რატომ პატიობენ მეუღლეები ღალატს - რა მიზეზები აქვთ ქალებს და რა - მამაკაცებს - მშობლები
რატომ პატიობენ მეუღლეები ღალატს - რა მიზეზები აქვთ ქალებს და რა - მამაკაცებს
როდესაც საქმე წყვილებს შორის ღალატს ეხება, ერთ-ერთი ყველაზე რთული და ხშირად განხილვადი საკითხია, უნდა დაშორდეს მორალატეს თუ პატიება სცადოს. რატომ ირჩევს ცოლ-ქმარი ურთიერთობის დასრულების ნაცვლად პატიებასა და ერთად დარჩენას - ამ ფენომენით მკვლევრები და ფსიქოლოგები აქტიურად არიან დაინტერესებულნი.
აღნიშნულ თემაზე ჩატარებული ერთ-ერთი ყველაზე მასშტაბური კვლევა, რომელიც ჟურნალში Adaptive Human Behavior and Physiology გამოქვეყნდა (ავტორები: მენელაოს აპოსტოლუ და მისი კვლევითი ჯგუფი), შეისწავლიდა იმ ფაქტორებს, თუ რატომ პატიობენ ადამიანები მეუღლეს ღალატს. მეცნიერებმა გამოყვეს 32 ძირითადი მიზეზი, რომლებიც ოთხ ფართო კატეგორიად დააჯგუფეს:
- საერთო შვილები
- საკუთარი წარსული
- პარტნიორის მხრიდან განმეორების დაბალი ალბათობა
- პარტნიორზე ფინანსური თუ საყოფაცხოვრებო დამოკიდებულება.
ფსიქოლოგიური და ევოლუციური კვლევები აჩვენებს, რომ ქალებისა და მამაკაცების მოტივაცია და რეაქციები პატიებისას გარკვეულწილად განსხვავებულია.
რატომ პატიობენ ღალატს ქალები?
ნორვეგიის მეცნიერებისა და ტექნოლოგიების უნივერსიტეტის (NTNU) და სხვა ფსიქოლოგიური კვლევების თანახმად, ქალების გადაწყვეტილებაში ღალატის პატიებასთან დაკავშირებით რამდენიმე წამყვანი ფაქტორი სჭარბობს:
-
შვილების ფაქტორი და ოჯახური სტაბილურობა: კვლევები აჩვენებს, რომ ქალებისთვის გადამწყვეტი როლი აქვს საერთო შვილების ყოლას. მცირეწლოვანი ბავშვების არსებობა ზრდის ალბათობას, რომ დედამ აპატიოს პარტნიორს, რათა შეინარჩუნოს სრულფასოვანი ოჯახური გარემო და აარიდოს ბავშვებს სტრესი.
-
ფინანსური დამოკიდებულება: კვლევის შედეგები ცხადყოფს, რომ ქალები მამაკაცებთან შედარებით უფრო ხშირად ასახელებენ ფინანსურ დამოკიდებულებას, საკუთარი საცხოვრებლის არქონას ან იმის შიშს, რომ დამოუკიდებლად ვერ შეძლებენ ცხოვრების ჩვეული სტანდარტის შენარჩუნებას.
-
ინვესტიცია ურთიერთობაში: ქალები, რომლებმაც წლების განმავლობაში დიდი ემოციური და ენერგია ჩადეს ოჯახის შენებაში, ხშირად ცდილობენ გადაარჩინონ კავშირი იმის შიშით, რომ დაკარგავენ უკვე გაწეულ ინვესტიციას.
-
ემოციური ხანგრძლივი კავშირი და გულწრფელი მონანიება: როგორც ფსიქოლოგიური და ევოლუციური კვლევები აჩვენებს, ქალებისთვის მნიშვნელოვანია პარტნიორის გულწრფელი სინანული და იმის დამტკიცება, რომ ღალატი იყო ერთჯერადი და შემთხვევითი შეცდომა.
რატომ პატიობენ ღალატს მამაკაცები?
მამაკაცების ფსიქოლოგია და მოტივაცია ღალატის პატიების საკითხში გარკვეულწილად განსხვავებულ პრიორიტეტებს ეფუძნება:
-
სექსუალური და ემოციური ღალატის აღქმა: ტოდ შეკელფორდის კვლევების თანახმად, მამაკაცებისთვის განსაკუთრებით მტკივნეულია ფიზიკური (სექსუალური) ღალატი, თუმცა თუ ისინი მიიჩნევენ, რომ კავშირს ემოციური ხასიათი არ ჰქონია და პარტნიორს სხვა არ შეჰყვარებია, პატიების ალბათობა იმატებს.
