რატომ უჭირთ დღევანდელ ბავშვებს მეგობრების გაჩენა: "ნამდვილი მეგობრობა მხოლოდ ურთიერთობა არ არის. ეს ერთ-ერთი უმაღლესი ზნეობრივი ღირებულებაა, რომელსაც შენარჩუნება სჭირდება" - - მშობლები

დღევანდელ ბავშვებს ხშირად უფრო უჭირთ მეგობრების გაჩენა, ვიდრე წინა თაობებს, და ამის მიზეზები საკმაოდ მრავალფეროვანია. ერთ-ერთი მთავარი ფაქტორი არის ის, რომ მათი ყოველდღიური ცხოვრება ნაკლებად არის დაკავშირებული ცოცხალ, უშუალო ურთიერთობებთან. თუ ადრე ბავშვები დიდ დროს ატარებდნენ ეზოში, ქუჩაში ან ერთმანეთის სახლში, დღეს მათი თავისუფალი დრო ხშირად ეკრანებთან გადის — ტელეფონთან, კომპიუტერთან ან პლანშეტთან. შედეგად, მათ ნაკლებად ეძლევათ შესაძლებლობა ბუნებრივ გარემოში ისწავლონ ურთიერთობა, კონფლიქტების გადაჭრა და მეგობრობის ჩამოყალიბება.

მნიშვნელოვან როლს თამაშობს სოციალური ქსელებიც, სადაც კომუნიკაცია მარტივია, მაგრამ ხშირად ზედაპირული. ბავშვები შეიძლება ბევრ ადამიანს ეკონტაქტებოდნენ ონლაინ, თუმცა რეალურ ცხოვრებაში უჭირდეთ საუბრის დაწყება, ემოციების გამოხატვა ან ურთიერთობის შენარჩუნება. ცოცხალი კომუნიკაცია მოითხოვს უნარებს, რომლებიც მხოლოდ პრაქტიკით ყალიბდება, ხოლო თუ ეს პრაქტიკა ნაკლებია, ბავშვიც უფრო დაუცველი ხდება სოციალური თვალსაზრისით.

კიდევ ერთი მიზეზია გაზრდილი შფოთვა და შიში შეფასების მიმართ. თანამედროვე გარემოში ბავშვები ხშირად გრძნობენ, რომ მუდმივად შეფასების ქვეშ არიან — იქნება ეს სკოლაში, სოციალურ ქსელებში თუ თანატოლების მხრიდან. ეს იწვევს გაუბედაობას, საკუთარ თავში ეჭვს და კომუნიკაციის თავიდან არიდებას, რაც მეგობრობის დაწყებას კიდევ უფრო ართულებს.

ასევე შეიცვალა ცხოვრების ტემპიც. ბავშვებს ხშირად აქვთ დატვირთული გრაფიკი — სკოლა, დამატებითი გაკვეთილები, წრეები — და ნაკლები თავისუფალი დრო რჩებათ უბრალოდ „უსაქმოდ“ ყოფნისთვის, რაც რეალურად ძალიან მნიშვნელოვანია სპონტანური ურთიერთობების ჩამოსაყალიბებლად. სწორედ ასეთ დაუგეგმავ გარემოში იბადება ხშირად ყველაზე ძლიერი მეგობრობები.

ბოლოს, აღსანიშნავია ოჯახური და სოციალური გარემოც. ზოგ შემთხვევაში მშობლები ზედმეტად აკონტროლებენ ბავშვის სოციალურ წრეს ან ნაკლებად აძლევენ დამოუკიდებლობის შესაძლებლობას, რაც უშლის ხელს ბავშვს, თავად ისწავლოს ურთიერთობების აგება. ზოგჯერ კი, პირიქით, ბავშვი სრულიად მარტო რჩება ამ პროცესში და არ იღებს საჭირო მხარდაჭერას.

ყველა ეს ფაქტორი ერთად ქმნის გარემოს, სადაც მეგობრობის გაჩენა უკვე აღარ არის ბუნებრივი და მარტივი პროცესი, როგორც ეს ადრე იყო. ამიტომ დღეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, რომ ბავშვებს მიზანმიმართულად დავეხმაროთ სოციალური უნარების განვითარებაში და შევუქმნათ მეტი შესაძლებლობა ცოცხალი, ნამდვილი ურთიერთობებისთვის.

მეგობრობა ღიმილით იწყება

ფსიქოლოგების აზრით, მეგობრობის შესახებ წარმოდგენები სწორედ ბავშვობაში ყალიბდება. როცა პატარა ბავშვები, სიარულს რომ სწავლობენ, ქვიშის მოედანზე ერთმანეთს ნიჩბებს ურტყამენ, სწორედ მაშინ ეყრება საფუძველი მნიშვნელოვან წარმოდგენებს ადამიანურ ურთიერთობებზე — „ჩემია–შენია“, „არ შეიძლება წართმევა — უნდა გავცვალოთ“. რა თქმა უნდა, ეს ჯერ კიდევ ნამდვილი მეგობრობა არ არის. სპეციალისტები თვლიან, რომ მეგობრობის საჭიროება ბავშვებში დაახლოებით სამი წლის ასაკიდან ჩნდება.

სამიდან ხუთ წლამდე ბავშვების ურთიერთობაც სრულფასოვან მეგობრობად რთულად შეიძლება ჩაითვალოს — ეს უფრო თამაშში პარტნიორობაა. ვისთანაც თამაში საინტერესოა და კონფლიქტის გარეშე მიმდინარეობს, ის ხდება „მეგობარი“. თუ ბავშვს ბევრი ნაცნობი ჰყავს, ეს მიუთითებს, რომ ის კომუნიკაბელურია, მოქნილი და უკონფლიქტო. ხოლო ეგოცენტრულ და ლიდერობისკენ მიდრეკილ ბავშვს თანატოლებთან ურთიერთობა ხშირად უჭირს.

