ზოგ ქვეყანაში ახალნამშობიარებ ქალს ერთი თვის განმავლობაში დასვენებას ურჩევენ და საოჯახო საქმეებისგან ათავისუფლებენ, სხვაგან კი სამშობიაროდან მეორე დღესვე უშვებენ სახლში. როგორ ზრუნავენ დედებზე მსოფლიოს სხვადასხვა კუთხეში და სად აქვს ქალს მშობიარობის შემდეგ ყველაზე მეტი მხარდაჭერა?

ბავშვის დაბადება ქალის ცხოვრებაში ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი მოვლენაა, თუმცა მშობიარობის შემდეგ დედას თავადაც სჭირდება განსაკუთრებული ყურადღება, დასვენება და ზრუნვა. სხვადასხვა ქვეყანაში ამ საკითხს სრულიად განსხვავებულად უდგებიან. ზოგან ახალშობილზე ზრუნვას ოჯახის უფროსი ქალები იღებენ საკუთარ თავზე, ზოგან სპეციალური აღდგენითი ცენტრები ფუნქციონირებს, ზოგიერთ ქვეყანაში კი სახელმწიფოს მიერ დაფინანსებული დამხმარე პერსონალი დედას საკუთარ სახლში ემსახურება.

გთავაზობთ სხვადასხვა ქვეყნის საინტერესო ტრადიციებსა და პრაქტიკებს.

აშშ – სახლში მშობიარობიდან 24–48 საათში

ამერიკის შეერთებულ შტატებში გაურთულებელი ვაგინალური მშობიარობის შემდეგ ქალს ხშირად 24–48 საათში წერენ სამშობიაროდან. საკეისრო კვეთის შემთხვევაში საავადმყოფოში ყოფნის პერიოდი, როგორც წესი, უფრო ხანგრძლივია.

თუმცა სამშობიაროდან გაწერა სრულ გამოჯანმრთელებას არ ნიშნავს. ქალის ორგანიზმს აღსადგენად გაცილებით მეტი დრო სჭირდება.

აშშ-ში დედათა სიკვდილიანობა სხვა მაღალშემოსავლიან ქვეყნებთან შედარებით კვლავ სერიოზულ პრობლემად რჩება. აშშ-ის დაავადებათა კონტროლისა და პრევენციის ცენტრების (CDC) მონაცემებით, ორსულობასთან დაკავშირებული სიკვდილის შემთხვევების 80%-ზე მეტი თავიდან აცილებადია. ამ შემთხვევების მნიშვნელოვანი ნაწილი მშობიარობის შემდეგ ხდება.

ამიტომ სპეციალისტები განსაკუთრებულ ყურადღებას ამახვილებენ მშობიარობის შემდგომ სამედიცინო მეთვალყურეობასა და დედის ფიზიკური და ფსიქიკური ჯანმრთელობის შეფასებაზე.

ჩინეთი – ერთი თვე დასვენებისა და განსაკუთრებული კვების რეჟიმში

ჩინეთში დღემდე არსებობს უძველესი ტრადიცია, რომელსმიხედვით, მშობიარობის შემდეგ ქალი დაახლოებით ერთი თვის განმავლობაში სახლში რჩება, მაქსიმალურად ისვენებს და საოჯახო საქმეებისგან თავისუფლდება.

ძველად ამ პერიოდში ქალებს თმის დაბანასა და შხაპის მიღებასაც კი უკრძალავდნენ. ასევე ერიდებოდნენ ორპირ ქარს, სიცივეს, კიბეებზე სიარულსა და ფიზიკურ დატვირთვას.

თანამედროვე ჩინეთში ბევრი ქალი ამ შეზღუდვებს აღარ იცავს, თუმცა დასვენებისა და ოჯახის მხრიდან განსაკუთრებული ზრუნვის ტრადიცია კვლავ პოპულარულია.

ახალნამშობიარებ ქალს უმზადებენ ნოყიერ, ცილებით მდიდარ კერძებს. საოჯახო საქმეებს ხშირად დედა ან დედამთილი ასრულებს. შეძლებული ოჯახები კი სპეციალურ დამხმარეებს ქირაობენ.

