რა აფრთხობს გველებს რეალურად, რის გამოც ტერიტორიას არ ეკარებიან — ქვეწარმავლების დამაფრთხობელი თანამედროვე საშუალებები და მითები, რომელთა იმედიც ტყუილად გაქვთ - მშობლები

გაზაფხულსა და ზაფხულში გველების გამოჩენა განსაკუთრებით აქტუალური ხდება. დღეს ქვეწარმავლებს მხოლოდ აგარაკებზე, სოფლებში, ბაღებსა და კერძო სახლების ეზოებში როდი ვხვდებით. ჰერპეტოლოგები კორპუსების სადარბაზოებიდანაც არაერთ გამოძახებას იღებენ. სწორედ ამიტომ ბევრი ადამიანი ცდილობს გაიგოს, რეალურად რა აფრთხობს გველებს, როგორ მოვახერხოთ, რომ ჩვენს საცხოვრებელთან არ შევხვდეთ მათ, რომელი მეთოდია ეფექტური და რომელი — უბრალოდ გავრცელებული მითი.

სპეციალისტების თქმით, გველების საწინააღმდეგოდ ერთი უნივერსალური საშუალება არ არსებობს. ყველაზე ეფექტური შედეგი, როგორც წესი, რამდენიმე მეთოდის კომბინაციას მოაქვს — ტერიტორიის სწორად მოვლა, დამაფრთხობელი საშუალებები და თანამედროვე ტექნოლოგიები.

ეზოს სისუფთავე — ყველაზე ეფექტური დაცვა

ჰერპეტოლოგები ამბობენ, რომ გველები ყველაზე ხშირად იმ ადგილებში ჩნდებიან, სადაც მათთვის იდეალური გარემოა:

• მაღალი ბალახი;
• ნესტიანი და ჩრდილიანი ადგილები;
• შეშის, ქვების ან ნაგვის გროვები;
• თაგვები და სხვა მღრღნელები.

ამიტომ პირველ და ყველაზე მნიშვნელოვან ნაბიჯად ტერიტორიის მოწესრიგება ითვლება. რეგულარულად გათიბული ბალახი, სუფთა ეზო და მღრღნელების კონტროლი მნიშვნელოვნად ამცირებს გველების გამოჩენის რისკს.

ვიბრაციული და ულტრაბგერითი მოწყობილობები — მუშაობს თუ არა?

ბოლო წლებში განსაკუთრებით პოპულარული გახდა მზის ენერგიაზე მომუშავე გველების დამაფრთხობელი მოწყობილობები, რომლებიც მიწაში თავსდება. მათი ნაწილი ვიბრაციას ქმნის, ნაწილი — ულტრაბგერით სიგნალს.

რას ამბობენ სპეციალისტები?

კვლევები აჩვენებს, რომ ვიბრაციული მოწყობილობები ზოგ შემთხვევაში ეფექტურია, რადგან გველები მიწის რხევას გრძნობენ და ცდილობენ ტერიტორიის დატოვებას; ულტრაბგერითი სისტემების ეფექტურობა კი დღემდე სადავოა.

პრობლემა ისაა, რომ გველებს ადამიანების მსგავსად სმენა არ აქვთ და ჰაერში გავრცელებულ ხმას ცუდად აღიქვამენ. ისინი ძირითადად ვიბრაციაზე რეაგირებენ. ამიტომ ბევრი იაფი „ულტრაბგერითი გველსაფრთხობელა“ რეალურად უფრო მარკეტინგული პროდუქტია, ვიდრე მეცნიერულად დადასტურებული საშუალება.

გოგირდი და სპეციალური ფხვნილები

ბაზარზე იყიდება სხვადასხვა ქიმიური საშუალებაც — გრანულები, ფხვნილები და სითხეები, რომლებიც გველების დასაფრთხობად გამოიყენება.

ყველაზე გავრცელებულია:

• გოგირდის შემცველი საშუალებები;
• ნაფტალინის მსგავსი მძაფრი სუნის ნივთიერებები;
• ამიაკზე დაფუძნებული ხსნარები.

თუმცა სპეციალისტები აფრთხილებენ, რომ მათი ეფექტი ხშირად დროებითია, წვიმის შემდეგ კი თითქმის ქრება. გარდა ამისა, ზოგი ქიმიური ნივთიერება შეიძლება შინაური ცხოველებისა და ბავშვებისთვისაც საშიში იყოს.

