დაღლილობა ბევრ ქალს ყოველდღიურ პრობლემად ექცა. ხშირ შემთხვევაში ამის მიზეზად სტრესი, უძილობა ან გადატვირთული სამუშაო გრაფიკი მიიჩნევა, თუმცა სპეციალისტები აღნიშნავენ, რომ ენერგიის დონეზე არანაკლებ გავლენას კვებაც ახდენს.

საერთაშორისო კვლევებიც აჩვენებს, რომ მუდმივი დაღლილობა ძალიან გავრცელებული პრობლემაა. მაგალითად, მსოფლიო ჯანდაცვის ორგანიზაციის და სხვა საერთაშორისო ჯანდაცვის ორგანიზაციების მონაცემებით, ქალებში დაღლილობისა და ენერგიის დაქვეითების რისკს ხშირად ხელს უწყობს ჰორმონული ცვლილებები, მენსტრუალური ციკლი, ორსულობა, მენოპაუზა, რკინის დეფიციტი და არაბალანსირებული კვება.

ბრიტანელი ნუტრიციოლოგი კარა შოუ განმარტავს, რომ ზოგჯერ სწორედ ყოველდღიური კვებითი ჩვევებია იმის მიზეზი, რომ მთელი დღის განმავლობაში ენერგია არ გვყოფნის.

1. ძალიან ცოტას ჭამთ ან კვებას ხშირად ტოვებთ

ქრონიკული დაღლილობის ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული მიზეზი არასაკმარისი საკვების მიღება ან კვებებს შორის ძალიან დიდი შუალედია.

თუ საუზმეს გამოტოვებთ, სადილს სამსახურის გამო გადადებთ ან დღის პირველ ნახევარში მხოლოდ ყავით შემოიფარგლებით, სისხლში გლუკოზის დონე არასტაბილური ხდება. შედეგად, ორგანიზმს ენერგია სწრაფად ეცლება, იკლებს კონცენტრაციის უნარი და პროდუქტიულობა.

ენერგიის შესანარჩუნებლად სასურველია დღის განმავლობაში რეგულარულად იკვებოთ.

საუზმის კარგი ვარიანტებია:

• კვერცხი მთლიანი მარცვლის პურთან და ავოკადოსთან ერთად;
• შვრიის ფაფა;
• უშაქრო მუსლი ან გრანოლა;
• ნატურალური ან ბერძნული იოგურტი;
• მთლიანი მარცვლის ტოსტი ორაგულით.

2. რაციონში საკმარისი ცილა არ არის

რეგულარული კვება საკმარისი არ არის — მნიშვნელოვანია, რომ თითოეულ ძირითად კვებაში ცილაც შედიოდეს.

ცილა აუცილებელია კუნთების აღდგენის, სხვადასხვა ბიოლოგიური პროცესისა და ენერგიის სტაბილური დონის შესანარჩუნებლად.

თუ კვება ძირითადად მხოლოდ ნახშირწყლებისგან შედგება — მაგალითად, პურის, ფანტელების, ხილის ან ტკბილეულისგან — სისხლში შაქარი ჯერ სწრაფად იზრდება, შემდეგ კი მკვეთრად ეცემა. სწორედ ეს იწვევს ენერგიის სწრაფ დაკარგვას.

ცილის კარგი წყაროებია:

• კვერცხი;
• თევზი;
• ხაჭო;
• ბერძნული იოგურტი;
• ლობიო;
• ოსპი;
• ტოფუ;
• ქათმისა და ინდაურის ხორცი.

3. შესაძლოა რკინის დეფიციტი გაქვთ

ქალებში მუდმივი დაღლილობის ერთ-ერთი ყველაზე ხშირი მიზეზი რკინის დეფიციტია.

რკინა აუცილებელია ჰემოგლობინის წარმოსაქმნელად, რომელიც ჟანგბადს მთელ ორგანიზმში გადააქვს. მისი ნაკლებობისას შეიძლება განვითარდეს:

• მუდმივი სისუსტე;
• ძილიანობა;
• ფიზიკური გამძლეობის დაქვეითება;
• ქოშინი;
• თავბრუსხვევა;
• თმის ცვენა.

ქალებში რკინის დეფიციტის რისკი განსაკუთრებით მაღალია მენსტრუაციის, ორსულობისა და მშობიარობის შემდეგ.