-
ჩვევა, კომფორტი და ყოველდღიური რუტინა: მამაკაცები ხშირად აფასებენ იმ სტაბილურობასა და კომფორტს, რასაც არსებული ოჯახი სთავაზობს. სახლში დამკვიდრებული წესრიგი, საყოფაცხოვრებო კომფორტი და ნაცნობი გარემო ხდება მიზეზი იმისა, რომ მამაკაცმა თვალი დახუჭოს მომხდარზე, რათა არ დაანგრიოს "აწყობილი" ცხოვრება.
-
საზოგადოებრივი აზრი და სტატუსი: ზოგიერთ სოციალურ და კულტურულ გარემოში ოჯახის დანგრევა ან განქორწინება უარყოფითად აისახება მამაკაცის სოციალურ სტატუსზე, რის გამოც ურჩევნიათ ურთიერთობის შენარჩუნება.
-
საკუთარი ცოდვები ან პასუხისმგებლობის გაზიარება: იმ მამაკაცებს, რომლებსაც თავადაც ჰქონდათ წარსულში მსგავსი გამოცდილება ან თვლიან, რომ მათი ქცევებით თავადვე შეუწყვეს ხელი პარტნიორის ღალატს, ბევრად უფრო მარტივად პატიობენ მეუღლეს.
როგორც მეცნიერული კვლევები აჩვენებს, ღალატის პატიება იშვიათია მხოლოდ იდეალური რომანტიკული გრძნობების გამო. ადამიანთა უმეტესობა პატიებისას იყენებს „დანაკარგისა და სარგებლის“ პრინციპს. მიუხედავად იმისა, რომ ქალები უფრო მეტად ორიენტირებულნი არიან სოციალურ, ფინანსურ და შვილებთან დაკავშირებულ უსაფრთხოებაზე, მამაკაცები ძირითადად კომფორტის, ჩვევისა და ოჯახური რუტინის შენარჩუნების გამო აპატიებენ პარტნიორებს.
რა ხდება საქართველოში?
საქართველოში ამ საკითხთან დაკავშირებით სპეციალური სტატისტიკური კვლევები და ოფიციალური მონაცემები პრაქტიკულად, არ არსებობს, რადგან ღალატისა და ოჯახური ურთიერთობების დეტალები ხშირად პირად და დახურულ თემად რჩება. თუმცა, ტრადიციული კონტექსტისა და სოციალური რეალობის გათვალისწინებით, ზოგადი ტენდენციები ასეთია:
სოციალური და ეკონომიკური ფაქტორები
საქართველოში ქალების ნაწილი (განსაკუთრებით რეგიონებში ან იმ სიტუაციებში, როდესაც ისინი ფინანსურად დამოუკიდებლები არ არიან, ან ჰყავთ მცირეწლოვანი შვილები) უფრო ხშირად დუმს ან პატიობს ღალატს ოჯახური სტაბილურობისა და "რას იტყვის ხალხის" შიშის გამო.
ტრადიციული წნეხი
საზოგადოებრივი აზრისა და სოციალური სტერეოტიპების გამო, ოჯახის შენარჩუნება ზოგჯერ პრიორიტეტული ხდება, რის გამოც ქალებს ხშირად უწევთ კომპრომისზე წასვლა. ამას ხელს უწყობს ის ტენდენციაც, რომ ხშირად ქალის მშობლები არ უჭერენ მას მხარს.
მამაკაცების პოზიცია
საზოგადოების ნაწილში არსებული პატრიარქალური დამოკიდებულებები ხშირად უფრო შემწყნარებლურია მამაკაცების შეცდომების მიმართ, თუმცა თანამედროვე ახალგაზრდა თაობაში ეს მიდგომები ეტაპობრივად იცვლება და თანასწორობა უფრო მეტად ფასდება.
ზოგადად, საქართველოს რეალობაშიც მთავარ განმსაზღვრელ ფაქტორებად ისევ ფინანსური დამოუკიდებლობა, შვილების ინტერესები და სოციალური გარემო რჩება, მიუხედავად იმისა, თუ ვინ პატიობს — ქალი თუ მამაკაცი.
