რომელ ასაკში მოქმედებს კვება ბავშვის ტვინზე განსაკუთრებით ძლიერად და რა სჭირდება ბავშვის ტვინს სრულყოფილად განვითარებისთვის - მშობლები

ბავშვის ტვინის განვითარება ჯერ კიდევ საშვილოსნოში იწყება და განსაკუთრებით ინტენსიურად სიცოცხლის პირველი ორი წლის განმავლობაში გრძელდება. ეს პერიოდი კრიტიკულად მნიშვნელოვანია, რადგან სწორედ ამ დროს ყალიბდება ნერვული სისტემის სტრუქტურა და ფუნქციური საფუძვლები, რომლებიც გავლენას ახდენს ადამიანის კოგნიტიურ, ემოციურ და ქცევით უნარებზე მთელი სიცოცხლის მანძილზე.

ტვინის განვითარების პროცესში ნერვული უჯრედები აქტიურად მრავლდება, გადაადგილდება, ერთმანეთთან ამყარებს კავშირებს და ქმნის რთულ ნეირონულ ქსელებს. ეს ქსელები განსაზღვრავს სენსორულ აღქმას, სწავლასა და მეხსიერებას, ყურადღების კონცენტრაციის უნარს, ინფორმაციის დამუშავების სიჩქარეს, ემოციური რეაქციების და იმპულსების კონტროლს, ასევე დაგეგმვისა და პრობლემების გადაჭრის შესაძლებლობას.

სიცოცხლის პირველი 1000 დღის განმავლობაში ჩამოყალიბებული ნეირონული კავშირების რაოდენობა და ხარისხი შემდგომ წლებში მნიშვნელოვნად აღარ იზრდება. შემდგომი ტვინის ცვლილებები ძირითადად არსებული კავშირების გაძლიერებას ან შესუსტებას უკავშირდება და არა ახალი სტრუქტურების ჩამოყალიბებას. ამიტომ სწორედ ეს ადრეული ეტაპი წარმოადგენს საფუძველს მომავალი ნერვული და ფსიქიკური ჯანმრთელობისთვის.

ფაქტორები, რომლებიც გავლენას ახდენს ტვინის განვითარებაზე

ტვინის განვითარება მხოლოდ ბიოლოგიური პროცესით არ განისაზღვრება. მასზე ძლიერ გავლენას ახდენს:

• გარემო, რომელშიც ბავშვი იზრდება

• მშობლებთან და მზრუნველებთან ემოციური ურთიერთობა

• ოჯახში არსებული ფსიქოლოგიური ატმოსფერო

• უსაფრთხოება, სტაბილურობა და ყოველდღიური რუტინა

განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს ძუძუთი კვებას. დედის რძე არა მხოლოდ ოპტიმალური კვებითი შემადგენლობის მქონე საკვებია ჩვილისთვის, არამედ კვების პროცესში არსებული კანი-კანთან კონტაქტი ხელს უწყობს უსაფრთხოების განცდას, ნერვული სისტემის დამშვიდებას და ემოციური კავშირების გაძლიერებას.

საკვები ნივთიერებები, რომლებიც აუცილებელია ტვინის ჯანსაღი განვითარებისთვის

ტვინის სწორად ჩამოყალიბებისთვის აუცილებელია როგორც დედის კვების ხარისხი ორსულობისა და ლაქტაციის პერიოდში, ასევე ბავშვის დაბალანსებული კვება დამატებითი საკვების შეყვანის შემდეგ.

ცილა ცილა აუცილებელია ნერვული უჯრედების აგებისა და ფუნქციონირებისთვის. ის მიიღება ხორციდან, თევზისა და ზღვის პროდუქტებიდან, ლობიოსა და ბარდიდან, კვერცხიდან, სოიოდან, თხილისა და თესლიდან, ასევე რძის პროდუქტებიდან.

თუთია თუთია მონაწილეობს ნერვული ქსელების ჩამოყალიბებაში და იმუნური სისტემის მუშაობაში. ბავშვისთვის მისი ძირითადი წყაროა ხორცი, რძის პროდუქტები, თევზი და თხილი.

რკინა რკინა აუცილებელია ტვინის ჟანგბადით მომარაგებისთვის და კოგნიტიური ფუნქციების განვითარებისთვის. ის გვხვდება ხორცში, ლობიოში და ოსპში, მარცვლეულში, პურში, მუქი ფოთლოვანი ბოსტნეულსა და გამომცხვარ კარტოფილში.

ქოლინი (ვიტამინი B4) ქოლინი მნიშვნელოვანია ტვინის სტრუქტურული განვითარებისა და მეხსიერების ფუნქციებისთვის. ის დიდი რაოდენობითაა ხორცში, ღვიძლში, კვერცხსა და რძის პროდუქტებში, ასევე გვხვდება ბოსტნეულში — კარტოფილში, კომბოსტოსა და ისპანახში.