იაპონია – მშობიარობის შემდეგ მშობლების სახლში დაბრუნება

იაპონიაში გავრცელებულია ტრადიცია, რომელსაც „სატოგაერი შუსანი“ ეწოდება. მისი მიხედვით, ქალი მშობიარობის წინ მშობლების სახლში ბრუნდება და ბავშვის დაბადების შემდეგაც გარკვეული დროით იქ რჩება.

ამ პერიოდში დედასა და ახალშობილზე ზრუნვაში აქტიურად მონაწილეობენ ბებია და ოჯახის სხვა წევრები.

ქალს შესაძლებლობა აქვს, დაისვენოს, აღიდგინოს ძალები და ახალშობილთან ურთიერთობას მიეჩვიოს ისე, რომ ყოველდღიური საოჯახო საქმეები ნაკლებად აწუხებდეს.

თანამედროვე იაპონიაში ასევე არსებობს მშობიარობის შემდგომი აღდგენითი ცენტრები, სადაც ქალები სამედიცინო პერსონალის დახმარებით ისვენებენ და ბავშვის მოვლას სწავლობენ.

ქვეყანაში მოქმედებს მშობლებისთვის განკუთვნილი შვებულების სისტემაც, თუმცა მისი გამოყენება ოჯახის დასაქმებასა და პირად გარემოებებზეა დამოკიდებული.

სამხრეთი კორეა – სპეციალური სასტუმროები ახალნამშობიარები დედებისთვის

სამხრეთ კორეაში მშობიარობის შემდგომი ზრუნვა განსაკუთრებულად განვითარებული მომსახურების სფეროა.

ტრადიციულად, დედას ბავშვის დაბადების შემდეგ რამდენიმე კვირის განმავლობაში მაქსიმალურად ასვენებდნენ. ამ პერიოდში მას ნოყიერი საკვებით, განსაკუთრებით კი ზღვის წყალმცენარეების წვნიანით კვებავდნენ.

დღეს ბევრი კორეელი ქალი მშობიარობის შემდეგ სპეციალურ ცენტრებში, ე.წ. „ჩორივონებში“, გადადის.

ეს დაწესებულებები სასტუმროს კომფორტსა და ახალშობილის მოვლის პროფესიულ მომსახურებას აერთიანებს.

დედებს შეუძლიათ დაისვენონ, მიიღონ სპეციალისტების კონსულტაციები, ისწავლონ ძუძუთი კვებისა და ბავშვის მოვლის წესები. პერსონალი ახალშობილების მოვლაშიც ეხმარება.

ზოგიერთ ოჯახში ასეთ ცენტრში ყოფნას ქალს საჩუქრად უფინანსებენ.

მომსახურება საკმაოდ ძვირია და მისი ღირებულება დაწესებულების პირობებსა და მომსახურების პაკეტზეა დამოკიდებული.

მექსიკა – 40-დღიანი დასვენება და განსაკუთრებული რიტუალები

მექსიკაში არსებობს ტრადიცია, რომელსაც „კუარენტენა“ ეწოდება. ის მშობიარობის შემდეგ დაახლოებით 40-დღიან პერიოდს მოიცავს.

ამ დროს ქალს განსაკუთრებულ ყურადღებას აქცევენ ოჯახის წევრები, რომლებიც საოჯახო საქმეებსა და ბავშვის მოვლაში ეხმარებიან.

ზოგიერთ რეგიონში დღემდე გამოიყენება ტრადიციული მასაჟი და სპეციალური ქსოვილი – „რებოზო“, რომლის საშუალებითაც სხეულის შემოხვევისა და შეკვრის რიტუალებს ატარებენ.

ქალს უმზადებენ თბილ სასმელებსა და ნოყიერ კერძებს. ტრადიციული აღდგენითი პერიოდი ზოგჯერ თბილი აბაზანითა და სპეციალური რიტუალით სრულდება.

მიუხედავად იმისა, რომ ეს პრაქტიკები კულტურული მემკვიდრეობის ნაწილია, მუცელზე ძლიერი ზეწოლა ან სხეულის მჭიდროდ შეკვრა ყველა ქალისთვის უსაფრთხო არ არის, განსაკუთრებით საკეისრო კვეთის შემდეგ.

