მასწავლებლის პროფესია მხოლოდ ბავშვებისთვის ცოდნის გადაცემას არ გულისხმობს. ყოველდღიურად პედაგოგებს უწევთ განსხვავებული ხასიათის, საჭიროებებისა და შესაძლებლობების მქონე ბავშვებთან ურთიერთობა, მათი ქცევის მართვა, კონფლიქტების მოგვარება და მშობლებთან მუდმივი კომუნიკაცია.

თუმცა ზოგჯერ მასწავლებლებისთვის ყველაზე რთული სწორედ მშობლებთან ურთიერთობა ხდება. ზოგი მათგანი შვილის ნებისმიერ პრობლემაში პედაგოგს ადანაშაულებს, ზოგი მუდმივად უკმაყოფილოა, ზოგი კი მიიჩნევს, რომ ბავშვის აღზრდასა და ქცევაზე პასუხისმგებლობა მთლიანად საბავშვო ბაღს ან სკოლას ეკისრება.

რა თქმა უნდა, მშობლის მხრიდან კითხვების დასმა, შვილის ინტერესების დაცვა და მასწავლებლის გადაწყვეტილებების მიმართ კრიტიკული დამოკიდებულება სრულიად ბუნებრივია. პრობლემა მაშინ ჩნდება, როდესაც თანამშრომლობას მუდმივი დაპირისპირება ცვლის.

გთავაზობთ მშობლების 10 ტიპს, რომლებთან ურთიერთობაც ბაღისა და სკოლის პედაგოგებისთვის განსაკუთრებით რთული შეიძლება აღმოჩნდეს.

1. მშობლები, რომლებიც ჭორებს ავრცელებენ

ასეთი მშობლები ნებისმიერ საეჭვო შემთხვევას დაუყოვნებლივ მშობლების საერთო ჩატში განიხილავენ, ხშირად მანამდე, სანამ რეალურ გარემოებებს გაარკვევენ.

მაგალითად, ბავშვმა სახლში თქვა, რომ მასწავლებელმა უყვირა ან თანაკლასელმა აწყენინა. მშობელი კი, იმის ნაცვლად, რომ მომხდარის დეტალები გაარკვიოს, ინფორმაციას სხვა მშობლებს უზიარებს. იწყება განხილვები, იხსენებენ ძველ წყენებს და საბოლოოდ შესაძლოა პედაგოგი მტკიცებულებების გარეშე დაადანაშაულონ.

ბავშვის უსაფრთხოებასთან დაკავშირებული ნებისმიერი ეჭვი სერიოზულად უნდა შეფასდეს, თუმცა მნიშვნელოვანია ფაქტების გადამოწმება და საჭიროების შემთხვევაში ადმინისტრაციის ან შესაბამისი უწყებების ჩართვა.

2. მშობლები, რომლებიც ბავშვის აღზრდას მთლიანად მასწავლებელს აკისრებენ

„მასწავლებელი ხართ და თქვენ უნდა ასწავლოთ, როგორ მოიქცეს“ — ასეთია ზოგიერთი მშობლის დამოკიდებულება.

საბავშვო ბაღში ასეთი მშობლები ელიან, რომ აღმზრდელი ბავშვს დამოუკიდებლად ჭამას, ჩაცმას, ჰიგიენის დაცვასა და ქცევის წესებს ასწავლის, მაშინ როდესაც ოჯახში ამ უნარების განვითარებას ნაკლებ ყურადღებას უთმობენ.

სკოლაში კი შეიძლება მიიჩნევდნენ, რომ ბავშვის დისციპლინაზე, სწავლისადმი დამოკიდებულებასა და საშინაო დავალებების შესრულებაზე პასუხისმგებლობა მხოლოდ მასწავლებელს ეკისრება.

სინამდვილეში ბავშვის აღზრდა ოჯახისა და საგანმანათლებლო დაწესებულების საერთო პასუხისმგებლობაა. მასწავლებელი მნიშვნელოვან როლს ასრულებს, თუმცა ოჯახური გარემოსა და მშობლების ჩართულობის ჩანაცვლება არ შეუძლია.

3. მშობლები, რომლებიც ბავშვის ყოველდღიურ საჭიროებებს უგულებელყოფენ

ბაღისა და სკოლის პედაგოგებისთვის რთულია, როდესაც ბავშვი რეგულარულად მოუმზადებელი მიდის — არ აქვს საჭირო ნივთები, შესაბამისი ტანსაცმელი ან ვერ ახერხებს ყოველდღიური საჭიროებების დაკმაყოფილებას.

საბავშვო ბაღში ეს შეიძლება იყოს გამოსაცვლელი ტანსაცმლის არქონა, მოუხერხებელი ფეხსაცმელი ან ჰიგიენასთან დაკავშირებული პრობლემები. სკოლაში კი — მუდმივად დავიწყებული სასწავლო ნივთები, აუცილებელი მასალების არქონა ან ბავშვის რეჟიმის უგულებელყოფა.

