ალცჰაიმერის 10 ადრეული ნიშანი, რომლებიც დიაგნოზის დასმამდე 15 წლით ადრეც შეიძლება გამოვლინდეს – ფინელი მეცნიერების კვლევა - მშობლები

ალცჰაიმერის დაავადება, ჩვეულებრივ, მეხსიერების გაუარესებასთან ასოცირდება. თუმცა თავის ტვინში მიმდინარე ცვლილებებმა შესაძლოა გავლენა მოახდინოს არა მხოლოდ მეხსიერებაზე, არამედ ადამიანის განწყობაზე, ყურადღებაზე, ქცევასა და სხვა ფუნქციებზეც.

ამ საკითხით ფინელი მეცნიერები დაინტერესდნენ. მათ შეისწავლეს 407 ადამიანის სამედიცინო ისტორია, რომლებსაც ალცჰაიმერის დაავადება 65 წლამდე ასაკში დაუდგინდათ. მიღებული მონაცემები შეადარეს იმავე ასაკისა და სქესის 4035 ადამიანის სამედიცინო ჩანაწერებს, რომლებსაც ნეიროდეგენერაციული დაავადებები არ ჰქონდათ.

მკვლევრებმა გააანალიზეს, ჯანმრთელობის რა პრობლემები აღენიშნებოდათ მონაწილეებს ალცჰაიმერის დაავადების დიაგნოზის დასმამდე 1–15 წლის განმავლობაში.

გამოვლინდა ათი მდგომარეობა, რომლებიც მომავალში ალცჰაიმერის დიაგნოზის მქონე ადამიანების სამედიცინო ისტორიებში შედარებით ხშირად ფიქსირდებოდა.

მნიშვნელოვანია, რომ ეს მდგომარეობები ალცჰაიმერის სპეციფიკური ადრეული ნიშნები არ არის. კვლევამ მათ შორის სტატისტიკური კავშირი გამოავლინა, თუმცა მიზეზშედეგობრივი დამოკიდებულება არ დაუდასტურებია.

1. თავბრუსხვევა

თავბრუსხვევის შეტევები ერთ-ერთი ყველაზე ხშირი ჩივილი იყო იმ ადამიანებში, რომლებსაც მოგვიანებით ალცჰაიმერის დაავადება დაუდგინდათ.

საუბარია არა უბრალოდ სისუსტეზე, რომელიც შეიძლება უძილო ღამის შემდეგ განვითარდეს, არამედ მდგომარეობაზე, როდესაც ადამიანს წონასწორობის შეგრძნება ერღვევა და ეჩვენება, თითქოს მის გარშემო საგნები ტრიალებს.

2. დეპრესია

დეპრესიული მდგომარეობებიც შედარებით ხშირად აღენიშნებოდათ ადამიანებს, რომლებსაც მოგვიანებით ალცჰაიმერის დაავადება დაუდგინდათ.

ამ შემთხვევაში საუბარია არა ცუდ განწყობაზე, რომელიც მძიმე სამუშაო კვირის შემდეგ შეიძლება გაჩნდეს, არამედ ხანგრძლივ მდგომარეობაზე, რომელიც გავლენას ახდენს ძილზე, მადაზე, შრომისუნარიანობასა და ყოველდღიური საქმიანობისადმი ინტერესზე.

3. ხშირი თავის ტკივილი

თავის ტკივილი კიდევ ერთი პრობლემაა, რომელსაც ადამიანები ხშირად გადაღლას ან სტრესს უკავშირებენ.

განსაკუთრებული ყურადღება უნდა მიექცეს ახალ ან შეცვლილ შეტევებს. თუ თავის ტკივილი გახშირდა, გაძლიერდა ან მისი ხასიათი ჩვეულებრივისგან განსხვავდება, უმჯობესია ექიმთან კონსულტაცია, ვიდრე მხოლოდ ტკივილგამაყუჩებლების მიღება.

4. დელირიუმი

დელირიუმი ცნობიერებისა და ყურადღების მწვავე დარღვევაა. ამ დროს ადამიანმა შეიძლება ვეღარ გააცნობიეროს, სად იმყოფება, აერიოს მოვლენები, გაუჭირდეს ყურადღების კონცენტრირება. ზოგიერთ შემთხვევაში ჰალუცინაციებიც ვითარდება.

ასეთი მდგომარეობა სასწრაფო სამედიცინო დახმარებას საჭიროებს.

5. თავის ტვინის ტრავმები

იმ ადამიანების სამედიცინო ისტორიებში, რომლებსაც მოგვიანებით ალცჰაიმერის დაავადება დაუდგინდათ, თავის ტრავმებიც ფიქსირდებოდა.

განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, რომ ძლიერი დარტყმის შედეგები უყურადღებოდ არ დატოვოთ. მაშინაც კი, თუ შემთხვევის შემდეგ ადამიანი თავს დამაკმაყოფილებლად გრძნობს, თავის ტკივილის, გულისრევის, ღებინების ან ცნობიერების დაბინდვის შემთხვევაში აუცილებელია სამედიცინო შეფასება.

6. ფარისებრი ჯირკვლის დაავადებები

ფარისებრი ჯირკვალი ნივთიერებათა ცვლას არეგულირებს და ნერვული სისტემის ფუნქციონირებაზეც ახდენს გავლენას.

