მსოფლიო ჩემპიონატის ქალი მსაჯები - როგორ მოხვდნენ სკოლის მასწავლებელი, მეცნიერი, მრავალშვილიანი დედა, ქირურგი დიდი სპორტის სამყაროში? - მშობლები

2026 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე ექვსი ქალი მსაჯი მუშაობს. ფეხბურთის ბევრ მამაკაც გულშემატკივარს მათ მიმართ აგრესიაც კი აქვს, მაგრამ მათ იციან თავიანთი საქმე და ოსტატურად ასრულებენ.

თითქმის ორი კვირის წინ, შეერთებულ შტატებში, კანადასა და მექსიკაში დაიწყო მსოფლიო ჩემპიონატის მატჩები, სადაც მალე დაიწყება ყველაზე საინტერესო ეტაპი - პლეი-ოფი. ამ ეტაპზე ნებისმიერი გუნდისთვის შეცდომის ფასი ძალიან მაღალი იქნება, რადგან ახლა ყველა წაგება არა მხოლოდ ქულების დაკარგვას, არამედ შეჯიბრიდან გამოვარდნას ნიშნავს. გულშემატკივრებისთვის ყველაზე დიდი ემოციები ჯერ კიდევ წინ არის, მაგრამ ტურნირის ბოლო რამდენიმე დღე საკმაოდ დაძაბული იყო.

მთელი მსოფლიო განიიხილავდა მესის რეკორდულ მე-18 გოლს (ის ოფიციალურად მსოფლიო ჩემპიონატის საუკეთესო ბომბარდირი გახდა), კაბო-ვერდეს მეკარე ჟოზიმარ ვოზინიო დიასს, რომელიც ესპანეთის წინააღმდეგ ფენომენალური თამაშის შემდეგ ნამდვილ ვარსკვლავად იქცა, და ბელგიის ნახევარმცველ ჟერემი დოკუს, რომელმაც მსოფლიო ჩემპიონატზე მონაწილეობა შეწყვიტა ცოლის მშობიარობის გამო.

თუმცა, ამ მსოფლიო ჩემპიონატს სკანდალებიც არ დაჰკლებია და ერთ-ერთი მათგანი რუსეთში ატყდა. ერთ-ერთი ტრანსლაციის დროს, Match TV-ის ჟურნალისტმა ანდრეი რომანოვმა კითხვის ნიშნის ქვეშ დააყენა, აქვთ თუ არა ქალ მსაჯებს მამაკაცების მატჩების მსაჯობის უფლება და აღნიშნა, რომ მათ უნდა გაიარონ „უფრო მკაცრი პროფესიული შერჩევის პროცესი“.რომანოვმა ასევე დასძინა, რომ ქალები მოედანზე ისევე იქცევიან, როგორც საჭესთან, რაც მათ ზედმეტ ემოციურობაზე მიანიშნებს, რამაც ონლაინ სექსიზმის ბრალდებები გამოიწვია. ჟურნალისტის ბოდიშმა სიტუაცია ვერ დააწყნარა და ახლა Match TV-ის ხელმძღვანელობა მის დისკვალიფიკაციას ითხოვს.

ამასობაში, FIFA დიდი ხანია მუშაობს ქალი მსაჯების რაოდენობის გაზრდაზე და ამ მსოფლიო ჩემპიონატზე უკვე ექვსი მსაჯია. ამ ქალების პროფესიონალიზმში ეჭვი არ ეპარება - თითოეულ მათგანზე მეტს მოგიყვებით.

ტორი პენსო

დიდი ხნის განმავლობაში ფეხბურთის სამყარო ქალებისთვის სრულიად დახურული რჩებოდა და ტორი პენსომ ეს პირადად განიცადა. ის პირველად 14 წლის ასაკში დაინტერესდა ამ სპორტით და სურდა, რომ ეს კარიერად ექცია, მაგრამ უთხრეს, რომ ამ სფეროში პერსპექტივა არ ჰქონდა, ამიტომ ციფრული მარკეტინგის შესწავლა განაგრძო. მხოლოდ მესამე ქალიშვილის დაბადების შემდეგ, როდესაც სპორტში გენდერული უთანასწორობა გარკვეულწილად მაინც გაუმჯობესდა, ტორიმ გადაწყვიტა სრულიად შეეცვალა ცხოვრება და აესრულებინა თავისი დიდი ხნის ოცნება. 2019 წლიდან ის რეგულარულად მსაჯობდა პროფესიულ მატჩებს, მაშინ როცა წინა წლებში მას მხოლოდ სამოყვარულო მატჩების მსაჯობის უფლება ჰქონდა.

ფიფას მსოფლიო ჩემპიონატი ტორი პენსოს კარიერის გვირგვინია და მან ძალიან სერიოზულად გამოიყენა შესაძლებლობა, რომ ასეთი მნიშვნელოვანი ტურნირი ემსაჯა. ფიზიკური მომზადება მსაჯებისთვის უმნიშვნელოვანესია და პენსო ისევე შრომობს, როგორც თავად სპორტსმენები. ის დღეში 2.5 საათს ვარჯიშობს სპორტდარბაზში პირად მწვრთნელთან ერთად და ასევე ვარჯიშობს სპრინტში. ტორი პენსო აღიარებს, რომ ტრიბუნებიდან კვლავ რეგულარულად იღებს სტვენას, მაგრამ სრულიად დარწმუნებულია საკუთარ კომპეტენციაში.

