ბავშვთა გინეკოლოგთან ვიზიტი უფროსი თაობის ბევრი წარმომადგენლისთვის უჩვეულოდაც კი ჟღერს — წარსულში გოგონების პროფილაქტიკური გინეკოლოგიური შემოწმება გავრცელებული პრაქტიკა არ იყო. თუმცა გინეკოლოგიური პრობლემები მხოლოდ ზრდასრულ ასაკში არ იწყება. ზოგი მათგანი შეიძლება ახალშობილობის პერიოდშიც გამოვლინდეს, ნაწილი კი სქესობრივი მომწიფების დაწყებისას.
რა შემთხვევაში სჭირდება გოგონას ბავშვთა გინეკოლოგი, რა ნიშნებს უნდა მიაქციოს მშობელმა ყურადღება და როგორ მოვამზადოთ ბავშვი ვიზიტისთვის?
გინეკოლოგიური პრობლემა გოგონას შეიძლება ძალიან მცირე ასაკშიც ჰქონდეს. ამიტომ არსებობს ნიშნები, რომელთა შემთხვევაშიც ექიმთან ვიზიტი არ უნდა გადადოთ.
ახალშობილი გოგონას მოვლისას სასურველია მშობელმა იცოდეს, როგორ გამოიყურება ბავშვის გარეთა სასქესო ორგანოები ნორმაში. ეს მომავალში ცვლილებების შემჩნევას გაამარტივებს.
თუ გარეთა სასქესო ორგანოების აგებულება უჩვეულოდ გამოიყურება, ექიმმა შეიძლება დამატებითი გამოკვლევა ჩათვალოს საჭიროდ. ზოგი ცვლილება შესაძლოა დაკავშირებული იყოს ჰორმონულ ან გენეტიკურ მდგომარეობასთან და ასეთ შემთხვევაში ბავშვს ბავშვთა გინეკოლოგისა და ენდოკრინოლოგის შეფასება სჭირდება.
თუ 8 წლამდე გოგონას ეწყება მკერდის განვითარება, ჩნდება ბოქვენის ან იღლიის თმა ან აღინიშნება სისხლიანი გამონადენი სასქესო გზებიდან, საჭიროა ექიმთან კონსულტაცია.
ასევე ყურადღებას მოითხოვს ზრდისა და წონის მკვეთრი ან უჩვეულო ცვლილებები, განსაკუთრებით მაშინ, თუ მათ სქესობრივი მომწიფების სხვა ნიშნებიც ახლავს.
მდგომარეობის შეფასებაში შეიძლება მონაწილეობდნენ ბავშვთა გინეკოლოგი და ბავშვთა ენდოკრინოლოგი.
ბავშვობის ასაკში ერთ-ერთი გავრცელებული პრობლემა ვულვისა და საშოს მიდამოს ანთებაა — ვულვოვაგინიტი.
პატარა გოგონებში გარეთა სასქესო ორგანოების ლორწოვანი გარსი უფრო მგრძნობიარეა, ამიტომ გაღიზიანება და ანთება შედარებით ადვილად ვითარდება.
სიმპტომები შეიძლება იყოს:
სიწითლე;
ქავილი ან წვა;
უჩვეულო გამონადენი;
უსიამოვნო სუნი;
ტკივილი ან დისკომფორტი;
შარდვისას წვა.
მიზეზის დასადგენად ექიმმა შესაძლოა დანიშნოს შესაბამისი ლაბორატორიული კვლევები. მკურნალობა გამომწვევ მიზეზზეა დამოკიდებული, ამიტომ ბავშვისთვის ანტიბიოტიკის ან სოკოს საწინააღმდეგო პრეპარატის თვითნებურად გამოყენება არ არის რეკომენდებული.
პატარა გოგონებში შეიძლება განვითარდეს მცირე სასქესო ბაგეების ნაწილობრივი ან სრული შეხორცება, რომელსაც სინექია ეწოდება.
ზოგჯერ შეხორცება ძალიან მცირეა და ბავშვს საერთოდ არ აწუხებს, ზოგ შემთხვევაში კი შეიძლება შარდვასთან დაკავშირებული პრობლემები ან სხვა დისკომფორტი გამოიწვიოს.
ყველა სინექია აქტიურ მკურნალობას არ საჭიროებს. მკურნალობის აუცილებლობას ბავშვის მდგომარეობისა და სიმპტომების მიხედვით ექიმი განსაზღვრავს. გარკვეულ შემთხვევებში შეიძლება გამოყენებულ იქნეს ადგილობრივი პრეპარატები.
