სიდედრი თუ დედამთილი - რომელი უფრო აქტიურად მონაწილეობს შვილიშვილების აღზრდაში და ვისთან აქვთ ბავშვებს უფრო ახლო ურთიერთობა? ამ საკითხზე ოჯახებში ზოგჯერ ხშირადაა კამათი. ბევრს ეჩვენება, რომ დედის მხრიდან ბებია უფრო ხშირად ზრუნავს შვილიშვილებზე, მეტ დროს ატარებს მათთან და უფრო აქტიურად ეხმარება ახალგაზრდა ოჯახს, ვიდრე მამის მხრიდან ბებია. როგორც აღმოჩნდა, ეს მხოლოდ ილუზია არ არის და ამ დასკვნას რეალური საფუძვლებიც გააჩნია.
ფსიქოლოგიური თვალსაზრისით, ბებიასა და შვილიშვილს შორის ურთიერთობის ხარისხი მხოლოდ ნათესაური კავშირით არ განისაზღვრება. მასზე გავლენას ახდენს დედისა და დედამთილის ურთიერთობა, ზრდასრული შვილების ემოციური სიახლოვე საკუთარ მშობლებთან, ოჯახური ტრადიციები და სხვა გარემოებები.
არსებობს რამდენიმე მიზეზი, რომლებიც ხსნის, რატომ არიან ზოგიერთ ოჯახში სიდედრები შვილიშვილების ცხოვრებაში უფრო აქტიურად ჩართული, ვიდრე დედამთილები.
არსებობს რამდენიმე ფაქტორი, რომლებიც შეიძლება ხსნიდეს, რატომ ყალიბდება ზოგიერთ ოჯახში უფრო მჭიდრო ურთიერთობა სწორედ დედის მხრიდან ბებია-ბაბუებთან.
ოჯახური ურთიერთობების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი განმსაზღვრელი ფაქტორია ის, თუ რამდენად ახლო ურთიერთობას ინარჩუნებს ზრდასრული ადამიანი საკუთარ მშობლებთან.
ზოგიერთ ოჯახში ქალები მშობლებთან უფრო ინტენსიურ ემოციურ და ყოველდღიურ კონტაქტს ინარჩუნებენ. ისინი უფრო ხშირად უზიარებენ მშობლებს პირად გამოცდილებას, განიხილავენ შვილების აღზრდასთან დაკავშირებულ საკითხებს და საჭიროების შემთხვევაში დახმარებისთვისაც მათ მიმართავენ.
ასეთ ვითარებაში დედის მშობლებს შვილიშვილებთან ურთიერთობის მეტი შესაძლებლობა ეძლევათ. ისინი ადრეული ასაკიდანვე ერთვებიან ბავშვის მოვლაში, მონაწილეობენ ყოველდღიურ საქმიანობაში და თანდათან უფრო მჭიდრო ემოციურ კავშირს ამყარებენ.
ბებიასა და შვილიშვილს შორის ურთიერთობაზე მნიშვნელოვანი გავლენა შეიძლება ჰქონდეს ბავშვის მშობლებსა და ბებია-ბაბუებს შორის არსებულ ურთიერთობას.
თუ რძალსა და დედამთილს შორის ხშირია უთანხმოება, დაძაბულობა ან ერთმანეთის შეხედულებების მიუღებლობა, შესაძლოა, ეს შვილიშვილთან ურთიერთობის სიხშირეზეც აისახოს.
განსაკუთრებით ხშირად უთანხმოება ბავშვის აღზრდის საკითხებს უკავშირდება — კვებას, ძილის რეჟიმს, დისციპლინას, უსაფრთხოების წესებსა და მშობლების გადაწყვეტილებებში ჩარევას.
როდესაც მშობელი გრძნობს, რომ მისი აღზრდის პრინციპები არ არის გათვალისწინებული, შესაძლოა, ნაკლებად იყოს მზად ბავშვის მოვლა ოჯახის ამ წევრს მიანდოს.
შედეგად, ბებიას შვილიშვილთან ურთიერთობის ნაკლები შესაძლებლობა ეძლევა. ეს კი ყოველთვის არ ნიშნავს, რომ მას ბავშვთან სიახლოვე არ სურს.
შვილიშვილებთან ბებია-ბაბუების ურთიერთობაზე გავლენას ახდენს ისიც, თუ როგორი ურთიერთობა აქვს ბავშვის მამას საკუთარ მშობლებთან.
თუ მამასა და მის მშობლებს შორის ურთიერთობა დისტანციურია, შესაძლოა, ეს მდგომარეობა მომდევნო თაობაზეც აისახოს.
მაგალითად, როდესაც ზრდასრული შვილი ნაკლებ ემოციურ კავშირს ავლენს მშობლებთან, ნაკლებად უზიარებს მათ ოჯახურ ამბებს ან არ მონაწილეობს შეხვედრების ორგანიზებაში, ბებია-ბაბუებს შვილიშვილებთან კონტაქტის ნაკლები შესაძლებლობა აქვთ.
ამასთან, ზოგიერთ ოჯახში შვილებთან და შვილიშვილებთან ურთიერთობის ორგანიზებას ძირითადად ქალი იღებს საკუთარ თავზე. ასეთ შემთხვევაში მისი მშობლები ბუნებრივად უფრო ხშირად ერთვებიან ოჯახის ყოველდღიურ ცხოვრებაში.