კატია იცელ გარსია

ის ფაქტი, რომ მსოფლიო ჩემპიონატი სამ ქვეყანაში ტარდება, კატია იცელ გარსიასთვის უდიდესი შესაძლებლობა იყო. მან მთელი ცხოვრება მექსიკაში გაატარა, სადაც ქალ მსაჯებს კიდევ უფრო უჭირდათ, ვიდრე შეერთებულ შტატებში. 33 წლის ქალი პოლიტოლოგი და საჯარო ადმინისტრირების სპეციალისტია, მაგრამ მისი მთავარი გატაცება ყოველთვის ფეხბურთი იყო. დიდი ხნის განმავლობაში ის სამოყვარულო ლიგებში მუშაობდა, მაგრამ ოჯახის მხარდაჭერის წყალობით, არასდროს დაუკარგავს იმედი, რომ FIFA შეამჩნევდა.

კატია 2019 წელს აღმოაჩინეს. მან დაასრულა სასწავლო კურსები, მიიღო ყველა საჭირო დიპლომი და დაიწყო კარიერა ქალებისთვის საკმაოდ არამეგობრულ სფეროში. 2023 წელს გარსიამ ქალთა მსოფლიო ჩემპიონატის მატჩები იმსაჯა, ხოლო 2024 წელს პარიზის ოლიმპიადაზე იმუშავა, მათ შორის ბრინჯაოს მედლის მატჩზე. კატია იცელ გარსიას შეცდომების მაჩვენებელი მინიმალურია და ის რამდენიმე წელია მსოფლიოს საუკეთესო მსაჯებს შორისაა.

კეტრინ ნესბიტი

ამერიკელი კეტრინ ნესბიტი ყველა მამაკაცს ზემოდან უყურებს, ვინც ქალების ინტელექტზე დამამცირებელ შენიშვნებს აკეთებს. ფეხბურთი დიდი ხანია მისთვის მხოლოდ ჰობი არაა, მაგრამ მან კარიერა კიდევ უფრო რთულ სფეროში - მეცნიერებაში ააშენა. კეტრინს ანალიტიკური ქიმიის დოქტორის ხარისხი აქვს და ადრე ბალტიმორში, ტოუსონის უნივერსიტეტში ასწავლიდა.

2022 წლის FIFA-ს მსოფლიო ჩემპიონატზე ყატარში, კეტრინ ნესბიტი გახდა პირველი ქალი, რომელმაც პლეი-ოფის მატჩი იმსაჯა. ის ასევე მუშაობდა 2024 წლის ოლიმპიადაზე და რამდენიმე პროფესიონალური ჯილდო მოიპოვა. ნესბიტი ამბობს, რომ ქალებისთვის წარმოუდგენლად რთულია პროფესიულ ფეხბურთში შესვლა, მაგრამ კიდევ უფრო რთულია საკუთარი თავის დამკვიდრება. სხვათა შორის, 2026 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე ნესბიტმა და მისმა ორმა კოლეგამ, ტორი პენსომ და ბრუკ მაიომ, შექმნეს პირველი ქალი მსაჯების გუნდი და კეტრინს შემდეგი მიზანი ფინალის მსაჯობაა.

ბრუკ მაიო

ამერიკელმა ბრუკ მაიომ მთელი ცხოვრება სპორტს მიუძღვნა. მან ფეხბურთის თამაში სამი წლის ასაკში დაიწყო, პირველად 13 წლის ასაკში სცადა მსაჯის ასისტენტად მუშაობა და 18 წლის ასაკში დაიწყო სამწვრთნელო კარიერა. აღსანიშნავია, რომ ბრუკი დღემდე მუშაობს ჯონსთაუნის საშუალო სკოლაში, კონსულტაციებს უწევს ბიჭებისა და გოგონების საფეხბურთო გუნდებს და ხანდახან ცვლის ფიზკულტურის მასწავლებლებს. ბავშვები აღმერთებენ ბრუკ მაიოს და მას მსოფლიოში ყველაზე კეთილ ადამიანს უწოდებენ, თუმცა ის რეგულარულად ავლენს სიმკაცრეს საფეხბურთო მოედანზე.

ფეხბურთის გულშემატკივრები საკმაოდ ემოციურები არიან, ისევე როგორც თავად ფეხბურთელები, ამიტომ ყვითელი ბარათი ხშირად შეიძლება ნამდვილ სკანდალად იქცეს. თუმცა, ბრუკ მაიოს მთავარი წესი მარტივია: შეინარჩუნეთ სიმშვიდე. ბრუკი FIFA-სთან 2018 წლიდან თანამშრომლობს, ხოლო 2025 წელს მან მსოფლიო ფეხბურთის საუკეთესო ქალი მსაჯის ჯილდო მიიღო.

