირად ავიწყდება დავალება ან იმაზე დაბალ შედეგებს იღებს, ვიდრე მისგან ელიან. ასეთ შემთხვევაში მიზეზად ხშირად სიზარმაცეს, ინტერესის ნაკლებობას ან გაჯეტებით ზედმეტ გატაცებას მიიჩნევენ.
თუმცა ზოგჯერ სწავლის სირთულის უკან ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული ისეთი პრობლემა დგას, რომელიც ყოველდღიურ ცხოვრებაში თითქმის შეუმჩნეველია. ბავშვი შეიძლება არაფერს უჩიოდეს და მშობელს არც კი ჰქონდეს საფუძველი იფიქროს, რომ მისი გამოკვლევაა საჭირო. ამიტომ, თუ სწავლის პრობლემა ხანგრძლივია ან მოულოდნელად გაჩნდა, ყურადღება რამდენიმე შესაძლო სამედიცინო მიზეზსაც უნდა მიექცეს.
რკინის ნაკლებობა ყოველთვის არ ნიშნავს, რომ ბავშვი ფერმკრთალია ან მუდმივად წევს და არაფრის გაკეთება არ უნდა. განსაკუთრებით რკინის დეფიციტის ადრეულ ეტაპზე ბავშვი შეიძლება გარეგნულად სრულიად ჯანმრთელი ჩანდეს. ამავე დროს, შესაძლოა სწრაფად იღლებოდეს, უჭირდეს ყურადღების კონცენტრაცია და ინფორმაციის დამახსოვრება. რკინა ტვინის ნორმალური ფუნქციონირებისთვისაც მნიშვნელოვანია, ამიტომ მისი დეფიციტი სწავლის პროცესზეც შეიძლება აისახოს.
ბავშვმა შეიძლება თავადაც არ იცოდეს, რომ ცუდად ხედავს — განსაკუთრებით მაშინ, თუ მხედველობა თანდათან გაუუარესდა. მას ჰგონია, რომ ყველა დაახლოებით ისე ხედავს, როგორც თვითონ. ასეთ ბავშვს შეიძლება უჭირდეს დაფიდან გადაწერა, კითხვისას მალე ეღლებოდეს თვალები, ერეოდეს სტრიქონები ან თავს არიდებდეს კითხვას. შედეგად პრობლემა ზოგჯერ უყურადღებობად ან სწავლისადმი ინტერესის ნაკლებობად აღიქმება.
სმენის პრობლემა ყოველთვის არ ნიშნავს, რომ ბავშვს ჩვეულებრივი საუბარი არ ესმის. მსუბუქი დაქვეითებისას სახლში შეიძლება ყველაფერი ნორმალურად იყოს, მაგრამ ხმაურიან საკლასო ოთახში მასწავლებლის ნათქვამის ნაწილი გამორჩეს. ბავშვი ვერ იგებს ინსტრუქციას სრულად, ვერ მიჰყვება ახსნას და თანდათან ჩამორჩება მასალას. ზოგჯერ ასეთი პრობლემა ხშირი შუა ყურის ანთებების შემდეგაც ვითარდება.
თუ ბავშვი ღამით ხვრინავს, პირით სუნთქავს, მოუსვენრად სძინავს ან ხშირად იღვიძებს, მისი ძილი შესაძლოა სრულფასოვანი არ იყოს. ძილის აპნოეს დროს სუნთქვა პერიოდულად ირღვევა და ორგანიზმი სათანადოდ ვერ ისვენებს. საინტერესოა, რომ ბავშვებში ძილის ნაკლებობა ყოველთვის ძილიანობით არ ვლინდება — ზოგი პირიქით, ზედმეტად მოძრავი და მოუსვენარი ხდება. შეიძლება გაუჭირდეს ყურადღების შენარჩუნება, დამახსოვრება და გაკვეთილზე მუშაობა.
ADHD-ის მქონე ყველა ბავშვი არ დარბის კლასში და არ არის აშკარად ჰიპერაქტიური. არსებობს ფორმა, როდესაც მთავარი პრობლემა ყურადღების შენარჩუნებაა. ბავშვი თითქოს გისმენთ, მაგრამ აზრი ეფანტება, ხშირად კარგავს ნივთებს, ავიწყდება დავალებები, ვერ მიჰყვება რამდენიმე ეტაპისგან შემდგარ ინსტრუქციას და დაწყებული საქმის დასრულება უჭირს. ინტელექტუალური შესაძლებლობები ამ დროს შეიძლება სრულიად ნორმალური ან მაღალი იყოს.
