„რა ჩავწერო პირველ ადგილზე?“ "როგორ დავალაგო უნივერსიტეტები?" - შეცდომები, რომლებსაც უნივერსიტეტების და პროგრამების არჩევისას უშვებენ - მშობლები
„რა ჩავწერო პირველ ადგილზე?“ "როგორ დავალაგო უნივერსიტეტები?" - შეცდომები, რომლებსაც უნივერსიტეტების და პროგრამების არჩევისას უშვებენ
ყოველ წელს, ივლისის დადგომასთან ერთად, ათასობით ქართველი აბიტურიენტი და მათი მშობლები ერთსა და იმავე დილემის წინაშე დგებიან: „რა ჩავწერო პირველ ადგილზე?“ "როგორ დავალაგო უნივერსიტეტები?" - ერთი მხრივ, არის მოზარდის სურვილები, მეორე მხრივ — მშობლების გამოცდილება, შიშები, შუაში კი რეიტინგული სიები, "უფასოზე" მოხვედრის შანსები და ქართული შრომის ბაზრის არაპროგნოზირებადი რეალობა.
პროფესიის არჩევა, შესაძლოა, ცხოვრების ბოლომდე გადადგმული ნაბიჯი არ იყოს, მაგრამ ის ნამდვილად განსაზღვრავს მომდევნო 4 წლის გარემოს, მეგობრების წრესა და პირველ კარიერულ სტარტს. სამწუხაროდ, ჩვენს რეალობაში გადაწყვეტილებას ხშირად ემოციებით, ინერციით ან არასწორი ინფორმაციის საფუძველზე ვიღებთ.
ჩამოვთვლით იმ გავრცელებულ შეცდომებს, რომლებსაც ქართველი აბიტურიენტები უნივერსიტეტისა და ფაკულტეტის არჩევისას ყველაზე ხშირად უშვებენ.
„მთავარია, უფასოზე მოვხვდე“
ქართულ რეალობაში სახელმწიფო გრანტს საამაყო სტატუსი აქვს. ხშირად აბიტურიენტები, განსაკუთრებით მშობლები, ფაკულტეტს არა ინტერესის, არამედ იმის მიხედვით ირჩევენ, სად უფრო მეტი შანსია უფასოდ სწავლის. შედეგად სტუდენტი ხვდება ისეთ სპეციალობაზე, რომელიც საერთოდ არ აინტერესებს (მაგალითად, ზუსტ მეცნიერებებზე მხოლოდ იმიტომ, რომ იქ სახელმწიფო აფინანსებს), მეორე კურსზე გულს იცრუებს, ვერ სწავლობს და საბოლოოდ მაინც პროფესიის შეცვლა უწევს. ეკონომია გრძელვადიან პერსპექტივაში დაკარგულ დროდ იქცევა ხოლმე.
ბრმად მიყოლა „ტრენდებზე“ (მაგალითად, IT ბუმი)
დღეს ყველა ამბობს, რომ მომავალი ტექნოლოგიებისაა. შესაბამისად, უამრავი აბიტურიენტი, რომელსაც მანამდე მათემატიკასთან ან ლოგიკურ ამოცანებთან შეხებაც არ ჰქონია, კომპიუტერულ მეცნიერებებს ირჩევს, რადგან „აქ დიდი ხელფასებია“.
ბაზრის მოთხოვნის გათვალისწინება კარგია, მაგრამ საკუთარი ნიჭისა და რესურსის იგნორირება — კატასტროფული. თუ ტექნიკური აზროვნება შენი ძლიერი მხარე არ არის, მხოლოდ მაღალი ხელფასის იმედით ამ სფეროში შესვლა დიდ იმედგაცრუებას მოგიტანს.
„პრესტიჟული“ უნივერსიტეტები
საქართველოში არსებობს რამდენიმე უმაღლესი სასწავლებელი, რომელთა სახელიც ავტომატურად ასოცირდება წარმატებასთან. აბიტურიენტები ხშირად ირჩევენ უნივერსიტეტის ბრენდს და არა კონკრეტულ ფაკულტეტს. მათ ჰგონიათ, რომ პრესტიჟული სასწავლებლის ნებისმიერი დიპლომი დასაქმების გარანტიაა.
შესაძლოა, კონკრეტულ უნივერსიტეტს ჰქონდეს საუკეთესო ბიზნესსკოლა, მაგრამ ამავე დროს, ჰუმანიტარული ან საინჟინრო მიმართულება სხვა, ნაკლებად „ხმამაღალი“ სახელის მქონე სასწავლებელში ბევრად ძლიერი იყოს. მნიშვნელოვანია არა უნივერსიტეტის საერთო იმიჯი, არამედ კონკრეტული პროგრამა, ლექტორების შემადგენლობა და პრაქტიკის შესაძლებლობები.
ფაკულტეტის არჩევა მხოლოდ გამსვლელი ქულის მიხედვით
ხშირად აბიტურიენტები სპეციალობას არა საკუთარი ინტერესების, არამედ იმის მიხედვით ირჩევენ, სად უფრო ადვილად მოხვდებიან. ეს გადაწყვეტილება შეიძლება მომავალში იმედგაცრუების მიზეზი გახდეს. ჯობს პირველ რიგში იმ მიმართულებებს მიანიჭოთ უპირატესობა, რომლებშიც საკუთარ თავს მომავალშიც ხედავთ.
