სეფსისი ერთ-ერთი ყველაზე სერიოზული მდგომარეობაა მედიცინაში, თუმცა ბევრი ადამიანი მას მხოლოდ „სისხლის მოწამვლად“ იცნობს. სინამდვილეში, სეფსისი არ არის უბრალოდ ინფექციის სისხლში მოხვედრა. ეს არის ორგანიზმის უკიდურესად ძლიერი და არასწორი რეაქცია ინფექციაზე, რომელმაც შეიძლება რამდენიმე საათში სიცოცხლისთვის საშიში მდგომარეობა გამოიწვიოს.

სწორედ ამიტომ, სეფსისის შესახებ ინფორმაციის ცოდნა და მისი ადრეული ნიშნების ამოცნობა ძალიან მნიშვნელოვანია.

რა არის სეფსისი?

როდესაც ორგანიზმში ბაქტერია, ვირუსი, სოკო ან სხვა მიკროორგანიზმი ხვდება, იმუნური სისტემა ინფექციასთან ბრძოლას იწყებს. უმეტეს შემთხვევაში ეს პროცესი წარმატებით სრულდება და ადამიანი გამოჯანმრთელდება.

თუმცა ზოგჯერ იმუნური სისტემა ინფექციაზე იმდენად ძლიერ რეაგირებს, რომ დაზიანებას თავად ორგანიზმის ქსოვილებსა და ორგანოებს აყენებს. სწორედ ამ მდგომარეობას ეწოდება სეფსისი.

თუ სეფსისი დროულად არ იქნა აღმოჩენილი და მკურნალობა არ დაიწყო, შეიძლება განვითარდეს სეპტიკური შოკი, როდესაც არტერიული წნევა მკვეთრად ეცემა და სასიცოცხლო ორგანოები ვეღარ იღებენ საკმარის ჟანგბადსა და სისხლს.

როდის შეიძლება განვითარდეს სეფსისი?

სეფსისი შეიძლება ნებისმიერი ინფექციის გართულება იყოს, თუმცა ყველაზე ხშირად ის ვითარდება:

• ფილტვების ანთების (პნევმონიის) დროს;
• საშარდე გზების ინფექციისას;
• მუცლის ღრუს ინფექციების დროს;
• კანისა და რბილი ქსოვილების ინფექციების შემთხვევაში;
• ღრმა ჭრილობის, დამწვრობის ან ოპერაციის შემდეგ განვითარებული ინფექციისას.

სეფსისი შეიძლება განვითარდეს როგორც სახლში დაწყებული ინფექციის ფონზე, ისე საავადმყოფოში მკურნალობის პერიოდში.

ვის ემუქრება ყველაზე დიდი საფრთხე?

სეფსისი ნებისმიერ ადამიანს შეიძლება დაემართოს, თუმცა ზოგიერთი ჯგუფი უფრო მაღალი რისკის ქვეშ იმყოფება.

მათ შორის არიან:

• ჩვილები და მცირეწლოვანი ბავშვები;
• 65 წელს გადაცილებული ადამიანები;
• შაქრიანი დიაბეტის მქონე პაციენტები;
• ონკოლოგიური დაავადებების მქონე პირები;
• ადამიანები, რომელთა იმუნური სისტემა დასუსტებულია;
• მძიმე ქრონიკული დაავადებების მქონე პაციენტები.

თუმცა მნიშვნელოვანია იცოდეთ, რომ სეფსისი შეიძლება სრულიად ჯანმრთელ ადამიანსაც განუვითარდეს, თუ ინფექცია მძიმედ მიმდინარეობს.

რა სიმპტომები ახასიათებს?

სეფსისის ნიშნები ყოველთვის ერთნაირი არ არის. ზოგჯერ ისინი გრიპს ან სხვა ინფექციას ჰგავს, მაგრამ მდგომარეობა სწრაფად მძიმდება.

საყურადღებო სიმპტომებია:

• მაღალი ან ძალიან დაბალი ტემპერატურა;
• შემცივნება და ძლიერი კანკალი;
• აჩქარებული სუნთქვა;
• გახშირებული გულისცემა;
• ძლიერი სისუსტე;
• დაბნეულობა, ძილიანობა ან ცნობიერების შეცვლა;
• შარდის რაოდენობის შემცირება;
• ცივი, ფერმკრთალი ან ლაქებიანი კანი.