თუ ბავშვს აქვს ხშირი ან მტკივნეული შარდვა, შარდვისას წვა, მუცლის ქვედა ნაწილის ტკივილი ან სხვა მსგავსი ჩივილი, საჭიროა ექიმის კონსულტაცია.
ასეთ შემთხვევაში ხშირად საჭიროა შარდის ანალიზი და ზოგჯერ შარდის კულტურაც, რათა დადგინდეს, არის თუ არა ბაქტერიული ინფექცია და რომელი მკურნალობა იქნება ეფექტური.
ქავილი, წვა, ძლიერი სიწითლე და გამონადენი ზოგჯერ სოკოვან ინფექციას უკავშირდება, თუმცა ბავშვებში მსგავსი სიმპტომების მიზეზი ყოველთვის სოკო არ არის.
ამიტომ მხოლოდ გარეგნული ნიშნების მიხედვით დიაგნოზის დასმა და სოკოს საწინააღმდეგო საშუალებების თვითნებურად გამოყენება არ არის სასურველი. მკურნალობა მიზეზის დადგენის შემდეგ უნდა შეირჩეს.
სქესობრივი მომწიფების დაწყების შემდეგ გინეკოლოგიური ჩივილებიც იცვლება. ამ პერიოდში განსაკუთრებული ყურადღება ექცევა მენსტრუალურ ციკლს.
მენსტრუაციის დაწყებიდან პირველი წლების განმავლობაში ციკლი შეიძლება არარეგულარული იყოს, რადგან ჰორმონალური სისტემა ჯერ კიდევ ყალიბდება.
თუმცა ძალიან უხვი, ხანგრძლივი ან ხშირი სისხლდენა ნორმად არ უნდა ჩაითვალოს. ასეთმა სისხლდენამ შეიძლება რკინის დეფიციტი და ანემიაც გამოიწვიოს.
ექიმთან მიმართვა განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, თუ გოგონას აქვს სისუსტე, თავბრუსხვევა, ადვილად იღლება ან სისხლდენა იმდენად ძლიერია, რომ ჰიგიენური საშუალებების ძალიან ხშირად გამოცვლა უწევს.
თუ მენსტრუაცია მოსალოდნელ ასაკში არ იწყება ან უკვე დაწყებული ციკლი რამდენიმე თვით წყდება, საჭიროა მიზეზის გარკვევა.
მენსტრუაციის არარსებობას სხვადასხვა მიზეზი შეიძლება ჰქონდეს — ჰორმონული დარღვევები, ძალიან ინტენსიური ფიზიკური დატვირთვა, მკვეთრი წონის კლება, კვებითი პრობლემები, სტრესი, ენდოკრინული დაავადებები ან რეპროდუქციული ორგანოების განვითარების თავისებურებები.
ექიმმა შეიძლება საჭიროდ ჩათვალოს ჰორმონების კვლევა, მცირე მენჯის ორგანოების ულტრაბგერითი გამოკვლევა ან ენდოკრინოლოგის კონსულტაცია.
ძლიერი მენსტრუალური ტკივილი ყოველთვის „უბრალოდ მტკივნეული მენსტრუაცია“ არ არის.
ენდომეტრიოზი მოზარდებშიც შეიძლება განვითარდეს. განსაკუთრებით საყურადღებოა ტკივილი, რომელიც გოგონას ყოველდღიურ ცხოვრებაში ხელს უშლის — მაგალითად, ტკივილის გამო აცდენს სკოლას, ვერ ახერხებს ჩვეულებრივ საქმიანობას ან ტკივილგამაყუჩებელი პრეპარატები საკმარისად ვერ ეხმარება.
ასეთ შემთხვევაში საჭიროა გინეკოლოგის შეფასება.
გინეკოლოგთან მიმართვის მიზეზი შეიძლება გახდეს მუცლის ქვედა ნაწილში მწვავე ან ხანგრძლივი ტკივილი, მუცლის ზომის ან ფორმის უჩვეულო ცვლილება და სხვა მსგავსი სიმპტომები.
ერთ-ერთი შესაძლო მიზეზი საკვერცხის კისტაა. მდგომარეობის შესაფასებლად ექიმმა შეიძლება მცირე მენჯის ორგანოების ულტრაბგერითი გამოკვლევა დანიშნოს.
ყველა კისტა ოპერაციას არ საჭიროებს. შემდგომი მოქმედება დამოკიდებულია წარმონაქმნის ტიპზე, ზომაზე, სიმპტომებსა და ბავშვის ასაკზე.
