დღეში რამდენი კარაქი და ზეთი უნდა მიიღოს ბავშვმა ასაკის მიხედვით - პორციების განაწილება - მშობლები

კარაქის განსაკუთრებულ ღირებულებას მასში არსებული შეუცვლელი ცხიმოვანი მჟავები და A ვიტამინი წარმოადგენს. ქოლესტერინი, რომელიც ყველა ცხოველური წარმოშობის პროდუქტში გვხვდება, საშიში არ არის. ქოლესტერინი ყველა უჯრედული მემბრანის შემადგენელი კომპონენტია და მონაწილეობს ჰორმონების (მათ შორის, სქესობრივი ჰორმონების) სინთეზში. ჩვენს სისხლში არსებული ქოლესტერინის უდიდეს ნაწილს (დაახლოებით 75-80%-ს) თავად ჩვენი ღვიძლი აწარმოებს და მხოლოდ 20-25% ხვდება ორგანიზმში საკვებიდან (მაგალითად, კარაქიდან ან კვერცხიდან).

ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის (WHO) თანამედროვე რეკომენდაციებით, ბავშვის რაციონში დამატებითი კვების შეტანა 6 თვის ასაკიდან იწყება და სწორედ ამ პერიოდიდან, ფაფებთან ერთად, მასში კარაქის დამატებაც შესაძლებელია.

პორციების განაწილება ასაკის მიხედვით (ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის დაევროპის პედიატრიული ასოციაციის რეკომენდაციით):

• 6 თვიდან: საწყისი პორცია შეადგენს დღეში 4 გრამს (ფაფაში დამატების სახით).

• 1 წლამდე: დღიური პორცია იზრდება 6 გრამამდე (შედარებისთვის: 1 ჩაის კოვზ გამდნარ კარაქში დაახლოებით 5 გრამია). ამ ასაკიდან კარაქის წასმა პურზეც შეიძლება.

• 1-დან 3 წლამდე: ყოველდღიური ნორმა 15–20 გრამს აღწევს.

• 3 წლის შემდეგ: დღიური დოზა 25–30 გრამია.

კარაქი კერძებს უშუალოდ სუფრასთან მიტანის წინ უნდა დაემატოს, რადგან მაღალი ტემპერატურის ხანგრძლივი ზემოქმედებით მასში A ვიტამინის შემცველობა მცირდება. გაითვალისწინეთ, რომ კარაქს დაბალი კვამლის წერტილი აქვს, რის გამოც იგი მარტივად იწვის და ხანგრძლივი თერმული დამუშავებისთვის (შეწვა/მოშუშვა) ნაკლებად გამოდგება.

კარაქში ცხიმის შემცველობა, როგორც წესი, 72,5% ან 82%-ია. ბავშვებისთვის ორივე ვარიანტი მისაღებია.

რძის ცხიმიანი ნაწილიდან ასევე იღებენ ნაღებს, რომელიც შეიცავს 10%-დან 35%-მდე ცხიმს და 2-3% ცილას. მისი დამატებაც შეიძლება ფაფებში, თუმცა გაითვალისწინეთ კალორიულობა: 1 გრამი 82%-იანი კარაქი 10%-იანი ნაღების ორ ჩაის კოვზს უტოლდება. რაც შეეხება სპრედებსა და მცენარეულ დანამატებიან პროდუქტებს, მათი მიცემა ბავშვისთვის რეკომენდებული არ არის.

ისევე როგორც სხვა რძის პროდუქტებმა, კარაქმაც შეიძლება გამოიწვიოს ალერგიული რეაქცია. გარდა ამისა, მისი ჭარბი გამოყენება უარყოფითად მოქმედებს ნივთიერებათა ცვლაზე.

საჭიროა თუ არა ყოველდღე კარაქი?

ბავშვთა კვების თანამედროვე რეკომენდაციებით, ბავშვმა ცხიმები – მათ შორის ნაღების კარაქი და ხარისხიანი მცენარეული ზეთი – ყოველდღე უნდა მიიღოს. თუმცა, აქ მთავარი ნიუანსი იმაში მდგომარეობს, რომ ეს რაოდენობა უნდა იყოს სწორად დოზირებული და ასაკის შესაბამისი.

მიზეზი, რის გამოც ბავშვს ცხიმების ყოველდღიური მიღება სჭირდება, მისი ორგანიზმის ფიზიოლოგიაა. ბავშვის ტვინი და ნერვული სისტემა კოლოსალური სიჩქარით ვითარდება, ნერვული უჯრედების მშენებლობისთვის კი ცხიმები მთავარი მასალაა. გარდა ამისა, ბავშვები ძალიან მოძრავები არიან და ენერგიის აღსადგენად მხოლოდ ნახშირწყლები (მაგალითად, ფაფები) არ ჰყოფნით – ცხიმი კერძს უფრო ნოყიერს ხდის და ბავშვი დიდხანს ინარჩუნებს სიმაძღრის შეგრძნებას.

თუმცა, „ყოველდღე მიღება“ არ ნიშნავს იმას, რომ ბავშვმა კარაქიანი პური დღეში სამჯერ უნდა ჭამოს. პედიატრები გვირჩევენ ცხიმების გადანაწილებას:

აი, როგორ გამოიყურება ეს რეალურად ერთი დღის ჭრილში (მაგალითად, 1 წლის ზემოთ ბავშვისთვის):

• საუზმე: უმზადებთ ფაფას და მასში უმატებთ დღიურ ნორმა კარაქს (ან უსვამთ პურზე).

• სადილი: უმზადებთ ბოსტნეულის სუპს ან პიურეს და მასში უმატებთ ზეითუნის ან სხვა მცენარეულ ზეთს.

ანუ, არჩევანის წინაშე კი არ დგახართ – „დღეს კარაქი მივცე თუ ზეთი“ – არამედ ბავშვი ორივეს იღებს ყოველ დღე, ოღონდ სხვადასხვა კვებაზე.

თუ მოხდა ისე, რომ რომელიმე დღეს კარაქი არ გქონდათ და კერძები მხოლოდ მცენარეული ზეთით მოამზადეთ (ან პირიქით), ამითაც არაფერი შავდება. მთავარია, კვირის განმავლობაში ბავშვი ორივე სახის ჯანსაღ ცხიმს იღებდეს სტაბილურად.

სწორედ ცხოველური (კარაქი) და მცენარეული (ზეითუნის, მზესუმზირის) ცხიმების ყოველდღიური მონაცვლეობა და ბალანსი აძლევს ბავშვის ორგანიზმს ყველა საჭირო ვიტამინსა და მჟავას სრულფასოვანი ზრდისთვის. მთავარია, არ გადააჭარბოთ ასაკობრივ ნორმებს და პროდუქტი ყოველთვის იყოს ახალი და ხარისხიანი.

როგორ გავარჩიოთ ზეითუნის ზეთის ხარისხები და რა განსხვავებაა მათ შორის: შესაწვავად გამოდგება ე.წ. ცივი დაწურვის ზეთიც, მაგრამ...

ეს რეცეპტი მანგლისელმა დიასახლისმა გამიმხილა და ჩემს შვილებს ძალიან მოსწონთ - ნატურალური კარაქის მომზადება სახლის პირობებში