ამიტომ მნიშვნელოვანია, რომ მამაც აქტიურად მონაწილეობდეს შვილსა და საკუთარ მშობლებს შორის ურთიერთობის შენარჩუნებაში.
განქორწინების შემდეგ ხშირად იცვლება არა მხოლოდ ბავშვის ყოველდღიური ცხოვრება, არამედ მისი ურთიერთობა ნათესავებთანაც.
თუ ბავშვი ძირითადად დედასთან ცხოვრობს, შესაძლოა, დედის მშობლებთან უფრო ხშირი კონტაქტი ჰქონდეს. მამის მხრიდან ბებია-ბაბუებთან ურთიერთობა კი დამოკიდებული გახდეს მშობლებს შორის შეთანხმებაზე, საცხოვრებელ მანძილსა და ურთიერთობის ორგანიზებაზე.
განსაკუთრებით რთული ვითარება იქმნება მაშინ, როდესაც განქორწინებას ხანგრძლივი კონფლიქტი ახლავს. ზოგჯერ დაძაბულობა ყოფილი მეუღლის ოჯახის წევრებზეც ვრცელდება, რაც ბავშვისა და ბებია-ბაბუების ურთიერთობას ართულებს.
ბავშვის ინტერესებიდან გამომდინარე, მნიშვნელოვანია, უფროსებს შორის უთანხმოებამ არ შეზღუდოს მისთვის მნიშვნელოვანი და უსაფრთხო ემოციური კავშირები.
ზოგიერთ ოჯახში ჯერ კიდევ არსებობს ტრადიციული წარმოდგენა, რომ ქალიშვილს შვილების აღზრდისას მშობლების მეტი დახმარება სჭირდება, ხოლო ვაჟი საკუთარ ოჯახურ პასუხისმგებლობებს დამოუკიდებლად უნდა გაუმკლავდეს.
ამგვარი დამოკიდებულების შედეგად, ქალიშვილის მშობლები შესაძლოა უფრო აქტიურად ჩაერთონ შვილიშვილების მოვლაში, ხოლო ვაჟის მშობლები ნაკლებად ერეოდნენ მისი ოჯახის ყოველდღიურ ცხოვრებაში.
ასეთი განსხვავება ხშირად სიყვარულის ხარისხით კი არა, სოციალური მოლოდინებითა და ოჯახში დამკვიდრებული როლებით აიხსნება.
ამასთან, დახმარების ნაკლებობა ყოველთვის გულგრილობას არ ნიშნავს. ზოგჯერ ბებია-ბაბუები ფიქრობენ, რომ ახალგაზრდა ოჯახის დამოუკიდებლობა უნდა დაიცვან და დახმარება მხოლოდ მაშინ შესთავაზონ, როდესაც მათ მიმართავენ.
ბებია-ბაბუების ჩართულობაზე მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს პრაქტიკული გარემოებებიც.
თუ ერთი მხარის მშობლები იმავე ქალაქში ან ახლოს ცხოვრობენ, ხოლო მეორე მხარის მშობლები — სხვა ქალაქში ან ქვეყანაში, ბუნებრივია, რომ ბავშვი პირველ მათგანთან მეტ დროს გაატარებს.
ასევე გასათვალისწინებელია ბებია-ბაბუების ასაკი, ჯანმრთელობის მდგომარეობა, დასაქმება და ყოველდღიური დატვირთვა.
ზოგიერთ ბებიასა და ბაბუას შეუძლია შვილიშვილის ყოველდღიური მოვლა, ზოგიერთს კი მხოლოდ პერიოდული შეხვედრები და ურთიერთობა.
ეს განსხვავებები არ უნდა შეფასდეს მხოლოდ იმის მიხედვით, ვის უფრო მეტად უყვარს ბავშვი.
ბებია-ბაბუებთან თბილი და სტაბილური ურთიერთობა ბავშვისთვის შეიძლება ემოციური მხარდაჭერის მნიშვნელოვანი წყარო იყოს.
ისინი ხშირად მონაწილეობენ ოჯახური გამოცდილების, ტრადიციებისა და ღირებულებების გადაცემაში. ამასთან, ბავშვს შესაძლებლობა ეძლევა, ურთიერთობა დაამყაროს სხვადასხვა თაობის წარმომადგენლებთან, რაც მის სოციალურ გამოცდილებას ამდიდრებს.
თუმცა ურთიერთობის ხარისხი უფრო მნიშვნელოვანია, ვიდრე შეხვედრების რაოდენობა. ბავშვისთვის განსაკუთრებით ღირებულია ისეთი გარემო, სადაც ის გრძნობს ყურადღებას, პატივისცემას, ემოციურ უსაფრთხოებას და სადაც უფროსები მის პირად საზღვრებს ითვალისწინებენ.
ბებია-ბაბუებთან ხშირი ურთიერთობა თავისთავად არ ნიშნავს, რომ ეს კავშირი ბავშვისთვის აუცილებლად სასარგებლოა. ისევე, როგორც შედარებით იშვიათი შეხვედრები არ გამორიცხავს ძლიერ ემოციურ სიახლოვეს.