ერთი ფრაზა, რომელიც ბავშვს ფსიქიკას უნგრევს: "თქვენ გაბრაზებულ გულზე ამბობთ, ის კი ამას რეალობად აღიქვამს და ვერ ივიწყებს" - მშობლები

უამრავი საზრუნავის წყალობით მშობლებიც იღლებიან, ბრაზდებიან და ზოგჯერ მოთმინებასაც კარგავენ. გაბრაზებულ გულზე შეიძლება ისეთი სიტყვებიც წამოგვცდეს, რომელთა თქმასაც რამდენიმე წუთის შემდეგ უკვე ვნანობთ.

ზრდასრულისთვის ასეთი ფრაზა შეიძლება მხოლოდ ემოციური რეაქცია იყოს, მაგრამ ბავშვმა ის სრულიად სხვაგვარად გაიგოს. განსაკუთრებით ეხება სიტყვებს, რომლებიც მას მშობლის სიყვარულის დაკარგვის ან მიტოვების საფრთხეს უქმნის.

მაგალითად, ასეთი ფრაზებია: „აღარ მინდა ასეთი შვილი, წადი აქედან!“ „აღარ დამენახო!“„თუ ასე იქცევი, აღარ მჭირდები!“„ასეთი შვილი არ მინდა!“

ამ დროს მშობელს შვილი ქვეყანას ურჩევნია და ის უბრალოდ გაბრაზებულია. პატარა ბავშვს კი ჯერ არ შეუძლია უფროსივით გაარჩიოს ემოციურ ფონზე ნათქვამი სიტყვები და რეალური განზრახვა.

რატომ მოქმედებს ასეთი სიტყვები ბავშვზე განსაკუთრებით მძაფრად

ბავშვისთვის მშობელი უსაფრთხოების მთავარი წყაროა. სწორედ მასთან კავშირი აძლევს განცდას, რომ დაცულია, უყვართ და მის გვერდით არიან.

ამიტომ სიტყვები „წადი“, „აღარ მოხვიდე“ ან „აღარ მჭირდები“ ბავშვისთვის შეიძლება მხოლოდ საყვედურად არ ჟღერდეს. მან შეიძლება პირდაპირი მნიშვნელობით გაიგოს: „დედას ან მამას აღარ ვუნდივარ“.

განსაკუთრებით პატარა ასაკში ბავშვებს უჭირთ იმის გააზრება, რომ მშობელი ახლა უბრალოდ გაბრაზებულია და ცოტა ხანში დამშვიდდება.

შეიძლება გაუჩნდეს შიში — „თუ ცუდად მოვიქცევი, აღარ ვეყვარები“

როდესაც ბავშვს კონფლიქტის დროს გაგდებით და გადაყვარებით ემუქრებიან, მან შეიძლება სიყვარული საკუთარ ქცევას დაუკავშიროს:

„თუ კარგად მოვიქცევი — ვეყვარები, თუ ცუდად მოვიქცევი — შეიძლება მიმატოვონ.“

პრობლემა სწორედ აქ ჩნდება. ბავშვს უნდა ჰქონდეს განცდა, რომ მშობელს შეიძლება არ მოსწონდეს მისი კონკრეტული საქციელი, მაგრამ ეს თავად ბავშვის სიყვარულსა და ოჯახში მის ადგილს არ ცვლის.

სხვა სიტყვებით, დიდი განსხვავებაა ორ ფრაზას შორის:

„ძალიან გავბრაზდი, რადგან ასე მოიქეცი“და„ასეთი აღარ მჭირდები“.

პირველ შემთხვევაში უარყოფილია ქცევა, მეორეში კი ბავშვმა შეიძლება იგრძნოს, რომ უარყოფენ თავად მას.

ეს შეიძლება თვითშეფასებაზეც აისახოს

თუ მსგავსი სიტყვები ხშირად მეორდება, ბავშვმა შეიძლება პრობლემა საკუთარ თავში დაინახოს: „ცუდი ვარ“, „ჩემი სიყვარული რთულია“, „თუ შეცდომას დავუშვებ, შეიძლება ჩემზე უარი თქვან“.

ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია მაშინ, როდესაც უარყოფის შემცველი ფრაზები ოჯახში ყოველდღიურობის ნაწილი ხდება.

ერთი გაბრაზებული ფრაზა ავტომატურად არ ნიშნავს, რომ ბავშვს აუცილებლად ხანგრძლივი ფსიქოლოგიური პრობლემა შეექმნება. მნიშვნელობა აქვს ბავშვის ასაკს, ტემპერამენტს, ოჯახურ გარემოს, იმას, რამდენად ხშირად მეორდება ასეთი სიტუაციები და როგორ იქცევა მშობელი კონფლიქტის შემდეგ.

რა ვუთხრათ ამის ნაცვლად

ბავშვთან გაბრაზების დამალვა საჭირო არ არის. მშობელს შეუძლია პირდაპირ თქვას, რას გრძნობს, მაგრამ ბავშვის უარყოფის გარეშე.

მაგალითად:

„ახლა ძალიან გაბრაზებული ვარ და ცოტა დრო მჭირდება დასამშვიდებლად.“

„ვბრაზდები, რადგან არ მისმენ.“

„არ მომწონს, რაც გააკეთე, მაგრამ შენ მაინც მიყვარხარ.“

ასეთი ფორმულირებით ბავშვი ხვდება, რომ მშობელი გაბრაზებულია და მის ქცევასაც აქვს შედეგი, მაგრამ მათი ურთიერთობა საფრთხის ქვეშ არ დგას.

თუ ასეთი რამ უკვე გითქვამთ?

მშობლებს შეცდომები მოსდით და ერთხელ ნათქვამი სიტყვების გამო პანიკა საჭირო არ არის. გაცილებით მნიშვნელოვანია, რა ხდება ამის შემდეგ.

ბავშვთან დაბრუნება და ბოდიშის მოხდა მშობლის ავტორიტეტს არ ამცირებს. პირიქით, ბავშვი ხედავს, რომ ზრდასრულსაც შეუძლია შეცდომის აღიარება და ურთიერთობის გამოსწორება.

შეგიძლიათ უთხრათ:

„გახსოვს, რომ გითხარი, წადი-მეთქი? ძალიან გაბრაზებული ვიყავი და ასე არ უნდა მეთქვა. მინდა იცოდე, რომ მიყვარხარ და არასოდეს მინდა იფიქრო, რომ არ მჭირდები.“

ასეთი საუბარი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, თუ შეამჩნიეთ, რომ ბავშვი თქვენს სიტყვებს განიცდის, ხშირად იხსენებს ან გეკითხებათ: „მართლა აღარ გიყვარვარ?“

ბავშვს საზღვრებიც სჭირდება და უსაფრთხოების განცდაც

ბავშვისთვის უპირობო სიყვარული არ ნიშნავს, რომ მას ყველაფრის უფლება უნდა მივცეთ. მშობელს შეუძლია აკრძალოს მიუღებელი ქცევა, დააწესოს წესები და იყოს მტკიცე.

მაგრამ კონფლიქტის დროს უმჯობესია გაიმიჯნოს ბავშვი და მისი საქციელი.

შეიძლება ვუთხრათ: „ასე მოქცევა არ შეიძლება“, მაგრამ არა — „ასეთი აღარ მჭირდები“.

ბავშვმა უნდა იცოდეს ორი რამ ერთდროულად: ოჯახში არსებობს წესები, რომლებიც უნდა დაიცვას, და ამ წესების დარღვევის მიუხედავად, მშობლის სიყვარული და მასთან კავშირი ერთ წამში არ ქრება.

სწორედ ეს განცდა ეხმარება ბავშვს, რომ შეცდომის დროს მხოლოდ სასჯელის ან მიტოვების კი არ ეშინოდეს, არამედ თანდათან ისწავლოს საკუთარი ქცევის გააზრება, პასუხისმგებლობის აღება და ურთიერთობის გამოსწორება.