რა თქმა უნდა, ყველა ოჯახს განსხვავებული შესაძლებლობები აქვს და ასეთი პრობლემები ყოველთვის მშობლის უყურადღებობით არ არის გამოწვეული. თუმცა ბავშვის საჭიროებებზე ზრუნვა და პედაგოგთან თანამშრომლობა მნიშვნელოვანია.

4. მშობლები, რომლებიცმუდმივად აგვიანებენ

ზოგიერთი მშობელი საბავშვო ბაღში ბავშვს სისტემატურად აგვიანებს, სკოლაში კი გაკვეთილების დაწყების დროის დაცვას ნაკლებ მნიშვნელობას ანიჭებს.

დაგვიანება მხოლოდ ერთი ბავშვის პრობლემა არ არის. როდესაც მოსწავლე გაკვეთილის დაწყების შემდეგ შედის კლასში, ირღვევა სასწავლო პროცესი, ბავშვს კი შეიძლება გაუჭირდეს უკვე დაწყებულ აქტივობაში ჩართვა.

საბავშვო ბაღში განსაკუთრებით პრობლემურია საღამოს დაგვიანება, როდესაც მშობელი ბავშვის წასაყვანად დაწესებული დროის შემდეგ მიდის.

გაუთვალისწინებელი გარემოებები ყველას შეიძლება შეექმნას, თუმცა სისტემატური დაგვიანება პედაგოგებსა და ბავშვებს დამატებით სირთულეებს უქმნის.

5. მშობლები, რომლებიც ნებისმიერი პრობლემის გამო ჩივიან

ბავშვმა სასურველი როლი ვერ მიიღო ღონისძიებაზე? მასწავლებელმა შენიშვნა მისცა? თანაკლასელთან კონფლიქტი მოუვიდა? ზოგიერთი მშობელი ასეთ შემთხვევებში დაუყოვნებლივ ადმინისტრაციას მიმართავს.

მათ ხშირად არ სურთ პედაგოგის პოზიციის მოსმენა და პრობლემის უშუალო კომუნიკაციით მოგვარება.

რა თქმა უნდა, მშობელს სრული უფლება აქვს, გაასაჩივროს უსამართლო მოპყრობა და დაიცვას შვილის უფლებები. განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც საქმე ბავშვის უსაფრთხოებას, ძალადობას ან დისკრიმინაციას ეხება.

თუმცა ყოველდღიური გაუგებრობების ნაწილი შეიძლება მშვიდი საუბრითაც მოგვარდეს.

6. მშობლები, რომლებსაც ჰგონიათ, რომ მასწავლებელს მათი შვილი არ უყვარს

„რატომ არ მისცეს ჩემს შვილს მთავარი როლი?“, „რატომ იძახებს სულ სხვა ბავშვს?“, „რატომ შეაქო სხვები და ჩემი შვილი არა?“ — ასეთი კითხვები ზოგიერთ ოჯახში მუდმივად ჩნდება.

მშობლებს შეიძლება ეჩვენებოდეთ, რომ პედაგოგი მათ შვილს სხვებთან შედარებით ნაკლებ ყურადღებას უთმობს.

სინამდვილეში ჯგუფსა თუ კლასში აქტივობების განაწილებას სხვადასხვა მიზეზი აქვს. ყველა ბავშვი ყოველთვის ვერ იქნება ღონისძიების მთავარი მონაწილე და ვერც ყველა მოსწავლე მიიღებს ერთნაირ შეფასებას.

თუმცა თუ მშობელი სისტემატურად ამჩნევს უსამართლო დამოკიდებულებას, მნიშვნელოვანია კონკრეტული შემთხვევების განხილვა და მიზეზების გარკვევა.

7. მშობლები, რომლებსაც ვირუსიანი ბავშვი ბაღში ან სკოლაში მიჰყავთ

პედაგოგებისთვის ერთ-ერთი რთული სიტუაციაა, როდესაც მშობელს საგანმანათლებლო დაწესებულებაში აშკარად შეუძლოდ მყოფი ბავშვი მიჰყავს.

ბავშვს შეიძლება ჰქონდეს სიცხე, ძლიერი სისუსტე ან სხვა სიმპტომები, თუმცა მშობელი სამსახურში წასვლის აუცილებლობის გამო მის დატოვებას ცდილობს.

ასეთ დროს საფრთხე შეიძლება შეექმნას როგორც თავად ბავშვის ჯანმრთელობას, ისე ჯგუფის ან კლასის სხვა წევრებს.

ამასთან, ყველა ხველა ან სურდო გადამდებ დაავადებას არ ნიშნავს. მნიშვნელოვანია ბავშვის ზოგადი მდგომარეობის, სიმპტომებისა და დაწესებულებაში მოქმედი ჯანმრთელობის წესების გათვალისწინება.