მეგობრობა სკოლის ასაკში

დაახლოებით ექვსიდან ცხრა წლამდე ბავშვები უკვე შეგნებულად ირჩევენ კონკრეტულ თანატოლებს. თუ ინტერესები ემთხვევა და ურთიერთგაგება არსებობს, ისინი ერთმანეთს მეგობრებად მიიჩნევენ. ამ ასაკში მეგობრობა, როგორც წესი, უანგაროა. ზოგჯერ ასეთი მეგობრობა წლებიც გრძელდება, თუმცა ხშირად იცვლება: ასაკის მატებასთან ერთად ბავშვები უფრო კრიტიკულად აფასებენ ერთმანეთს, ინტერესები იცვლება, ჩნდება ახალი ნაცნობები და ძველი ურთიერთობები ქრება.

მითხარი, ვინ არის შენი მეგობარი…

დაახლოებით ათი წლის ასაკიდან ბავშვი უკვე აცნობიერებს პასუხისმგებლობას მეგობრის წინაშე — თავის სიტყვებსა და ქმედებებზე. ის ხვდება, რამდენად მნიშვნელოვანია ურთიერთდახმარება და მხარდაჭერა.

მოზარდობის ასაკთან მიახლოებისას ბავშვს განსაკუთრებით სჭირდება:

ა) თანატოლთა ჯგუფის მიერ მიღება, რომლის აზრიც მისთვის მნიშვნელოვანია (ე.წ. რეფერენტული ჯგუფი); ბ) ახლო მეგობარი, როგორც ღრმა ემოციური კავშირის ობიექტი.

მოზარდი (განსაკუთრებით გოგონები) ძლიერ საჭიროებას განიცდის, რომ ვინმემ მოუსმინოს და გაუგოს. მისთვის მნიშვნელოვანია, რომ ვინმე იზიარებდეს მის გრძნობებს, ეჭვებსა და შფოთვას, სერიოზულად აღიქვამდეს მის ინტერესებს.

თუმცა აქ ერთი მნიშვნელოვანი ნიუანსიც არსებობს — მეგობრები და გარემო ძლიერ გავლენას ახდენენ მოზარდზე და ეს გავლენა ყოველთვის დადებითი არ არის. ხშირად ბავშვი მეგობრების მიბაძვით კარგავს საკუთარ ინდივიდუალობას, აკეთებს მისთვის უცხო ქმედებებს და ზოგჯერ ინტელექტუალურ განვითარებაშიც კი უკან იხევს. ასეთ შემთხვევაში მშობლების ტაქტიანი ჩარევა შეიძლება გამართლებული იყოს, თუმცა ყოველთვის ეფექტური არაა.

რამდენი მეგობარი უნდა ჰყავდეს ბავშვს?

ამ კითხვაზე ერთმნიშვნელოვანი პასუხი არ არსებობს, რადგან ყველა ადამიანი განსხვავებულია. ადამიანები ბავშვობიდანვე იყოფიან ექსტროვერტებად (ვისთვისაც კომუნიკაცია აუცილებელია) და ინტროვერტებად (ვისთვისაც მნიშვნელოვანია განმარტოება და თვითანალიზი). არსებობენ ასევე ისეთებიც, რომლებიც არც ერთ კატეგორიაში არ ჯდებიან.

ზოგისთვის აუცილებელია თავისი ცხოვრების ყველა დეტალის გაზიარება მრავალ მეგობართან, თუნდაც სოციალურ ქსელებში. სხვები კი საკუთარ განცდებს გულში ინახავენ და მხოლოდ ერთ საუკეთესო მეგობარს უზიარებენ. ორივე მიდგომა სრულიად ნორმალურია და მხოლოდ მეგობრობის განსხვავებულ აღქმაზე მიუთითებს.

ნამდვილი მეგობრობა — ღირებულება და შრომა

ნამდვილი მეგობრობა მხოლოდ ურთიერთობა არ არის. ეს ერთ-ერთი უმაღლესი ზნეობრივი ღირებულებაა, რომელსაც შენარჩუნება და გაფრთხილება სჭირდება. პიროვნების ტიპი აქ გადამწყვეტი არ არის. გულწრფელი და თანაგრძნობით სავსე ექსტროვერტი შეიძლება ბევრად უფრო კარგი მეგობარი იყოს, ვიდრე საკუთარ თავში ჩაკეტილი და მგრძნობიარე ინტროვერტი — და პირიქითაც.

მეგობრობა, პირველ რიგში, საკუთარ თავზე მუშაობაა. და თუ ამას ჩვენს შვილებს არ ავუხსნით, შესაძლოა მათ ვერასოდეს გაიგონ, რამდენად დიდი ბედნიერებაა ნამდვილი მეგობრების ყოლა.

დღევანდელი თაობა თავისუფალია არჩევანში — ვისთან იმეგობროს და როგორ, თუმცა ამ თავისუფლებას თან ახლავს გამოწვევებიც: ნაკლები სტაბილურობა, მეტი გავლენა სოციალური მედიისგან და ხშირად — მარტოობის განცდაც კი მრავალრიცხოვანი „კონტაქტების“ მიუხედავად. ამიტომ თანამედროვე პირობებში განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, ბავშვებმა ისწავლონ არა მხოლოდ მეგობრების პოვნა, არამედ ურთიერთობის შენარჩუნება, გულწრფელობა და ნდობა.