მუცლის ქვედა ნაწილში ძლიერი ან მუდმივი ტკივილი, განსაკუთრებით თუ მას თან ახლავს სიცხე, უჩვეულო გამონადენი, გულისრევა, ღებინება ან ზოგადი მდგომარეობის გაუარესება, ექიმის შეფასებას საჭიროებს.
ასეთი ტკივილის მიზეზი ყოველთვის გინეკოლოგიური არ არის — შესაძლოა დაკავშირებული იყოს შარდსასქესო ან კუჭ-ნაწლავის სისტემასთანაც. ამიტომ მნიშვნელოვანია მიზეზის სწორად დადგენა და არა სიმპტომების თვითნებურად მკურნალობა.
ბავშვისთვის ძალიან მნიშვნელოვანია, რომ ვიზიტი შიშთან და სირცხვილთან არ იყოს დაკავშირებული.
წინასწარ აუხსენით, რომ ეს ექიმიც ჯანმრთელობას ამოწმებს, ისევე როგორც პედიატრი, თვალის ექიმი ან სხვა სპეციალისტი.
არ არის საჭირო ბავშვის შეშინება ფრაზებით — „არ შეგეშინდეს“, „არ გეტკინება“ ან „ცუდი არაფერი მოხდება“. ასეთმა გაფრთხილებამ შეიძლება პირიქით, გაუჩინოს კითხვა — რატომ უნდა მეშინოდეს?
უმჯობესია მარტივად აუხსნათ, რომ ექიმი მას გაესაუბრება და საჭიროების შემთხვევაში გარედან დაათვალიერებს სხეულის ინტიმურ ნაწილს.
მოზარდთან ექიმი აუცილებლად იკითხავს:
რა ასაკში დაიწყო პირველი მენსტრუაცია;
როდის ჰქონდა ბოლო მენსტრუაცია;
რამდენად რეგულარულია ციკლი;
რამდენ დღეს გრძელდება სისხლდენა;
რამდენად უხვია;
ახლავს თუ არა ძლიერი ტკივილი.
თუ ციკლი არარეგულარულია, სასურველია თარიღები წინასწარ ჩაინიშნოს ან მენსტრუალური კალენდარი იქონიოს.
ბავშვთა გინეკოლოგიური გასინჯვა ზრდასრული ქალის ჩვეულებრივი გინეკოლოგიური შემოწმების ზუსტი ანალოგი არ არის.
ექიმი ბავშვის ასაკის, განვითარების ეტაპისა და ჩივილების მიხედვით არჩევს გასინჯვის მეთოდს. ხშირად საკმარისია გარეთა სასქესო ორგანოების დათვალიერება. საჭიროების შემთხვევაში შეიძლება ჩატარდეს დამატებითი კვლევებიც.
მშობლისთვის მნიშვნელოვანია იცოდეს, რომ ბავშვს წინასწარ უნდა აუხსნან, რა მოხდება ვიზიტის დროს. ექიმმაც უნდა აუხსნას ბავშვს თითოეული მოქმედება და გაითვალისწინოს მისი ასაკი და ემოციური მდგომარეობა.
ბავშვთა გინეკოლოგთან მიმართვა საჭიროა, თუ გოგონას აქვს უჩვეულო ან უსიამოვნო სუნის გამონადენი, მუდმივი ქავილი ან წვა, გარეთა სასქესო ორგანოების ძლიერი სიწითლე, შარდვისას ტკივილი, აუხსნელი სისხლიანი გამონადენი, 8 წლამდე სქესობრივი მომწიფების ნიშნები, ძალიან უხვი ან მტკივნეული მენსტრუაცია, მენსტრუაციის ხანგრძლივი არარსებობა ან მუცლის ქვედა ნაწილის ძლიერი და განმეორებადი ტკივილი.
ინტიმური ჰიგიენის სწორი ჩვევები ბევრი გაღიზიანებისა და ანთებითი პრობლემის თავიდან აცილებას უწყობს ხელს, თუმცა უკვე გაჩენილი სიმპტომების დროს მხოლოდ ჰიგიენური საშუალებებით მკურნალობის მცდელობა არ ღირს.
ბავშვთა გინეკოლოგთან ვიზიტი არ უნდა იყოს არც ბავშვისთვის და არც მშობლისთვის უხერხული ან საშიში მოვლენა. ეს ჯანმრთელობის ისეთივე ნაწილია, როგორც პედიატრთან, სტომატოლოგთან ან ოფთალმოლოგთან შემოწმება. მთავარი კი ის არის, რომ გოგონამ ადრეული ასაკიდან იცოდეს — ჯანმრთელობასთან დაკავშირებულ ინტიმურ საკითხებზე საუბარი სირცხვილი არ არის.