ფარისებრი ჯირკვლის ჰორმონები მნიშვნელოვან როლს ასრულებს ორგანიზმისა და ნერვული სისტემის მუშაობაში. ჰიპოთირეოზის დროს ბავშვი შეიძლება უფრო მოდუნებული გახდეს, სწრაფად იღლებოდეს, გაუჭირდეს კონცენტრაცია და ინფორმაციის სწრაფად დამუშავება. ზოგჯერ ცვლილებები იმდენად თანდათან ვითარდება, რომ ოჯახი მათ ბავშვის ხასიათს ან უბრალოდ გადაღლას მიაწერს.
ბავშვს შეიძლება კარგი მეტყველება, ნორმალური ინტელექტი და ზოგიერთ საგანში ძალიან მაღალი შედეგიც კი ჰქონდეს, მაგრამ განსაკუთრებით უჭირდეს კითხვა, წერა, მართლწერა ან მათემატიკა. დისლექსიის დროს მთავარი სირთულე კითხვასა და წერილობით ენას უკავშირდება, დისკალკულიის შემთხვევაში კი — რიცხვებისა და მათემატიკური მოქმედებების ათვისებას. ეს მდგომარეობები არც სიზარმაცეა და არც დაბალი ინტელექტის მაჩვენებელი.
ეპილეფსია ყოველთვის კრუნჩხვით არ ვლინდება. აბსანსური გულყრის დროს ბავშვი რამდენიმე წამით თითქოს „ითიშება“ — წყვეტს საუბარს ან მოქმედებას, ერთ წერტილს უყურებს და შემდეგ ჩვეულებრივ აგრძელებს საქმიანობას. თავად შეიძლება ვერც კი აცნობიერებდეს, რა მოხდა. თუ ასეთი ეპიზოდები დღის განმავლობაში ბევრჯერ მეორდება, ბავშვი გაკვეთილის მნიშვნელოვანი ნაწილების გამოტოვებას იწყებს. გარედან კი შეიძლება უბრალოდ მეოცნებე ან უყურადღებო მოსწავლედ ჩანდეს.
B12 ვიტამინის, ფოლატის და ზოგიერთი სხვა აუცილებელი ნივთიერების მნიშვნელოვანი დეფიციტი შეიძლება დაღლილობასა და ნერვული სისტემის ფუნქციონირების დარღვევას უკავშირდებოდეს. განსაკუთრებული ყურადღებაა საჭირო, თუ ბავშვის კვება ძალიან შეზღუდულია, გარკვეული პროდუქტების ჯგუფს საერთოდ არ იღებს ან აქვს დაავადება, რომელიც საკვები ნივთიერებების შეწოვას უშლის ხელს.
ზოგიერთ ბავშვს დაბადების პერიოდში გადატანილი მნიშვნელოვანი ჟანგბადოვანი უკმარისობის, პერინატალური ინსულტის, ნაადრევობასთან დაკავშირებული ტვინის დაზიანების ან მოგვიანებით გადატანილი მძიმე თავის ტრავმის, მენინგიტისა თუ ენცეფალიტის შემდეგ გარეგნულად აშკარა პრობლემა აღარ აქვს. თუმცა გარკვეული კოგნიტიური სირთულეები შეიძლება მხოლოდ სასკოლო ასაკში გამოჩნდეს, როდესაც ბავშვს ყურადღების დიდხანს შენარჩუნება, ინფორმაციის დამახსოვრება, დაგეგმვა და რთული სასწავლო დავალებების შესრულება მოეთხოვება.
ამიტომ, როდესაც ბავშვს სწავლა მუდმივად უჭირს, მიუხედავად იმისა, რომ მონდომებულია და სათანადო პირობებიც აქვს, პრობლემის მხოლოდ სიზარმაცით ახსნა არ ღირს. ზოგჯერ საჭიროა იმის გარკვევაც, ხომ არ იმალება სასკოლო სირთულეების უკან მხედველობის, სმენის, ძილის, ნევროლოგიური, ენდოკრინული ან სხვა სამედიცინო მიზეზი.