მშობლების ან ახლობლების სურვილის გათვალისწინება საკუთარი ინტერესების ნაცვლად
ოჯახის რჩევა მნიშვნელოვანია, მაგრამ საბოლოოდ ამ პროფესიით ცხოვრება თავად მოგიწევთ. თუ არჩევანი მხოლოდ სხვების სურვილით გაკეთდება, სწავლაც და მომავალში მუშაობაც შესაძლოა მძიმე ვალდებულებად იქცეს.
პროფესიის რეალური შინაარსის არცოდნა
სპეციალობის სახელწოდება ყოველთვის არ ნიშნავს იმას, რასაც აბიტურიენტები წარმოიდგენენ. სასურველია, წინასწარ გაეცნოთ სასწავლო პროგრამას, გაიგოთ, რა საგნების სწავლა მოგიწევთ, რა უნარებია საჭირო და რა კარიერული შესაძლებლობები არსებობს.
ერთიანი ეროვნული გამოცდების პრიორიტეტების დაუფიქრებლად შევსება
პრიორიტეტების ჩამონათვალში ადგილი ძალიან მნიშვნელოვანია. სისტემა პირველივე იმ არჩევანზე გაგანაწილებთ, სადაც თქვენი ქულა საკმარისი იქნება. ამიტომ ჩამონათვალი აუცილებლად თქვენი რეალური სურვილების მიხედვით უნდა დაალაგოთ და არა შემთხვევით ან მხოლოდ გამსვლელი ქულების გათვალისწინებით.
შრომის ბაზრის სრულად იგნორირება
მხოლოდ დასაქმების პერსპექტივით პროფესიის არჩევაც არასწორია, მაგრამ არც იმის იგნორირება ღირს, რა მოთხოვნაა კონკრეტულ სფეროზე. სასურველია, საკუთარი ინტერესები და რეალური კარიერული შესაძლებლობები ერთმანეთს შეუთავსოთ.
გადაყვანისა და შიდა მობილობის იმედად ყოფნა
ზოგს ჰგონია, რომ ჯერ ნებისმიერ ფაკულტეტზე ჩაირიცხება და შემდეგ მარტივად გადავა სასურველ მიმართულებაზე. პრაქტიკაში ეს ყოველთვის მარტივი არ არის და სხვადასხვა უნივერსიტეტსა და პროგრამას განსხვავებული წესები აქვს.
ბოლო წუთამდე ინფორმაციის გადადება
ფაკულტეტებისა და უნივერსიტეტების შესწავლა ეროვნული გამოცდების დასრულების შემდეგ არ უნდა დაიწყოთ. რაც უფრო ადრე გაეცნობით პროგრამებს, მიღების წესებსა და საკუთარ შესაძლებლობებს, მით უფრო მშვიდად და გააზრებულად შეძლებთ გადაწყვეტილების მიღებას.
უნივერსიტეტის არჩევა მხოლოდ ოთხი წლის განსაზღვრა არ არის — ეს თქვენი მომავალი პროფესიული გზის დასაწყისია. ამიტომ გადაწყვეტილების მიღებამდე კარგად გაეცანით სასწავლო პროგრამებს, შეაფასეთ საკუთარი ინტერესები, შესაძლებლობები და მიზნები. სწორად გაკეთებული არჩევანი მომავალში ბევრ სირთულესა და იმედგაცრუებას აგარიდებთ.
როგორ ავიცილოთ ეს შეცდომები თავიდან?
სანამ პრიორიტეტების სია საბოლოოდ დაიხურება, აბიტურიენტებს (და მათ მშობლებს) კიდევ აქვთ დრო ფიქრისთვის. გამოსავალი მარტივია:
-
გადახედეთ სილაბუსებს: ნუ ენდობით მხოლოდ ფაკულტეტის ლამაზ სახელს. შედით უნივერსიტეტის საიტზე და ნახეთ, რა საგნების სწავლა მოგიწევთ 4 წლის განმავლობაში.
-
ესაუბრეთ სტუდენტებს: იპოვეთ იმავე ფაკულტეტის უფროსკურსელები სოციალურ ქსელებში. ისინი ყველაზე გულწრფელად გეტყვიან, რა არის ამ პროგრამის პლუსი და მინუსი.
-
დაუსვით საკუთარ თავს კითხვა: „ვიმუშავებდი ამ პროფესიით, ხელფასი საშუალოზე დაბალიც რომ იყოს?“ თუ პასუხი დადებითია, ესე იგი სწორ გზაზე ხართ.
უნივერსიტეტი მხოლოდ დიპლომი არ არის — ეს არის სივრცე, სადაც ზრდასრული ცხოვრების პირველ ნაბიჯებს დგამთ. ამიტომ, დაე, ეს არჩევანი მხოლოდ და მხოლოდ თქვენი უნდა იყოს.