რა მცენარეებს „არ უყვართ“ გველებს?

ინტერნეტში ხშირად შეხვდებით რჩევებს, თითქოს გველებს კონკრეტული მცენარეები აფრთხობს. ყველაზე ხშირად ასახელებენ:

• ნიორს;
• ხახვს;
• ლიმონის ბალახს;
• მექსიკურ მარიგოლდს.

თუმცა მეცნიერები ამბობენ, რომ ამაზე სერიოზული მტკიცებულებები არ არსებობს. შესაძლოა ძლიერი სუნი ზოგიერთ შემთხვევაში დისკომფორტს ქმნიდეს, მაგრამ მხოლოდ მცენარეებით გველებისგან დაცვა სანდო მეთოდად არ ითვლება.

მუშაობს თუ არა ნაფტალინი?

ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული „ხალხური მეთოდი“ ნაფტალინის ბურთულებია. თუმცა ექსპერტები ამბობენ, რომ:

• მათი ეფექტურობა ძალიან შეზღუდულია;
• ღია სივრცეში სუნი სწრაფად ქრება;
• ნაფტალინი ტოქსიკურია და განსაკუთრებით საშიშია ბავშვებისა და შინაური ცხოველებისთვის.

ამიტომ მისი გამოყენება რეკომენდებული არ არის.

სპეციალური ბადეები და ფიზიკური ბარიერები

ერთ-ერთ ყველაზე ეფექტურ მეთოდად სპეციალისტები სპეციალურ დამცავ ბადეებს მიიჩნევენ.

ეს არის:

• მიწაში ნაწილობრივ ჩაფლული მეტალის ან პლასტმასის ბადე;
• სპეციალური დაბრკოლებები, რომლებზეც გველი ვერ გადადის.

ასეთ სისტემებს ხშირად იყენებენ ფერმებში, აგარაკებზე და იმ რეგიონებში, სადაც შხამიანი გველები განსაკუთრებით გავრცელებულია.

შინაური ცხოველები მართლა აფრთხობენ გველებს?

არსებობს მოსაზრება, რომ კატები, ძაღლები ან ზღარბები გველებს აფრთხობენ. ნაწილობრივ ეს მართალია — განსაკუთრებით აქტიური ძაღლები მართლაც ამცირებენ გველის გამოჩენის ალბათობას.

თუმცა სპეციალისტები გვაფრთხილებენ, რომ:

• ზოგი ძაღლი თავად შეიძლება დაკბინონ;
• კატები ყოველთვის ვერ ამჩნევენ საფრთხეს;
• ზღარბები გველებზე ნადირობენ, მაგრამ მათზე სრულად დაყრდნობა არ შეიძლება.

რა არ უნდა დავიჯეროთ

ჰერპეტოლოგები განსაკუთრებით გამოყოფენ რამდენიმე გავრცელებულ მითს:

მითი №1 — გველს მუსიკა ან ხმაური აფრთხობს

გველები ჰაერში გავრცელებულ ხმებს ცუდად აღიქვამენ. მათთვის უფრო მნიშვნელოვანია მიწის ვიბრაცია.

მითი №2 — ბენზინი და დიზელი ეფექტურია

ეს მეთოდი არა მხოლოდ არაეფექტურია, არამედ ეკოლოგიურადაც ძალიან საშიშია.

მითი №3 — გველი ყოველთვის ადამიანს ესხმის თავს

რეალურად გველების უმეტესობა ადამიანთან კონტაქტს გაურბის და მხოლოდ თავდაცვის დროს კბენს.

საბოლოოდ — რა მუშაობს ყველაზე კარგად?

ექსპერტების შეფასებით, საუკეთესო შედეგს იძლევა:

• ტერიტორიის მოწესრიგება;
• ბალახის რეგულარული გათიბვა;
• მღრღნელების კონტროლი;
• ფიზიკური ბარიერები;
• ვიბრაციული დამაფრთხობლები.

ხოლო „სასწაულებრივი“ საშუალებები, რომლებიც 100%-იან დაცვას გპირდებათ, ხშირად უბრალოდ მარკეტინგული ხრიკია. სპეციალისტები ამბობენ, რომ ყველაზე თანამედროვე ტექნოლოგიაც კი ვერ ჩაანაცვლებს ელემენტარულ პრევენციას — სუფთა ეზოს, გათიბულ ბალახსა და მღრღნელების კონტროლს.