„ჩემი ცხოვრებაა! ნუ ერევი"! - როგორ შევინარჩუნოთ ჯანსაღი ურთიერთობა მოზარდთან, რომელიც სრულ დამოუკიდებლობას ითხოვს

ე.წ. თინეიჯერობა, გარდატეხის ასაკი, საკმაოდ რთული გასავლელია ბევრი მოზარდისთვის და ავტომატურად - მშობლისთვისაც. ძირითადად, თინეიჯერული პრობლემები 12-13 წლიდან იწყება. თუმცა არც ისე იშვიათია შემთხვევა, როცა 18-19 წლამდე მოზარდი "მშვიდად" მიდის და ამ ასაკის შემდეგ ეწყება ბუნტი და მშობლებთან მუდმივი კონფლიქტი. ითხოვს, ყველაფერზე თავად მიიღოს გადაწყვეტილება, არ ჩაერიონ მის ცხოვრებაში, უნდა ისწავლის, უნდა - არა, გაურბის პასუხისმგებლობებს, არაფრად აგდებს მშობლის სიტყვებს, შესაძლოა, იყოს ინერტული და ყველაფრისადმი ინტერესი დაკარგოს...

ეს კიდევ უფრო მწვავე პრობლემაა მშობლებისთვის იმ კუთხით, რომ 18-19 წლისა უკვე ოფიციალურად სრულწლოვანია და თავსაც ასე გრძნობს, ამიტომ, თუ ამ ასაკამდე მშობელს სხვანაირად შეეძლო შეწინააღმდეგება და სხვა ბერკეტები ჰქონდა, ახლა მის წინაშე სრულწლოვანია, რომელთანაც გაცილებით რთულია კამათიც და საკუთარი მოთხოვნების დასაბუთება თუ გატანაც...

რატომ შეიძლება ბავშვი, რომელიც აქამდე მშვიდი იყო, უცებ შეიცვალოს?

რამდენიმე შესაძლო მიზეზი არსებობს.

• აქამდე დამალული სურვილები ახლა გამოჩნდა. ბავშვი შესაძლოა წლების განმავლობაში ცდილობდა მშობლების მოლოდინების გამართლებას, კონფლიქტს ერიდებოდა და საკუთარ სურვილებს თრგუნავდა. როცა მეტი თავისუფლება იგრძნო, შეიძლება ყველაფრის ერთბაშად გამოცდა მოუნდეს.

• დამოუკიდებლობის მოთხოვნილება გაძლიერდა. 18 წლის ასაკთან მიახლოებისას ახალგაზრდას ხშირად სურს თავად გადაწყვიტოს, ვისთან იმეგობროს, როგორ ჩაიცვას, სად წავიდეს და როგორ იცხოვროს.

• მშვიდი ხასიათი არ ნიშნავს, რომ შინაგანი კონფლიქტი არ არსებობდა. შესაძლოა მანამდე პროტესტს არ გამოხატავდა, ახლა კი პირველად ცდილობს საკუთარი საზღვრების დაცვას.

• ცხოვრების ახალი ეტაპი დაიწყო. უნივერსიტეტი, ახალი მეგობრები, რომანტიკული ურთიერთობები, პასუხისმგებლობები და მომავლის შესახებ შფოთვა ზოგჯერ ქცევაზე ძლიერ გავლენას ახდენს.

• ზოგჯერ ცვლილების უკან სხვა სირთულეც დგას. მაგალითად, ძლიერი სტრესი, ძილის დარღვევა, შფოთვა, დეპრესია ან ალკოჰოლისა და სხვა ნივთიერებების მოხმარება. ამიტომ მკვეთრი ცვლილება ავტომატურად მხოლოდ „თინეიჯერობას“ არ უნდა მივაწეროთ.

მნიშვნელოვანია ისიც, რომ ტვინის განვითარება ადრეულ ზრდასრულობაშიც გრძელდება, მაგრამ ეს არ ნიშნავს, რომ 18 წლის ადამიანი აუცილებლად მეამბოხე გახდება ან რომ ყველა მისი ქცევა ასაკით აიხსნება.

როგორ უნდა მოიქცეს მშობელი ამ დროს?

მთავარი რჩევაა: ნუ ეცდებით ძველი, დამჯერი ბავშვის დაბრუნებას — ეცადეთ, ახალ, დამოუკიდებელ ადამიანთან ურთიერთობა ააწყოთ.

