ბავშვს გაკვეთილის დამახსოვრება უჭირს, მეცადინეობის დაწყებამდე ტირის, ნასწავლს მალევე ივიწყებს. მშობლები ასეთ დროს ხშირად ცდილობენ, გამოსავალი ვიტამინებსა და საკვებ დანამატებში იპოვონ. მაგრამ რამდენად ეფექტიანია ასეთი საშუალებები და არსებობს თუ არა ვიტამინი, რომელიც ბავშვს სწავლას გაუადვილებს?

ამ პრობლემით ერთ-ერთი მშობელი მოგვმართავს:

„5 წუთის ნასწავლი არ ახსოვს. სანამ სამეცადინოდ დავსვამ, ტირის, არ უნდა. დაჯდება და ვერ იმახსოვრებს. ვასვი ომეგა, ამაოდ. რომელი ვიტამინები მივცე?“

მსგავს სიტუაციაში ბუნებრივია სურვილი, ბავშვს ისეთი საშუალება მივცეთ, რომელიც ყურადღების კონცენტრაციასა და დამახსოვრებაში დაეხმარება. თუმცა სპეციალისტების განმარტებით, არ არსებობს ვიტამინი, რომელიც ყველა ბავშვს მეხსიერებას გაუუმჯობესებს და სწავლის სირთულეებს მოუხსნის. მნიშვნელოვანია იმის გარკვევა, რატომ უჭირს ბავშვს ინფორმაციის დამახსოვრება.

ეხმარება თუ არა ომეგა-3 ბავშვს მეხსიერების გაუმჯობესებაში?

ომეგა-3 ცხიმოვანი მჟავები, განსაკუთრებით DHA, ტვინის განვითარებისა და ნორმალური ფუნქციონირებისთვის მნიშვნელოვანია. სწორედ ამიტომ არის ომეგა-3 ბავშვებისთვის განკუთვნილი საკვები დანამატების ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული კომპონენტი.

თუმცა კვლევები არ ადასტურებს, რომ ომეგა-3-ის დამატებით მიღება ყველა ჯანმრთელ ბავშვს მეხსიერებას ან აკადემიურ მოსწრებას მნიშვნელოვნად გაუუმჯობესებს. ყურადღების პრობლემების მქონე ბავშვებში ჩატარებული კვლევების შედეგებიც არაერთგვაროვანია.

ამიტომ, თუ ბავშვმა ომეგა-3 მიიღო და შედეგი არ ჰქონდა, ეს გასაკვირი არ არის. შესაძლოა, მისი სწავლის სირთულე საერთოდ არ უკავშირდებოდეს ამ ნივთიერების ნაკლებობას.

რომელი ვიტამინები და მინერალებია მნიშვნელოვანი მეხსიერებისა და ყურადღებისთვის?

B ჯგუფის ვიტამინები

B6, B12 და ფოლატი ნერვული სისტემის ნორმალური ფუნქციონირებისთვის აუცილებელია. მათი დეფიციტი ზოგჯერ იწვევს დაღლილობას, სისუსტეს, ყურადღებისა და მეხსიერების პრობლემებს.

თუმცა თუ ბავშვს ამ ვიტამინების ნაკლებობა არ აქვს, დამატებითი დოზების მიღება სწავლის გაუმჯობესებას არ ნიშნავს.

რკინა

რკინის დეფიციტმა, განსაკუთრებით ანემიამ, შესაძლოა უარყოფითად იმოქმედოს ბავშვის ყურადღებაზე, ენერგიასა და სწავლის უნარზე.

თუ ბავშვი ადვილად იღლება, ფერმკრთალია, უჭირს კონცენტრაცია ან შეზღუდულად იკვებება, პედიატრმა შესაძლოა სისხლის საერთო ანალიზი და რკინის მარაგის შეფასება ჩათვალოს საჭიროდ.

რკინის თვითნებურად მიცემა არ შეიძლება — მისი ჭარბი რაოდენობა ორგანიზმისთვის საზიანოა.

D ვიტამინი

D ვიტამინი აუცილებელია ბავშვის ზრდის, ძვლებისა და კუნთების ჯანმრთელობისთვის. მისი დეფიციტი ზოგჯერ დაღლილობასა და სისუსტეს უკავშირდება.

თუმცა არ არსებობს დამაჯერებელი მტკიცებულება, რომ D ვიტამინის დამატება დეფიციტის არმქონე ბავშვს მეხსიერებას გაუუმჯობესებს.

თუთია და მაგნიუმი

ეს მინერალები ნერვული სისტემის ნორმალურ ფუნქციონირებაში მონაწილეობენ. მათი ნაკლებობის გამოსწორება მნიშვნელოვანია ჯანმრთელობისთვის, თუმცა დამატებითი მიღება, დეფიციტის არარსებობის შემთხვევაში, ბავშვს ავტომატურად უკეთეს მოსწავლედ ვერ აქცევს.

უნდა მივცეთ თუ არა ბავშვს მეხსიერების ვიტამინები?