8. მშობლები, რომლებსაც სურთ, მათი შვილი ყოველთვის სხვებზე გამორჩეული იყოს

ზოგი მშობლისთვის განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, რომ მისი შვილი ჯგუფში ან კლასში მუდმივად ყურადღების ცენტრში იყოს.

საბავშვო ბაღში ეს შეიძლება გამოიხატებოდეს მოთხოვნით, რომ ბავშვს ღონისძიებაზე მთავარი როლი მისცენ ან განსაკუთრებული ყურადღება დაუთმონ.

სკოლაში კი ასეთი მშობლები ზოგჯერ ელიან, რომ მათი შვილი ყოველთვის საუკეთესო შეფასებას მიიღებს, ყველა კონკურსში გაიმარჯვებს და მასწავლებლის განსაკუთრებული მოწონებით ისარგებლებს.

ბავშვის წარმატების სურვილი ბუნებრივია, თუმცა მუდმივი გამორჩეულობის მოთხოვნამ შეიძლება თავად ბავშვზეც მოახდინოს ზეწოლა და მას თანატოლებთან ურთიერთობა გაურთულოს.

9. მშობლები, რომლებიც მასწავლებლის პირად დროს არ ითვალისწინებენ

ზოგიერთი მშობელი ფიქრობს, რომ პედაგოგი ნებისმიერ დროს უნდა იყოს ხელმისაწვდომი.

შესაძლოა დაურეკონ გვიან საღამოს, დასვენების დღეს ან არასამუშაო საათებში და დაუყოვნებლივ მოსთხოვონ პასუხი ბავშვის შეფასების, საშინაო დავალების ან სხვა საკითხის შესახებ.

სკოლის მასწავლებლებს ხშირად უწევთ მშობლების შეტყობინებებზე პასუხის გაცემა მაშინაც, როდესაც სამუშაო დღე უკვე დასრულებულია.

მშობელს აქვს უფლება, მიიღოს ინფორმაცია შვილის შესახებ, თუმცა ყოველდღიური საკითხების განხილვა სასურველია შეთანხმებულ დროს მოხდეს. გადაუდებელი და ბავშვის უსაფრთხოებასთან დაკავშირებული შემთხვევები, ცხადია, გამონაკლისია.

10. მშობლები, რომლებიც შვილს ყოველთვის ამართლებენ

ამ ტიპის მშობლებისთვის მათი შვილი ნებისმიერ სიტუაციაში მართალია.

თუ ბავშვმა თანატოლს დაარტყა, მშობელი ამტკიცებს, რომ ის გამოიწვიეს. თუ მასწავლებელს უხეშად უპასუხა, დამნაშავე ისევ პედაგოგია. თუ გაკვეთილს ხელს უშლის, ეს მხოლოდ იმიტომ ხდება, რომ მასწავლებელი საინტერესოდ ვერ ხსნის.

ბავშვის დაცვა მშობლის ბუნებრივი სურვილია, თუმცა მისი ნებისმიერი საქციელის გამართლება ყოველთვის სასარგებლო არ არის.

მნიშვნელოვანია, ბავშვმა იცოდეს, რომ მშობელი მას მოუსმენს და მხარს დაუჭერს, მაგრამ ამავდროულად დაეხმარება საკუთარი ქცევის შედეგების გააზრებაში.

ბავშვს შეუძლია გაბრაზდეს, განაწყენდეს ან რაღაც არ მოეწონოს, თუმცა ეს არ ნიშნავს, რომ სხვებისთვის ზიანის მიყენება დასაშვებია.

რატომ არის მნიშვნელოვანი მშობლებისა და მასწავლებლების თანამშრომლობა?

ბაღსა და სკოლას ოჯახთან საერთო მიზანი აქვთ — ბავშვის უსაფრთხოება, განვითარება და კეთილდღეობა. ამ მიზნის მიღწევა გაცილებით მარტივია, როდესაც მშობლები და პედაგოგები ერთმანეთს მოწინააღმდეგეებად არ აღიქვამენ.

მშობელს აქვს უფლება, დასვას კითხვები, გამოთქვას უკმაყოფილება და დაიცვას შვილის ინტერესები. მასწავლებელს კი აქვს უფლება, მოითხოვოს პატივისცემით ურთიერთობა, პროფესიული საზღვრების დაცვა და თანამშრომლობა.

მნიშვნელოვანია ისიც, რომ ყველა უთანხმოება მშობლის ბრალი არ არის. პედაგოგის შეცდომები, არასათანადო კომუნიკაცია და ბავშვის საჭიროებების უგულებელყოფაც რეალური პრობლემებია, რომლებზეც მშობლებს რეაგირების სრული უფლება აქვთ.

მთავარია, უფროსებს შორის დაპირისპირების დროს ყურადღების ცენტრში ბავშვი და მისი ინტერესები დარჩეს.