ეს არ ნიშნავს, რომ ყველა ქცევა უნდა მოიწონოთ ან საზღვრები გააუქმოთ. ნიშნავს, რომ ურთიერთობაში კონტროლიდან ნელ-ნელა თანამშრომლობაზე გადახვიდეთ. მოზარდობისა და ადრეული ზრდასრულობის პერიოდში მშობლის როლი კვლავ მნიშვნელოვანია, თუმცა ურთიერთობა უფრო თანასწორი და პარტნიორული ხდება.

1. ნუ შეადარებთ წარსულს

მოერიდეთ ფრაზებს:

• „შენ ასეთი არასდროს ყოფილხარ!“

• „რა დაგემართა, როგორ შეიცვალე!“

• „ადრე როგორი კარგი ბავშვი იყავი!“

შესაძლოა, ამ სიტყვებმა ახალგაზრდას აგრძნობინოს, რომ მშობელს მხოლოდ მაშინ უყვარს, როცა მის მოლოდინებს შეესაბამება.

ამის ნაცვლად შეგიძლიათ უთხრათ:„ვხედავ, რომ ახლა ბევრი რამ შეიცვალა შენში და შენს სურვილებში. მინდა გავიგო, რა ხდება შენთან, და არა ის, რომ მუდმივად გიკონტროლო.“

2. დიპლომატია

როცა ახალგაზრდა გაღიზიანებულია, გრძელი ახსნა, საყვედური და მტკიცება, რომ თქვენ უკეთ იცით, ხშირად მხოლოდ ამძაფრებს კონფლიქტს.

მაგალითად, თუ გეუბნებათ: „ჩემს ცხოვრებაში ნუ ერევი!“, ნუ უპასუხებთ: „სანამ ჩემს სახლში ცხოვრობ, რასაც გეტყვი, ის უნდა გააკეთო!“

სცადეთ ასე:„მესმის, რომ გინდა, შენი გადაწყვეტილებები თავად მიიღო. ამას პატივს ვცემ. ამავე დროს, მინდა ვიცოდე, როგორ აპირებ შენს პასუხისმგებლობებთან გამკლავებას. მოდი, ისე ვისაუბროთ, რომ ერთმანეთს არ ვეჩხუბოთ.“

ეს არ არის დანებება. ეს არის მცდელობა, კამათი ძალაუფლების ბრძოლიდან რეალურ პრობლემაზე გადაიტანოთ.

როცა ახალგაზრდა გეუბნებათ ისეთ რამეს, რაც არ მოგწონთ, პირველივე წამს ნუ დაიწყებთ რჩევას, კრიტიკას ან მორალის კითხვას.

სცადეთ ჰკითხოთ:

• „შენთვის ახლა რა არის ყველაზე მნიშვნელოვანი?“

• „რას გრძნობ, როცა გეუბნები, რომ ამას არ ვეთანხმები?“

• „როგორ ფიქრობ, ამ სიტუაციიდან გამოსავალი რა შეიძლება იყოს?“

მიზანი არაა, ყველაფერზე დაეთანხმოთ. მიზანია, თქვენთან გულწრფელი საუბრის აღარ ეშინოდეს. ღია, მშვიდი კომუნიკაცია და მოზარდისთვის პრობლემის დამოუკიდებლად გააზრების შესაძლებლობის მიცემა მშობლისთვის რეკომენდებული მიდგომებია.

3. გაარჩიეთ დამოუკიდებლობა და უპასუხისმგებლობა

ეს ძალიან მნიშვნელოვანია.

დამოუკიდებლობაა:

• საკუთარი ჩაცმულობისა და ინტერესების არჩევა;

• განსხვავებული შეხედულებების ქონა;

• მეგობრებისა და ურთიერთობების დამოუკიდებლად შერჩევა;

• მშობლის აზრთან შეუთანხმებლობა.

საზღვრების დაწესებას საჭიროებს:

• სახლში სხვების შეურაცხყოფა ან მუქარა;

• შეთანხმებების სისტემატური დარღვევა;

• სახიფათო ქცევა, ნასვამ მდგომარეობაში მანქანის მართვა ან ნივთიერებების მოხმარებასთან დაკავშირებული რისკები;

• ფინანსური ან სხვა პასუხისმგებლობებისგან მუდმივი გაქცევა.

მშობელს შეუძლია თქვას: „შენი არჩევანის უფლება მესმის, მაგრამ ეს არ ნიშნავს, რომ ერთმანეთს უპატივცემულოდ მოვექცევით.“

თუ ახალგაზრდა უკვე 18 წლისაა, განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, ოჯახური წესები განიხილოთ და შეთანხმდეთ, ნაცვლად იმისა, რომ ყველა გადაწყვეტილება ცალმხრივად მიიღოთ.