თუ დაღლილობა დასვენების შემდეგაც არ ქრება, აუცილებელია ექიმთან კონსულტაცია. ხშირად ინიშნება სისხლის საერთო ანალიზი და ფერიტინის განსაზღვრა, რომელიც ორგანიზმში რკინის მარაგს ასახავს.

რკინით მდიდარია:

• წითელი ხორცი;
• ღვიძლი (ზომიერად);
• ლობიო;
• ოსპი;
• მუქი მწვანე ფოთლოვანი ბოსტნეული.

რკინის პრეპარატების თვითნებურად მიღება რეკომენდებული არ არის — მათი დანიშვნა მხოლოდ დადასტურებული დეფიციტის შემთხვევაში უნდა მოხდეს.

4. სრულფასოვანი კვების ნაცვლად მხოლოდ ყავას სვამთ

ბევრი ადამიანი დაღლილობას ყავით, ენერგეტიკული სასმელებით ან ტკბილი გაზიანი სასმელებით ებრძვის.

კოფეინი დროებით ზრდის სიფხიზლეს, მაგრამ თუ ის საკვებს ან წყალს ანაცვლებს, საბოლოოდ ენერგიის დონე კიდევ უფრო ეცემა.

გარდა ამისა, ზედმეტმა კოფეინმა შეიძლება გამოიწვიოს:

• უძილობა;
• ნერვიულობა;
• გაღიზიანება;
• თავის ტკივილი;
• გულისცემის გახშირება;
• ზოგიერთ შემთხვევაში — პანიკური შეტევებიც.

5. საკმარის წყალს არ სვამთ

მცირედი გაუწყლოებაც კი საკმარისია იმისთვის, რომ თავი დაღლილად იგრძნოთ.

წყლის ნაკლებობამ შეიძლება გამოიწვიოს:

• თავის ტკივილი;
• კონცენტრაციის დაქვეითება;
• სისუსტე;
• ენერგიის შემცირება.

ეს განსაკუთრებით აქტუალურია ზაფხულში, როცა ორგანიზმი სითხეს უფრო სწრაფად კარგავს.

6. ზედმეტად ზღუდავთ ნახშირწყლებს

ბოლო წლებში დაბალნახშირწყლოვანი დიეტები ძალიან პოპულარული გახდა, თუმცა სპეციალისტები გვაფრთხილებენ, რომ ნახშირწყლების სრულად გამორიცხვა კარგი იდეა არ არის.

ნახშირწყლები ორგანიზმის მთავარი ენერგიის წყაროა, განსაკუთრებით ფიზიკურად აქტიური ქალებისა და ჰორმონული ცვლილებების პერიოდში.

მათმა ნაკლებობამ შეიძლება გამოიწვიოს:

• მუდმივი დაღლილობა;
• სამუშაო უნარის შემცირება;
• ძილის გაუარესება;
• ტკბილეულის ძლიერი სურვილი.

უპირატესობა მიანიჭეთ რთულ ნახშირწყლებს, როგორიცაა:

• შვრია;
• წიწიბურა;
• ყავისფერი ბრინჯი;
• მთლიანი მარცვლის პური;
• მთლიანი მარცვლის მაკარონი;
• კარტოფილი;
• ხილი.

როდესაც რთულ ნახშირწყლებს ცილასა და ბოსტნეულთან ერთად მიირთმევთ, ორგანიზმი ენერგიას უფრო თანაბრად იღებს და სისხლში გლუკოზის მკვეთრი მერყეობაც ნაკლებად ხდება.

თუ დაღლილობა ყოველდღიურ პრობლემად იქცა, მიზეზი ყოველთვის მხოლოდ გადაღლა ან სტრესი არ არის. ზოგჯერ რამდენიმე მარტივი კვებითი ჩვევის შეცვლაც საკმარისია, რომ ენერგიის დონე საგრძნობლად გაუმჯობესდეს. თუმცა, თუ სისუსტე დიდხანს გრძელდება ან მას სხვა სიმპტომებიც ახლავს, აუცილებელია ექიმთან კონსულტაცია, რადგან დაღლილობა შესაძლოა ჯანმრთელობის გარკვეული პრობლემის ნიშანიც იყოს.