რომელი უნარები ეხმარება ბავშვს სწავლაში? ესაა, გონებაში შეინახოს ამოცანის პირობა, არ გაეფანტოს ყურადღება ყოველ წვრილმანზე, გადაამოწმოს საკუთარი ნამუშევარი და იპოვოს ამოხსნის სხვა გზა, თუ პირველმა არ გაამართლა. ბევრი ასეთი სავარჯიშოს შესრულება სახლშიც შეიძლება, სპეციალური სახელმძღვანელოებისა და ძვირადღირებული სათამაშოების გარეშე.
პირველი მონაწილე ასახელებს ნივთს, რომელიც ლაშქრობაში მიაქვს. მეორე იმეორებს მას და ამატებს თავისას. მესამე იხსენებს ორივე ნივთს და ასახელებს მომდევნოს. თამაში გრძელდება მანამ, სანამ ვინმეს არ შეეშლება. მუშა მეხსიერება გვეხმარება, გონებაში შევინახოთ ინფორმაცია მანამ, სანამ მასზე ვმუშაობთ. ის აუცილებელია, მაგალითად, მათემატიკური ამოცანის პირობის დასამახსოვრებლად გამოთვლების დროს, ან კითხვისას გრძელი წინადადების აზრის გასაგებად. დაიწყეთ მოკლე ჯაჭვებით და თამაში თანდათან გაართულეთ. თუ ბავშვს უჭირს, ნუ აქცევთ ამას გამოცდად: შეგიძლიათ შეამციროთ სია ან ნება დართოთ, ნივთები კონკრეტული თემის მიხედვით დაასახელოს.
დაწერეთ ფერების სახელწოდებები სხვადასხვა ფერის ფლომასტერით ისე, რომ მელნის ფერი არ ემთხვეოდეს სიტყვის მნიშვნელობას. მაგალითად, სიტყვა „წითელი“ დაწერეთ ლურჯად. ბავშვის ამოცანაა, დაასახელოს მელნის ფერი და არ წაიკითხოს სიტყვა. ეს იმაზე რთულია, ვიდრე ერთი შეხედვით ჩანს: ტვინი ავტომატურად ცდილობს ნაცნობი სიტყვის წაკითხვას, მონაწილემ კი უნდა შეაჩეროს ჩვეული რეაქცია და ყურადღება სხვა ნიშანზე გადაიტანოს. ეს თამაში გვეხმარება, ბავშვთან ერთად განვიხილოთ თვითკონტროლის მნიშვნელობა: ზოგჯერ, დავალების შესასრულებლად, საჭიროა შეჩერება, პირობაზე ყურადღებით დაკვირვება და პასუხის გაცემისას სიჩქარისგან თავის შეკავება. სკოლაში ეს უნარი გამოადგება, მაგალითად, ნამუშევრის ჩაბარებამდე გადასამოწმებლად.

გაშალეთ ბარათები სხვადასხვა გამოსახულებით ან ფიგურით და შესთავაზეთ ბავშვს, ჯერ დაახარისხოს ისინი ფერის მიხედვით, შემდეგ — ფორმის, ხოლო სიგნალის შემდეგ — ზომის მიხედვით. შეგიძლიათ ბარათების გარეშეც ითამაშოთ — მაგალითად, შეთანხმდით, რომ ცხოველების დასახელებაზე ბავშვი ტაშს უკრავს, მცენარეებისაზე კი ფეხს აბაკუნებს, ერთი წუთის შემდეგ კი წესები შეცვალეთ. ასეთი დავალებები ავითარებს ყურადღების გადართვისა და გონებაში ახალი პირობის შენახვის უნარს. ეს სასარგებლოა მაშინ, როცა მოსწავლეს ერთი საგნიდან მეორეზე გადასვლა ან ამოხსნის ხერხის შეცვლა უწევს, თუ წინა მეთოდმა არ გაამართლა. დაიწყეთ მარტივი წესებით. თუ ბავშვი მუდმივად ცდება, ნუ გაუბრაზდებით: შეანელეთ ტემპი და გაუმეორეთ ინსტრუქცია.

4. „არ თქვა ‚კი‘ და ‚არა‘“ — ვსწავლობთ იმპულსური პასუხების კონტროლს
უფროსი სვამს კითხვებს, რომლებზეც, ჩვეულებრივ, პასუხობენ „კი“ ან „არა“: „გიყვარს ნაყინი?“, „დღეს წვიმს?“ ბავშვმა ისე უნდა უპასუხოს, რომ ეს ორი აკრძალული სიტყვა არ გამოიყენოს. შემდეგ შეგიძლიათ როლები გაცვალოთ. დავალების შესასრულებლად საჭიროა წესის გონებაში დაჭერა და საკუთარი მეტყველების კონტროლი. ეს ყურადღებისა და იმპულსური, დაუფიქრებელი პასუხების შეკავების შესანიშნავი ვარჯიშია. თამაში განსაკუთრებით კარგია იმით, რომ გაკვეთილს არ ჰგავს: შეგიძლიათ ითამაშოთ მთელმა ოჯახმა ვახშმის დროს ან სახლისკენ მიმავალ გზაზე. მთავარია, შეცდომები კრიტიკის საბაბად არ აქციოთ.
5. სამაგიდო თამაშები — ვგეგმავთ და ვსწავლობთ შეცდომებზე
ჭადრაკი, შაში, „უნო“, „მემო“ და სხვა თამაშები გასაგები წესებით სხვადასხვა უნარის გავარჯიშებაში გვეხმარება. ზოგიერთში საჭიროა ბარათების განლაგების დამახსოვრება, ზოგში კი — ვარიანტების გათვლა, საკუთარი სვლის ლოდინი ან სტრატეგიის შეცვლა. სამაგიდო თამაშების ცალკე სარგებელი მარცხთან უსაფრთხოდ შეჯახების შესაძლებლობაა. აქ შეგიძლია წააგო, გაიაზრო, რამ არ იმუშავა და კიდევ ერთხელ სცადო. ეს სწავლის უნარის მნიშვნელოვანი ნაწილია: შეამჩნიო შეცდომები, გააანალიზო ისინი და იპოვო სხვა გზა. შეარჩიეთ თამაში ბავშვის ასაკისა და ინტერესების მიხედვით. აუცილებელი არ არის, მაშინვე ჭადრაკს მიუსხდეთ: რეგულარული თამაში, რომელიც მოსწავლეს ნამდვილად მოსწონს, ბევრად უფრო სასარგებლოა, ვიდრე ძალდატანებითი მეცადინეობა.
თუმცა ყველაზე საინტერესო სავარჯიშოებიც კი ვერ შეცვლის სრულფასოვან ძილს, ფიზიკურ აქტივობასა და გააზრებულ კითხვას. თუ ბავშვი მუდმივად გამოუძინებელია, მას უჭირს ყურადღების კონცენტრირება და დატვირთვასთან გამკლავება. მოძრაობა და სეირნობა ასევე აუცილებელია საერთო განწყობისა და ტვინის გამართული მუშაობისთვის.