თუ სწავლა აღარ სურს, ეს ავტომატურად არ ნიშნავს, რომ უნდა აიძულოთ გაგრძელება ან ყველაფერი აპატიოთ. საჭიროა რეალური გეგმა: სხვა სპეციალობა, პროფესიული სწავლება, მუშაობა ან გარკვეული დროის განმავლობაში მიზნების გააზრება. თუმცა ეს ყველაფერი მშვიდად უნდა განიხილოთ მასთან.

18–20 წლის ადამიანთან წესები უკეთ მუშაობს, როცა ისინი გასაგები, გონივრული და ორმხრივად შეთანხმებულია. მაგალითად, თუ თქვენთან ცხოვრობს და ფინანსურად ეხმარებით, შეგიძლიათ შეთანხმდეთ შემდეგზე:

• ოჯახში ერთმანეთს პატივისცემით ესაუბრებით;

• საერთო საქმეებში თავისი წვლილი შეაქვს;

• წინასწარ შეთანხმებული ფინანსური დახმარება კონკრეტულ პირობებს უკავშირდება;

• სწავლასთან ან სამსახურთან დაკავშირებით აქვს რეალისტური გეგმა, რომლის შესრულებასაც თავად აკონტროლებს.

არ დააწესოთ ათი წესი ერთდროულად. დაიწყეთ ორით ან სამით.

და მთავარი: შეთანხმება არ უნდა იყოს ფარული მუქარა. ნუ ეტყვით „თუ არ ისწავლი, აღარასდროს დაგეხმარები“, თუ სინამდვილეში ამის შესრულებას არ აპირებთ. წინასწარ განსაზღვრეთ, რა დახმარებას შეძლებთ და რას — ვერა.

4. ნუ გადააქცევთ ყველა უთანხმოებას ძალაუფლების ბრძოლად

თუ ყოველი კამათი მთავრდება ყვირილით, მუქარით, დასჯით ან ემოციური შანტაჟით, ურთიერთობა შეიძლება უფრო დაიძაბოს.

როცა ემოციები პიკს აღწევს, შეგიძლიათ თქვათ:„ახლა ორივე გაღიზიანებული ვართ. ცოტა ხნით შევჩერდეთ და მოგვიანებით გავაგრძელოთ.“

შემდეგ კი აუცილებლად დაუბრუნდით საუბარს. პაუზა პრობლემისგან გაქცევა არ უნდა გახდეს.

5. მიეცით თავისუფლება, მაგრამ შეინარჩუნეთ კავშირი

ახალგაზრდას სჭირდება განცდა, რომ საკუთარ ცხოვრებას თვითონ მართავს, მაგრამ ამავე დროს იცის, რომ თუ შეცდება, მშობელთან დაბრუნება შეუძლია.

ეცადეთ, ურთიერთობა მხოლოდ შენიშვნებითა და კითხვებით არ შემოიფარგლოს: სად იყავი, ვისთან იყავი, რატომ გააკეთე ეს?

შეინარჩუნეთ საერთო სასიამოვნო დრო, იუმორი, ინტერესის გამოხატვა და ისეთი საუბრები, რომლებშიც მისი ქცევის გამოსწორებას არ ცდილობთ.

თქვენი მიზანი არ არის, რომ ყოველთვის დაგეთანხმოთ. თქვენი მიზანია, რომ მაშინაც გენდობოდეთ, როცა არ გეთანხმებათ.

• მიზანი არ არის, რომ კვლავ ყველაფერში დაგეთანხმოთ; მიზანია, ნელ-ნელა შეძლოს საკუთარი ცხოვრების მართვა და თქვენთან ურთიერთობა მუდმივი ბრძოლის გარეშე.

როდის აღარ უნდა მივაწეროთ ყველაფერი ასაკს?

თუ ცვლილება ძალიან მკვეთრია ან თან ახლავს ძილისა და კვების მნიშვნელოვანი დარღვევა, ხანგრძლივი დეპრესიული განწყობა, უჩვეულოდ ძლიერი განწყობის ცვალებადობა, აგრესია, ალკოჰოლის ან სხვა ნივთიერებების ხშირი მოხმარება, თვითდაზიანება ან ყოველდღიური ფუნქციონირების გაუარესება, კარგი იქნება ფსიქოლოგთან ან ფსიქიატრთან კონსულტაცია.