მისი მუშაობის დარღვევისას შეიძლება გამოვლინდეს დაღლილობა, ძილიანობა, გაღიზიანებადობა, განწყობის ცვლილებები და ყურადღების კონცენტრირების გაძნელება.

მსგავსი ჩივილების შემთხვევაში მიზანშეწონილია ექიმთან კონსულტაცია, რათა საჭიროების შემთხვევაში შემოწმდეს ფარისებრი ჯირკვლის ფუნქცია და ჩატარდეს დამატებითი გამოკვლევები.

7. ინსულტი

თავის ტვინში სისხლის მიმოქცევის დარღვევამ შეიძლება გავლენა მოახდინოს მეხსიერებაზე, მეტყველებაზე, ყურადღებასა და სხვა კოგნიტიურ ფუნქციებზე, რომლებიც ადამიანის ცხოვრების ხარისხს განსაზღვრავს.

ამიტომ განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ინსულტის ძირითადი სიმპტომების ცოდნა: ხელის ან ფეხის უეცარი სისუსტე, სახის ასიმეტრია, მეტყველების ან მხედველობის მოულოდნელი დარღვევა.

ასეთი ნიშნების გამოვლენისას აუცილებელია სასწრაფო დახმარების დაუყოვნებლივ გამოძახება.

8. ალკოჰოლის მოხმარებასთან დაკავშირებული დარღვევები

ადამიანებში, რომლებსაც მოგვიანებით ალცჰაიმერის დაავადება დაუდგინდათ, ალკოჰოლის ჭარბ მოხმარებასთან დაკავშირებული პრობლემებიც შედარებით ხშირად ფიქსირდებოდა.

ალკოჰოლი უარყოფითად მოქმედებს ნერვულ სისტემაზე, აუარესებს მეხსიერებას, ყურადღებასა და გადაწყვეტილებების მიღების უნარს.

ხანგრძლივი და ჭარბი მოხმარების შემთხვევაში შეიძლება უფრო სერიოზული კოგნიტიური დარღვევებიც განვითარდეს.

9. ეპილეფსია

ეპილეფსია კიდევ ერთი დიაგნოზია, რომელიც მომავალში ალცჰაიმერის დაავადების მქონე პაციენტებში შედარებით ხშირად გვხვდებოდა.

მნიშვნელოვანია, რომ ეპილეფსიური შეტევა ყოველთვის არ მიმდინარეობს კრუნჩხვითა და გონების დაკარგვით.

ზოგჯერ ადამიანი მცირე ხნით წყვეტს გარშემომყოფებზე რეაგირებას, ერთ წერტილს მიშტერებია ან მომხდარი აღარ ახსოვს.

ასეთი ეპიზოდების შემთხვევაში საჭიროა ნევროლოგის შეფასება.

10. ყურის, ცხვირისა და ყელის დაავადებები

ფინელი მეცნიერების მიერ გამოვლენილ მდგომარეობებს შორის მოხვდა ყურის, ცხვირისა და ყელის დაავადებებიც, მათ შორის ოტიტი და სინუსიტი.

საინტერესოა, რომ მსგავსი დიაგნოზები მომავალში ალცჰაიმერის დაავადების მქონე ადამიანებში შედარებით ხშირად ფიქსირდებოდა არა მხოლოდ დიაგნოზამდე ხუთი წლით ადრე, არამედ 6–10 წლით ადრეც.

მკვლევრებს ამ კავშირის ზუსტი ახსნა ჯერჯერობით არ აქვთ.

ნიშნავს თუ არა რომელიმე ამ სიმპტომის არსებობა, რომ ადამიანს ალცჰაიმერი განუვითარდება?

არა. ჩამოთვლილი დაავადებებისა და სიმპტომების არსებობა არ ნიშნავს, რომ ადამიანს ალცჰაიმერის დაავადება აუცილებლად განუვითარდება.

დეპრესია, თავის ტკივილი, თავბრუსხვევა და ფარისებრი ჯირკვლის დაავადებები საკმაოდ გავრცელებული მდგომარეობებია და მათი გამომწვევი მიზეზები მრავალფეროვანია.

ფინელმა მეცნიერებმა სტატისტიკური კავშირები გამოავლინეს, მაგრამ კვლევით არ დამტკიცებულა, რომ ჩამოთვლილი მდგომარეობები ალცჰაიმერის დაავადებას იწვევს ან აუცილებლად წინ უსწრებს მის განვითარებას.

ამასთან, კვლევა ეხებოდა ადამიანებს, რომლებსაც ალცჰაიმერი 65 წლამდე დაუდგინდათ. შესაბამისად, მისი შედეგები ავტომატურად ვერ გავრცელდება ყველა ასაკობრივ ჯგუფზე.

კვლევის მთავარი მნიშვნელობა ის არის, რომ მეცნიერებს შესაძლებლობას აძლევს, უკეთ შეისწავლონ დაავადების განვითარებამდე წლების განმავლობაში არსებული ჯანმრთელობის პრობლემები და მომავალში ადრეული გამოვლენის უფრო ზუსტი მეთოდები შეიმუშაონ.