მაროკო – ახალნამშობიარებ დედას მთელი ოჯახი ეხმარება

მაროკოში მშობიარობის შემდეგ ქალზე ზრუნვაში ხშირად მონაწილეობენ არა მხოლოდ ოჯახის წევრები, არამედ ნათესავები და მეზობლებიც.

ტრადიციულად, დედა ბავშვის დაბადების შემდეგ გარკვეულ პერიოდს მშობლების სახლში ატარებს, სადაც მას დედა და სხვა ნათესავი ქალები ეხმარებიან.

ისლამურ ტრადიციაში არსებობს მშობიარობის შემდგომი სისხლდენის პერიოდი – „ნიფასი“. ამ პერიოდში ქალისთვის რელიგიური წესებით გარკვეული შეღავათებია გათვალისწინებული, მათ შორის ლოცვასა და მარხვასთან დაკავშირებით.

ქალები ახალშობილს უვლიან, საჭმელს ამზადებენ და საოჯახო საქმეებს ინაწილებენ.

ასეთი მხარდაჭერა განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, რადგან ახალნამშობიარებ დედას საშუალება ეძლევა, მეტი დრო დაუთმოს საკუთარ გამოჯანმრთელებასა და ბავშვს.

ისრაელი – სპეციალური სასტუმროები დედებისა და ახალშობილებისთვის

ისრაელში არსებობს სპეციალური დაწესებულებები, რომლებსაც „მელონიტებს“ უწოდებენ. ისინი სამშობიაროსთან დაკავშირებული ან დამოუკიდებელი სასტუმროს ტიპის ცენტრებიც შეიძლება იყოს.

ქალს შეუძლია მშობიარობის შემდეგ რამდენიმე დღე კომფორტულ გარემოში გაატაროს, სადაც პერსონალი ბავშვის მოვლასა და კვების ორგანიზებაში ეხმარება.

დედებს უტარდებათ კონსულტაციები ძუძუთი კვების, ახალშობილის მოვლისა და მშობიარობის შემდგომი აღდგენის საკითხებზე.

ასეთი მომსახურება, როგორც წესი, ფასიანია, თუმცა გარკვეულ შემთხვევებში დამატებითი დაზღვევა ხარჯების ნაწილს ფარავს.

იუდაიზმში ასევე არსებობს მშობიარობის შემდგომი რელიგიური წესები, რომლებიც მეუღლეებს შორის ინტიმურ ურთიერთობას ეხება. მათი დაცვა ოჯახის რელიგიურ შეხედულებებზეა დამოკიდებული.

ნიგერია – დედისა და დედამთილის განსაკუთრებული როლი

ნიგერიის იგბოს ხალხში გავრცელებულია ტრადიცია, რომელსაც „ომუგვო“ ეწოდება.

მისი მთავარი იდეაა, რომ მშობიარობის შემდეგ ახალგაზრდა დედა მარტო არ უნდა დარჩეს.

ქალთან გარკვეული დროით გადადის დედა ან დედამთილი, რომელიც ახალშობილის მოვლაში ეხმარება, ამზადებს საჭმელს და საოჯახო საქმეებს ასრულებს.

ტრადიციულად, ქალს უმზადებენ ნოყიერ, ზოგჯერ ცხარე კერძებს. მიიჩნევა, რომ ასეთი კვება ორგანიზმის აღდგენასა და რძის გამომუშავებას უწყობს ხელს.

ზოგიერთ ოჯახში გამოიყენება თბილი აბაზანები და მასაჟიც.

ომუგვოს ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ნაწილია გამოცდილების გაზიარება – უფროსი ქალები ახალგაზრდა დედას ასწავლიან ბავშვის მოვლას და ეხმარებიან დედობის ახალ როლთან შეგუებაში.

გერმანია – ბებიაქალის დახმარება საკუთარ სახლში

გერმანიაში მშობიარობის შემდეგ აღდგენის პერიოდს „ვოხენბეტი“ ეწოდება.

ამ პერიოდში ქალს განსაკუთრებული დასვენება და ზრუნვა სჭირდება.

