ბავშვი ტირის და სკოლაში წასვლა არ უნდა — როგორ უნდა მოიქცნენ მშობლები? ფსიქოლოგის რჩევები - მშობლები
ბავშვი ტირის და სკოლაში წასვლა არ უნდა — როგორ უნდა მოიქცნენ მშობლები? ფსიქოლოგის რჩევები
პირველკლასელისთვის სკოლაში სიარული ყოველთვის მარტივი არ არის. ზოგი ბავშვი ახალ გარემოს სწრაფად ეჩვევა, ზოგისთვის კი მშობელთან განშორება, უცნობი ადამიანები და ახალი პასუხისმგებლობები სერიოზული ემოციური გამოწვევაა. ზოგჯერ დილა ტირილით იწყება, ბავშვი სკოლაში წასვლაზე უარს ამბობს და მშობელს სთხოვს, სახლში დატოვოს.
სპეციალისტების განმარტებით, ასეთი ქცევა ყოველთვის სერიოზულ პრობლემაზე არ მიუთითებს, თუმცა მნიშვნელოვანია, მშობელმა გაარკვიოს, რა იწვევს ბავშვის შფოთვას და როგორ დაეხმაროს მას ახალ გარემოსთან შეგუებაში.
გაარკვიეთ, რატომ არ უნდა ბავშვს სკოლაში წასვლა
ფსიქოლოგის თქმით, მშობლების პირველი ამოცანაა იმის გარკვევა, კონკრეტულად რა აწუხებს ბავშვს. ფრაზის — „სკოლაში არ მინდა“ — უკან შესაძლოა სრულიად განსხვავებული მიზეზები იმალებოდეს.
ბავშვს შეიძლება ეშინოდეს დედასთან განშორების, მასწავლებლის, გაკვეთილზე პასუხის გაცემის ან რთული დავალებების შესრულების. შესაძლოა, თანაკლასელებთან ურთიერთობა უჭირდეს, ვინმესთან კონფლიქტი ჰქონდეს ან სკოლაში ტუალეტით სარგებლობისაც კი ერიდებოდეს.
ამ საკითხებზე საუბარი უმჯობესია საღამოს, როდესაც ბავშვი მშვიდად არის და არა დილით, სკოლაში წასვლის წინ.
ზოგადი შეკითხვის — „რა მოხდა?“ — ნაცვლად მშობელმა შეიძლება ჰკითხოს: „რა არ მოგწონს ყველაზე მეტად სკოლაში ?“ ან „რა გინდა, რომ სკოლაში იყოს?“
ნუ შეარცხვენთ ბავშვს და ნუ შეადარებთ სხვებს
როდესაც ბავშვს სკოლაში წასვლა არ სურს, მშობლებისთვის მნიშვნელოვანია, მის შიშებს სერიოზულად მოეკიდონ და მისი განცდები არ გააუფასურონ.
ბავშვის დაცინვა, შერცხვენა ან სხვა პირველკლასელებთან შედარება პრობლემას ვერ მოაგვარებს. პირიქით, ფრაზებმა — „უკვე დიდი ხარ“, „ყველა დადის სკოლაში, შენ კი ჭირვეულობ“ — შესაძლოა, შფოთვა კიდევ უფრო გააძლიეროს.
უმჯობესია, მშობელმა ბავშვს აგრძნობინოს, რომ მისი ესმის და დახმარებისთვის მზად არის. მაგალითად, უთხრას: „ვხედავ, რომ გეშინია და გიჭირს, მაგრამ ერთად მოვიფიქრებთ, როგორ გავუმკლავდეთ ამას“.
ამასთან, ბავშვის მიმართ თანაგრძნობა არ ნიშნავს, რომ ყოველი ტირილის დროს ის აუცილებლად სახლში უნდა დარჩეს. მნიშვნელოვანია, მშობელმა ემოციურ მხარდაჭერასა და ყოველდღიური რეჟიმის შენარჩუნებას შორის ბალანსი იპოვოს.
მნიშვნელოვანია, ბავშვმა სკოლაში სიარული არ შეწყვიტოს
რაც უფრო დიდხანს გრძელდება სკოლისთვის თავის არიდება, მით უფრო რთული შეიძლება გახდეს სასწავლო პროცესში დაბრუნება.
თუ ბავშვი ფიზიკურად ჯანმრთელია და სკოლაში მის უსაფრთხოებას საფრთხე არ ემუქრება, სასურველია, რეგულარული დასწრება შენარჩუნდეს.
თუმცა სკოლაში სიარულზე უარის მიზეზი აუცილებლად უნდა გაირკვეს. შესაძლოა, ბავშვს თანაკლასელებთან კონფლიქტი ჰქონდეს, ბულინგის მსხვერპლი იყოს ან სხვა სირთულეს აწყდებოდეს, რომლის მოგვარებაც უფროსების ჩარევას მოითხოვს.
