როდესაც ბავშვს ხველა ეწყება, ბევრი მშობელი პირველ რიგში აფთიაქში მიდის და ხველის სიროფს ყიდულობს. განსაკუთრებით პოპულარულია მცენარეული პრეპარატები, რომლებსაც ხშირად უსაფრთხო საშუალებებად მიიჩნევენ. თუმცა ხველის სიროფები ყოველთვის ეფექტური არ არის და ზოგიერთ შემთხვევაში ბავშვის მდგომარეობის გაუარესებაც შეუძლია.
რატომ არ არის ხველის სიროფი საუკეთესო გამოსავალი და რა საფრთხეს შეიძლება შეიცავდეს მისი თვითნებურად გამოყენება?
ხველის სიროფების უმეტესობა დაავადების გამომწვევ მიზეზზე არ მოქმედებს. მათი ეფექტიანობა ხშირად შეზღუდულია, განსაკუთრებით მცირეწლოვან ბავშვებში, ხოლო ზოგიერთი პრეპარატი არასასურველი გვერდითი მოვლენების რისკსაც ზრდის.
მნიშვნელოვანია გვესმოდეს, რომ ხველა დამოუკიდებელი დაავადება არ არის. ის ორგანიზმის დამცველობითი რეაქციაა, რომლის საშუალებითაც სასუნთქი გზები ლორწოსა და გამაღიზიანებელი ნაწილაკებისგან თავისუფლდება.
ხველის მიზეზი შეიძლება სრულიად განსხვავებული იყოს. მაგალითად:
მშრალი ხველა ხშირად გვხვდება ფარინგიტის დროს, თუმცა შესაძლოა სხვა მიზეზებიც ჰქონდეს, მათ შორის სასუნთქ გზებში უცხო სხეულის მოხვედრა.
მყეფავი ხველა დამახასიათებელია ხორხის ანთებისა და კრუპისთვის.
სველი ხველა შესაძლოა ახლდეს ბრონქიტს, პნევმონიას ან ჩვეულებრივ სურდოსაც, როდესაც ცხვირიდან გამონადენი ყელში ჩაედინება.
შესაბამისად, მკურნალობის მეთოდიც ხველის გამომწვევ მიზეზზეა დამოკიდებული. ზოგჯერ საკმარისია ცხვირის ფიზიოლოგიური ხსნარით გამორეცხვა და სითხის მიღება, სხვა შემთხვევაში კი შესაძლოა საჭირო გახდეს ექიმის მიერ დანიშნული მედიკამენტები.
ანტიბიოტიკები მხოლოდ გარკვეული ბაქტერიული ინფექციების დროს გამოიყენება, ინჰალაციური პრეპარატები კი კონკრეტული ჩვენებების არსებობისას ინიშნება.
პატარა ბავშვების სასუნთქ სისტემას გარკვეული თავისებურებები აქვს. მათი ბრონქები შედარებით ვიწროა, ლორწოვანი გარსი ადვილად შუპდება, ხოლო სასუნთქი კუნთები ჯერ კიდევ სრულყოფილად განვითარებული არ არის.
ამის გამო ბავშვს ხშირად უჭირს დიდი რაოდენობით ნახველის ეფექტურად ამოხველება.
ზოგიერთი ხველის საწინააღმდეგო პრეპარატი ნახველს ათხელებს ან მისი გამოყოფის პროცესზე მოქმედებს. მცირეწლოვან ბავშვებში ამან შესაძლოა ლორწოს დაგროვება და სუნთქვის გაძნელება გამოიწვიოს.
პედიატრი განმარტავს, რომ ხველის სამკურნალოდ გამოყენებული პრეპარატები მოქმედების მექანიზმით ერთმანეთისგან განსხვავდება.
ხველის დამთრგუნველი საშუალებები ამცირებს ხველის რეფლექსს. მათი არასწორი გამოყენებისას, განსაკუთრებით ნახველიანი ხველის შემთხვევაში, შესაძლოა სასუნთქ გზებში ლორწოს შეკავებას შეუწყოს ხელი.
მუკოლიზური საშუალებები ათხელებს სქელ ნახველს და აადვილებს მის გამოდევნას. თუმცა მცირეწლოვან ბავშვებში მათი გამოყენება ყოველთვის მიზანშეწონილი არ არის.
ამოსახველებელი საშუალებები, მათ შორის ზოგიერთი მცენარეული პრეპარატი, ხელს უწყობს სასუნთქი გზებიდან ლორწოს გამოდევნას. მაგრამ მათი ეფექტიანობის დამადასტურებელი მტკიცებულებები ბავშვებში ხშირად შეზღუდულია.
ზოგიერთ შემთხვევაში სეკრეციის მომატებამ შეიძლება გამოიწვიოს ლორწოს ჭარბი დაგროვება, რასაც პატარა ბავშვი სათანადოდ ვერ უმკლავდება.
განსაკუთრებული სიფრთხილეა საჭირო ორ წლამდე ასაკის ბავშვებთან. ამ ასაკში ხველისა და გაციების მრავალი ურეცეპტო კომბინირებული პრეპარატი არ უნდა გამოიყენებოდეს სერიოზული გვერდითი მოვლენების რისკის გამო.
ოთხ წლამდე ასაკის ბავშვებისთვისაც არ არის რეკომენდებული ასეთი პრეპარატების თვითნებური გამოყენება, ხოლო ზოგიერთ საშუალებას უფრო მაღალი ასაკობრივი შეზღუდვა აქვს.
ამასთან, ყველა ხველის სიროფს ერთნაირი მოქმედება და შეზღუდვა არ აქვს. კონკრეტული პრეპარატის გამოყენების შესაძლებლობა დამოკიდებულია ბავშვის ასაკზე, დაავადებაზე, მოქმედ ნივთიერებასა და ექიმის შეფასებაზე.
კიდევ ერთი საფრთხე დოზის გადაჭარბებაა. მშობლებმა შესაძლოა ბავშვს ერთდროულად მისცენ სხვადასხვა დასახელების პრეპარატი, რომლებიც ერთსა და იმავე მოქმედ ნივთიერებას შეიცავს. შედეგად ბავშვმა შეიძლება დასაშვებზე მეტი დოზა მიიღოს.
თუ ბავშვს ჩვეულებრივი ვირუსული ინფექცია აქვს და მისი ზოგადი მდგომარეობა დამაკმაყოფილებელია, ხშირად საკმარისია სიმპტომების შემსუბუქებაზე ზრუნვა.
მნიშვნელოვანია, რომ ბავშვმა მიიღოს საკმარისი სითხე, ოთახში არ იყოს თამბაქოს კვამლი და სხვა გამაღიზიანებლები, ხოლო ცხვირის გაჭედვის შემთხვევაში შესაძლებელია ფიზიოლოგიური ხსნარის გამოყენება.
ერთ წელზე უფროსი ასაკის ბავშვებში მცირე რაოდენობით თაფლმა შესაძლოა ღამის ხველა შეამსუბუქოს. ერთ წლამდე ბავშვებისთვის თაფლის მიცემა დაუშვებელია.
თუ ბავშვს უჭირს სუნთქვა, აქვს ტუჩების სილურჯე, გამოხატული მოდუნება ან ხველა უეცრად დაეწყო საკვების ან პატარა ნივთის გადაცდენის შემდეგ, საჭიროა გადაუდებელი სამედიცინო დახმარება.