თუ ადამიანს ინფექცია აქვს და ამ ნიშნებიდან რამდენიმე ერთდროულად უვითარდება, აუცილებელია სასწრაფოდ მიმართოს ექიმს ან გამოიძახოს სასწრაფო დახმარება.

შეიძლება თუ არა სეფსისი სიცხის გარეშე განვითარდეს?

დიახ. მიუხედავად იმისა, რომ ბევრს სეფსისი მაღალ ტემპერატურასთან ასოცირდება, ზოგიერთ შემთხვევაში სიცხე საერთოდ არ აღინიშნება. განსაკუთრებით ხანდაზმულებსა და იმუნოდაქვეითებულ ადამიანებში სხეულის ტემპერატურა შეიძლება ნორმალური ან ჩვეულებრივზე დაბალიც კი იყოს.

ამიტომ მხოლოდ სიცხის არსებობა ან არარსებობა სეფსისს ვერ გამორიცხავს.

როგორ ადგენენ დიაგნოზს?

სეფსისის დიაგნოზი ეფუძნება ექიმის შეფასებას, სიმპტომებსა და სხვადასხვა გამოკვლევას.

როგორც წესი, ინიშნება:

• სისხლის საერთო და ბიოქიმიური ანალიზები;
• სისხლის კულტურა ინფექციის გამომწვევის დასადგენად;
• შარდის ანალიზი;
• საჭიროების შემთხვევაში – გულმკერდის რენტგენოგრაფია, კომპიუტერული ტომოგრაფია ან სხვა კვლევები.

მთავარია, მკურნალობის დაწყება დიაგნოზის დადასტურებას არ უნდა დაელოდოს, თუ ექიმს სეფსისზე ეჭვი აქვს.

როგორ მკურნალობენ სეფსისს?

სეფსისი გადაუდებელი სამედიცინო მდგომარეობაა და თითქმის ყოველთვის საჭიროებს ჰოსპიტალიზაციას.

მკურნალობა შეიძლება მოიცავდეს:

• ანტიბიოტიკების სწრაფად დაწყებას;
• ვენაში სითხეების გადასხმას;
• ჟანგბადის მიწოდებას;
• არტერიული წნევის სტაბილიზაციისთვის სპეციალურ მედიკამენტებს;
• ინფექციის წყაროს მკურნალობას, მაგალითად ჩირქოვანი კერის დრენირებას ან ინფიცირებული ქსოვილის მოცილებას.

რაც უფრო ადრე იწყება მკურნალობა, მით უფრო მაღალია გამოჯანმრთელების შანსი.

შეიძლება თუ არა სეფსისის თავიდან აცილება?

სეფსისის ყველა შემთხვევის პრევენცია შეუძლებელია, თუმცა რისკის შემცირება შესაძლებელია.

ინფექციების დროული მკურნალობა, ჭრილობების სწორი მოვლა, ვაქცინაცია, ხელების ჰიგიენა და ექიმთან დროული მიმართვა მნიშვნელოვნად ამცირებს მძიმე გართულებების განვითარების ალბათობას.

მთავარი, რაც უნდა გახსოვდეთ

სეფსისი არ არის დამოუკიდებელი დაავადება – ის ინფექციის ერთ-ერთი ყველაზე საშიში გართულებაა. მისი სიმპტომები შეიძლება ძალიან სწრაფად განვითარდეს და მდგომარეობა საათების განმავლობაში დამძიმდეს. ამიტომ, თუ ინფექციის ფონზე ადამიანს აღენიშნება ძლიერი სისუსტე, დაბნეულობა, აჩქარებული სუნთქვა, გახშირებული პულსი ან სხვა საგანგაშო ნიშნები, აუცილებელია დაუყოვნებლივ მიმართოს სამედიცინო დახმარებას.

დროულად დაწყებული მკურნალობა სეფსისის დროს ხშირად გადამწყვეტ მნიშვნელობას იძენს და სიცოცხლესაც კი გადაარჩენს.