სანდრა რამირესი

სანდრა რამირესი ასევე წარმოადგენს მექსიკას მსოფლიო ჩემპიონატზე. მისი ბევრი ქალი კოლეგის მსგავსად, მას მხოლოდ ახლახანს მიეცა შესაძლებლობა, პროფესიონალურად ემსაჯა და ამით ფული გამოემუშავებინა, რადგან მანამდე ყბა-სახის ქირურგად მუშაობდა. თუმცა, სანდრას 15 წელზე მეტია სკალპელი არ აუღია ხელში, ერთხელ რისკზე წავიდა და გადაწყვიტა სპორტზე ფსონის დადება.

რამირესმა მოედანზე ასისტენტად დაიწყო მუშაობა, მაგრამ პროფესიონალიზმის წყალობით, სწრაფად მიაღწია ახალ სიმაღლეებს. მამაკაცთა მსოფლიო ჩემპიონატზე მუშაობამდე, 2024 წლის ოლიმპიადაზე მუშაობდა. სხვათა შორის, სკეპტიკოსების მიერ მამაკაცთა მატჩებზე მომუშავე ქალების წინააღმდეგ ყველაზე გავრცელებული არგუმენტი ის არის, რომ ისინი ნელები არიან და ბიჭებს ვერ ასწრებენ. სანდრა რამირესს ეს პრობლემა ნამდვილად არ აქვს - ბალახზე რაკეტასავით დარბის!

ტატიანა გუსმანი

ნიკარაგუაში, მშობლიურ ქვეყანაში, ტატიანა გუსმანი ნამდვილი ვარსკვლავია. ის დიდი ხნის განმავლობაში მუშაობდა გარემოსდაცვითი ხარისხის კონტროლსა და ურბანულ ინფრასტრუქტურაში და ახლა აღიარებს, რომ სწორედ ამ სფეროებში განუვითარდა მას მსაჯისთვის ყველაზე მნიშვნელოვანი თვისება: ყურადღებიანობა. თუმცა, ტატიანას ფეხბურთში ჩართვა შემთხვევითი არ ყოფილა - ის ბავშვობიდან თამაშობდა, მნიშვნელოვან წარმატებებს მიაღწია ახალგაზრდულ დონეზე, მაგრამ შემდეგ ჯანმრთელობის პრობლემების გამო პენსიაზე გავიდა.

2018 წელს ტატიანა გუსმანი გახდა პირველი ქალი, რომელმაც ნიკარაგუის მამაკაცთა ჩემპიონატის მატჩები იმსაჯა, ხოლო 2024 წელს FIFA-მ მიიწვია კოპა ამერიკისა და ოლიმპიადის მსაჯად. 2026 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე ტატიანა პასუხისმგებელია VAR (ვიდეო გამეორების) სისტემაზე. ის ამბობს, რომ ფეხბურთში ქალები ჯერ კიდევ სავალალოდ ცოტანი არიან, თუმცა მოხარულია, რომ სიტუაცია უმჯობესდება და მისი და მისი კოლეგების მოედანზე გამოჩენა აღარ იწვევს ცხარე დებატებს.

• საინტერესოა, რა ანაზღაურება აქვთ მსაჯებს ასეთ მნიშვნელოვან ღონისძიებებზე?

ფეხბურთის მსოფლიო ჩემპიონატზე მსაჯების ანაზღაურება საკმაოდ მაღალია, თუმცა ზუსტი თანხები FIFA-ს მიერ ყოველთვის ოფიციალურად არ ქვეყნდება.

2022 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის (ყატარი) შესახებ ყველაზე ხშირად ციტირებული მონაცემებით:

• მთავარი მსაჯი იღებდა დაახლოებით 70,000 აშშ დოლარს ფიქსირებულ ანაზღაურებად ტურნირზე მონაწილეობისთვის.
• დამატებით, თითოეულ ნამსაჯებ მატჩზე იღებდა დაახლოებით 3,000 დოლარს (ზოგი წყაროს მიხედვით პლეი-ოფებში ეს თანხა უფრო მაღალი იყო).
• ასისტენტ მსაჯებსა და VAR-არბიტრებს ჰქონდათ დაახლოებით 25,000 დოლარის საბაზო ანაზღაურება და თითო მატჩზე დაახლოებით 2,000 დოლარი.
• თუ ქალი მსაჯი მუშაობს კაცთა მსოფლიო ჩემპიონატზე, FIFA მას იმავე ტარიფით უხდის, როგორც კაც მსაჯს იმავე პოზიციაზე.თუმცა ისტორიულად ქალთა მსოფლიო ჩემპიონატის მსაჯების ანაზღაურება უფრო დაბალი იყო. სხვადასხვა წყაროს მიხედვით, ქალთა მსოფლიო ჩემპიონატზე მთავარი მსაჯების ანაზღაურება დაახლოებით 30,000–40,000 დოლარის ფარგლებში იყო პლუს მატჩის ჰონორარები, რაც კაცთა მსოფლიო ჩემპიონატის ანაზღაურებაზე ნაკლებია. FIFA ბოლო წლებში ამ სხვაობის შემცირებაზე მუშაობს.