გერმანიაში დასაქმებული დედებისთვის, როგორც წესი, მოქმედებს მშობიარობის შემდგომი რვაკვირიანი შრომითი დაცვის პერიოდი, რომლის განმავლობაშიც მათი დასაქმება ჩვეულებრივ აკრძალულია.

ქალს სახლში რეგულარულად აკითხავს ბებიაქალი, რომელიც აკონტროლებს დედისა და ბავშვის მდგომარეობას, ეხმარება ძუძუთი კვების საკითხებში და საჭირო რჩევებს აძლევს.

პირველ დღეებში ვიზიტები შეიძლება ყოველდღიური იყოს, მოგვიანებით კი მათი სიხშირე საჭიროების მიხედვით მცირდება.

გარკვეული სამედიცინო ან ოჯახური გარემოებების შემთხვევაში ჯანმრთელობის დაზღვევამ შესაძლოა საოჯახო დამხმარის მომსახურებაც დაფაროს.

ეს ნიშნავს, რომ დედას საჭიროების შემთხვევაში შეუძლია მიიღოს დახმარება არა მხოლოდ ბავშვის მოვლაში, არამედ ყოველდღიური საოჯახო საქმეების შესრულებაშიც.

ნიდერლანდები – პროფესიონალი დამხმარე მშობიარობის შემდეგ

ნიდერლანდებში მოქმედებს მშობიარობის შემდგომი დახმარების გამორჩეული სისტემა.

ბავშვის დაბადების შემდეგ ოჯახს სახლში აკითხავს სპეციალურად მომზადებული თანამშრომელი – „კრაამვერზორგსტერი“.

ის აკონტროლებს დედისა და ახალშობილის მდგომარეობას, ეხმარება კვების ორგანიზებაში, ასწავლის ბავშვის მოვლის ძირითად წესებს და ყურადღებას აქცევს დედის გამოჯანმრთელებას.

მის მოვალეობებში შესაძლოა შედიოდეს მსუბუქი საოჯახო საქმეები, საჭმლის მომზადება და ოჯახის სხვა წევრებისთვის პრაქტიკული რჩევების მიცემაც.

მომსახურება, ჩვეულებრივ, მშობიარობის შემდგომ პირველ რვა-ათ დღეზეა გათვლილი. მისი მოცულობა დედისა და ბავშვის საჭიროებებზეა დამოკიდებული და ძირითადად ჯანმრთელობის საბაზისო დაზღვევის სისტემით ფინანსდება, თუმცა შესაძლოა თანაგადახდაც იყოს საჭირო.

ნიდერლანდური მოდელის მთავარი უპირატესობა ისაა, რომ პროფესიული დახმარება ქალს საკუთარ სახლში მიეწოდება.

რატომ არის მნიშვნელოვანი მშობიარობის შემდეგ დედაზე ზრუნვა?

მიუხედავად განსხვავებული ტრადიციებისა, ყველა ამ პრაქტიკას ერთი საერთო იდეა აერთიანებს: ბავშვის დაბადების შემდეგ ყურადღება მხოლოდ ახალშობილს კი არა, დედასაც სჭირდება.

მშობიარობის შემდეგ ქალის ორგანიზმში მნიშვნელოვანი ფიზიკური და ჰორმონული ცვლილებები მიმდინარეობს. აღდგენის პროცესს შეიძლება რამდენიმე კვირა ან მეტი დრო დასჭირდეს.

ამ პერიოდში განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია სრულფასოვანი კვება, დასვენება, ემოციური მხარდაჭერა, უსაფრთხო ფიზიკური აქტივობა და საჭირო სამედიცინო მეთვალყურეობა.

ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაცია მშობიარობის შემდგომ პირველ ექვს კვირას დედისა და ბავშვის ჯანმრთელობისთვის განსაკუთრებით მნიშვნელოვან პერიოდად მიიჩნევს.

რომელი ქვეყნის ტრადიციაც უნდა ავირჩიოთ, მთავარი პრინციპი უცვლელია – ახალნამშობიარებ ქალს არ უნდა უწევდეს ყველაფერთან მარტო გამკლავება. დედაზე ზრუნვა ისეთივე მნიშვნელოვანია, როგორც ახალშობილზე ზრუნვა.