ფოლიუმის მჟავა ფოლიუმის მჟავა განსაკუთრებით აუცილებელია ორსულობის პერიოდში, რადგან ხელს უწყობს ნერვული მილის სწორ ფორმირებას და იცავს ტვინის უჯრედებს დაზიანებისგან. მისი წყაროა ღვიძლი, ისპანახი, გამდიდრებული მარცვლეული და პური.

იოდი იოდი მნიშვნელოვანია ფარისებრი ჰორმონების წარმოსაქმნელად, რომლებიც ტვინის განვითარებაში მონაწილეობს. დედისა და ბავშვისთვის მისი მიღება შესაძლებელია ზღვის პროდუქტებიდან, იოდირებული მარილიდან, რძის პროდუქტებისა და მარცვლეულისგან.

ვიტამინი A ვიტამინი A მონაწილეობს ნერვული ქსოვილის ზრდასა და განვითარებაში. ის დიდი რაოდენობითაა ღვიძლში, ხოლო ბავშვები მას იღებენ სტაფილოდან, ტკბილი კარტოფილიდან და ისპანახიდან.

ვიტამინი D ვიტამინი D აუცილებელია ნერვული სისტემის და იმუნური ფუნქციებისთვის. მისი ძირითადი წყარო მზის სხივებია, ასევე გვხვდება ცხიმიან თევზში და D ვიტამინით გამდიდრებულ რძის პროდუქტებში.

ვიტამინი B6 ვიტამინი B6 საჭიროა ნეირონებს შორის ეფექტური კავშირების ჩამოსაყალიბებლად და მონაწილეობს სწავლისა და მეხსიერების პროცესებში. ის გვხვდება ღვიძლში, ხორცში, თევზში, კარტოფილში და ხილში (ციტრუსების გარდა).

ვიტამინი B12 ვიტამინი B12 აუცილებელია ნერვული სისტემის ნორმალური ფუნქციონირებისთვის და ბუნებრივად გვხვდება ცხოველურ პროდუქტებში — ხორცში, თევზში, კვერცხსა და რძის პროდუქტებში.

პოლიუჯერი ცხიმოვანი მჟავები ომეგა-3 და სხვა პოლიუჯერი ცხიმოვანი მჟავები იცავს ნერვულ უჯრედებს და მონაწილეობს ტვინის სტრუქტურულ განვითარებაში. მათი ბალანსი მნიშვნელოვანია, რათა უზრუნველყოფილი იყოს ანთებითი პროცესების რეგულაცია. ეს ცხიმოვანი მჟავები გვხვდება ცხიმიან თევზში, მცენარეულ ზეთებში და ჩვილ ბავშვთა გამდიდრებულ ფორმულებში.

კვებითი დეფიციტის რისკი

ზოგიერთ ოჯახში ორსული ქალებისა და ჩვილებისთვის საჭირო საკვები ნივთიერებების სრულფასოვანი მიღება რთულია. ეს განსაკუთრებით ეხება ვეგეტარიანულ ან ვეგანურ კვებას, ასევე ოჯახებს, სადაც შეზღუდულია ხორცის, თევზისა და რძის პროდუქტების ხელმისაწვდომობა. ასეთ შემთხვევებში იზრდება ტვინის განვითარებისთვის აუცილებელი მიკრო- და მაკრონუტრიენტების დეფიციტის რისკი, რაც საჭიროებს ექიმის ან სპეციალისტის ჩართულობას და ინდივიდუალურ მიდგომას. განსაკუთრებით, კრიტიკულად მნიშვნელოვანია სრულფასოვანი კვება პირველი 2 წლის განმავლობაში.

როგორ მუშაობს ადრეული ასაკის ბავშვის გონება, რატომ არ ესმით უფროსის ნათქვამი და რატომ იმეორებენ იმ საქციელს ბევრჯერ, რის გამოც არაერთხელ დასაჯეს - ბავშვის ტვინის თავისებურებები

ეს არის სტიმული ძვლის ტვინისთვის, ჰემოგლობინი მატულობს - რატომ ანიჭებს ყარამან ფარავა ბავშვის მთაში დასვენებას უპირატესობას და ზღვის დონიდან რა სიმაღლეზე ჯობს პატარების წაყვანა

ტვინი ყველაფერს სამუდამოდ ინახავს... ჩვენ რომ არ გვახსოვს რაღაც, არ ნიშნავს იმას, რომ ტვინსაც არ ახსოვს და ისიც ივიწყებს... - რა აძლიერებს ტვინის მუშაობას