თუ ბავშვი მრავალფეროვნად იკვებება, ნორმალურად იზრდება და ვიტამინების ან მინერალების დეფიციტი არ აქვს, მხოლოდ მეხსიერების გასაუმჯობესებლად მულტივიტამინების მიცემა, როგორც წესი, საჭირო არ არის.

განსაკუთრებით საყურადღებოა ე.წ. ტვინის გამაძლიერებელი კომპლექსები, რომლებიც რამდენიმე ვიტამინს, მინერალსა და მცენარეულ ექსტრაქტს შეიცავს. მათი ეფექტიანობა ბავშვებში ხშირად სათანადოდ დადასტურებული არ არის.

ზოგი ვიტამინისა და მინერალის ჭარბი დოზა კი ჯანმრთელობისთვის საზიანოა.

ამიტომ საუკეთესო გადაწყვეტილება არა რომელიმე პოპულარული დანამატის შერჩევა, არამედ პედიატრთან კონსულტაციაა. ექიმი ბავშვის კვების, ზრდის, ძილისა და სიმპტომების შეფასების შემდეგ გადაწყვეტს, საჭიროა თუ არა კონკრეტული ანალიზები და დანამატები.

თუ პრობლემა ვიტამინების ნაკლებობა არ არის, რატომ ვერ იმახსოვრებს ბავშვი ნასწავლს?

მშობლის შეკითხვაში ერთი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი დეტალია: ბავშვი მეცადინეობის დაწყებამდე ტირის და სწავლა არ სურს.

ეს შეიძლება მიუთითებდეს, რომ მისთვის მეცადინეობა უკვე უსიამოვნო განცდებთან ასოცირდება. შესაძლოა, ეშინოდეს შეცდომის დაშვების, ვერ იგებდეს მასალას, საშინაოდ დავალება ზედმეტად ბევრი იყოს ან მუდმივად განიცდიდეს, რომ უფროსების მოლოდინს ვერ ამართლებს.

ასეთ დროს დამატებითი ვიტამინები პრობლემას ვერ მოაგვარებს.

მეხსიერებისა და სწავლის სირთულეებს სხვა მიზეზებიც შეიძლება ჰქონდეს:

• არასაკმარისი ძილი და გადაღლა;

• ყურადღების კონცენტრაციის სირთულეები;

• შფოთვა და ემოციური დაძაბულობა;

• კითხვის, წერის ან სხვა სასწავლო უნარების სირთულეები;

• სწავლების მეთოდი, რომელიც ბავშვის საჭიროებებს არ შეესაბამება.

რა შეიძლება დაეხმაროს ბავშვს ვიტამინებზე მეტად?

პირველ რიგში, სასურველია მეცადინეობა პატარა ნაწილებად დაიყოს. ბავშვს ერთბაშად მთელი გაკვეთილის სწავლა არ უნდა მოვთხოვოთ. უმჯობესია, მცირე მონაკვეთი წაიკითხოს, გაიგოს და საკუთარი სიტყვებით გადმოსცეს.

მხოლოდ ტექსტის მრავალჯერ გამეორების ნაცვლად, ეფექტიანია კითხვების დასმა და ნასწავლის წიგნის გარეშე გახსენება. მასალას სასურველია მოგვიანებითაც დაუბრუნდეს — მაგალითად, საღამოს და მეორე დღეს.

მნიშვნელოვანია მოკლე შესვენებები, ასაკისთვის საკმარისი ძილი, ფიზიკური აქტივობა და მშვიდი გარემო.

თუ ბავშვი ტირის, ყვირილი ან იძულება მდგომარეობას ხშირად კიდევ უფრო ამძიმებს. ასეთ დროს უმჯობესია ჯერ მისი ემოციური მდგომარეობით დავინტერესდეთ და გავარკვიოთ, კონკრეტულად რა უჭირს.

როდის მივმართოთ სპეციალისტს?

თუ ბავშვი ნასწავლს მუდმივად ვერ იმახსოვრებს, მეცადინეობა ყოველდღიურ ტირილს იწვევს და პრობლემა დიდხანს გრძელდება, მხოლოდ ვიტამინების იმედად ყოფნა არ ღირს.

სასურველია პედიატრთან კონსულტაცია. საჭიროების შემთხვევაში ექიმმა შეიძლება რეკომენდაცია გაუწიოს ბავშვთა ფსიქოლოგის ან სწავლის სირთულეების სპეციალისტის შეფასებას.

მთავარია გვახსოვდეს, ვიტამინები და მინერალები ბავშვის ტვინის ნორმალური ფუნქციონირებისთვის აუცილებელია, მაგრამ მათი დამატებით მიღება მხოლოდ მაშინ არის გამართლებული, როდესაც ამის რეალური საჭიროება არსებობს. თუ ბავშვი ნასწავლს ვერ იმახსოვრებს, პირველ რიგში მიზეზი უნდა ვიპოვოთ და არა ისეთი აბი, რომელიც თითქოს მეხსიერებას გააძლიერებს.