ასეთ შემთხვევაში მხოლოდ სკოლაში სიარულის დაჟინებული მოთხოვნა საკმარისი არ არის. პირველ რიგში, აუცილებელია პრობლემის გამოვლენა და ბავშვისთვის უსაფრთხო გარემოს უზრუნველყოფა.
დაელაპარაკეთ მასწავლებელს
ბავშვის სკოლასთან შეგუებაში მნიშვნელოვანი როლი მასწავლებელსაც ეკისრება. მშობელსა და მასწავლებელს შორის თანამშრომლობა ხშირად ეხმარება ბავშვს შფოთვის შემცირებასა და ახალ გარემოსთან ადაპტაციაში.
შესაძლოა, პირველკლასელს კლასში დამოუკიდებლად შესვლა უჭირდეს, ვერ იგებდეს დავალებებს, ეშინოდეს გაკვეთილზე პასუხის გაცემის ან შესვენებაზე მარტო რჩებოდეს.
ზოგჯერ მდგომარეობას ამსუბუქებს მარტივი შეთანხმება: მაგალითად, დილით ბავშვს სკოლაში მისთვის ნაცნობი უფროსი შეხვდეს, დღის განმავლობაში კი იცოდეს, რომ საჭიროების შემთხვევაში მასწავლებელს ან სკოლის ფსიქოლოგს შეუძლია მიმართოს.
თუ ბავშვს ძლიერი შფოთვა აქვს, სრულ სასწავლო დღეზე დაბრუნება ზოგჯერ ეტაპობრივად, სკოლისა და შესაბამისი სპეციალისტის თანამშრომლობით იგეგმება.
სკოლიდან დაბრუნების შემდეგ ბავშვს დასვენება სჭირდება
სკოლასთან შეგუების პერიოდში მნიშვნელოვანია, პირველკლასელის ყოველდღიური რეჟიმი ზედმეტად დატვირთული არ იყოს.
გაკვეთილების შემდეგ ბავშვს დრო უნდა დარჩეს თავისუფალი თამაშისთვის, ფიზიკური აქტივობისა და დასვენებისთვის. განსაკუთრებით სასწავლო წლის პირველ თვეებში სასურველი არ არის, რომ ყოველი საღამო დამატებითი წრეებითა და სხვადასხვა აქტივობით იყოს შევსებული.
ასევე მნიშვნელოვანია, მშობლებმა ბავშვი მხოლოდ კარგი ნიშნებისთვის არ შეაქონ. ყურადღება უნდა მიაქციონ მის მონდომებასა და პატარა მიღწევებსაც.
მაგალითად, თუ ბავშვმა დამოუკიდებლად შეძლო კლასში შესვლა, მასწავლებელს დახმარება სთხოვა, თანაკლასელს დაუმეგობრდა ან შფოთვის მიუხედავად რთულ სიტუაციას გაუმკლავდა, ეს აუცილებლად უნდა აღინიშნოს.
ასეთი მხარდაჭერა ბავშვს საკუთარი შესაძლებლობების რწმენას უმტკიცებს და ეხმარება, სკოლაში თავი უფრო თავდაჯერებულად იგრძნოს.
როდის არის საჭირო სპეციალისტის დახმარება?
სკოლასთან დაკავშირებული შფოთვა ყოველთვის მხოლოდ ტირილითა და სკოლაში წასვლაზე უარის თქმით არ ვლინდება.
ზოგიერთ ბავშვს დილით შეიძლება მუცლის ან თავის ტკივილი, გულისრევა ან გულისცემის გახშირება აწუხებდეს. ეს სიმპტომები ზოგჯერ შფოთვასთან არის დაკავშირებული და არ ნიშნავს, რომ ბავშვი ავადმყოფობას იგონებს.
თუმცა განმეორებადი ფიზიკური ჩივილების შემთხვევაში აუცილებელია პედიატრთან კონსულტაცია, რათა გამოირიცხოს ჯანმრთელობის სხვა პრობლემები.
თუ სკოლაში წასვლაზე უარი ერთ კვირაზე მეტხანს გრძელდება, ძლიერდება ან თან ახლავს ძილისა და მადის დარღვევა, ხშირი ძლიერი ემოციური აფეთქებები და მუდმივი დათრგუნულობა, სასურველია ბავშვთა ფსიქოლოგის ან ფსიქიატრის დახმარება. თუ სიმპტომები მძიმეა ან ბავშვის უსაფრთხოებასთან დაკავშირებული ეჭვი არსებობს, დახმარების მისაღებად ერთი კვირის გასვლას არ უნდა დაელოდოთ.
მთავარია, მშობელმა ბავშვის განცდები უყურადღებოდ არ დატოვოს, მაგრამ არც სკოლისთვის თავის არიდება აქციოს შფოთვასთან გამკლავების ერთადერთ გზად.
ბავშვს სჭირდება უსაფრთხოების განცდა, თანადგომა და იმის ცოდნა, რომ სირთულეების გადალახვაში უფროსები დაეხმარებიან.
