ბავშვის კვებაზე საუბრისას მშობლები ყველაზე ხშირად ყურადღებას ცილებს, ცხიმებსა და ვიტამინებს აქცევენ. ამ დროს ხშირად ავიწყდებათ უჯრედისი (საკვები ბოჭკოები), რომელიც მნიშვნელოვან როლს ასრულებს ნაწლავების გამართულ მუშაობაში, ხელს უწყობს რეგულარულ დეფეკაციას, დანაყრების შეგრძნებასა და ნაწლავის სასარგებლო მიკროფლორის შენარჩუნებას.

თუ ბავშვის ყოველდღიურ რაციონში ჭარბობს თეთრი პური, მაკარონი, ტკბილი ფაფები და ცომეული, შესაძლოა, მას საკმარისი რაოდენობით უჯრედისი არ მიეწოდებოდეს. ამის შედეგად შეიძლება განვითარდეს შეკრულობა, მუცლის შებერილობა და დისკომფორტი.

საბედნიეროდ, უჯრედისის მისაღებად ძვირად ღირებული ან ეგზოტიკური პროდუქტები საჭირო არ არის. ის უხვად გვხვდება ჩვეულებრივ ბოსტნეულში, ხილში, მარცვლეულსა და პარკოსნებში.

1. ბოსტნეული

ბოსტნეული უჯრედისის ერთ-ერთი საუკეთესო წყაროა. ის შეიცავს როგორც ხსნად, ისე უხსნად საკვებ ბოჭკოებს და წყალსაც, რომელიც ნაწლავების მუშაობას უწყობს ხელს.

განსაკუთრებით სასარგებლოა:

• გოგრა

• სტაფილო

• ჭარხალი

• ყაბაყი

• ბროკოლი

• მწვანე ბარდა

• სიმინდი

პატარებისთვის ბოსტნეული შეგიძლიათ პიურეს სახით მოამზადოთ, უფროსი ასაკის ბავშვებს კი შესთავაზოთ ორთქლზე მომზადებული, გამომცხვარი ან ახალი ბოსტნეული.

თუ ბავშვს ბოსტნეული არ უყვარს, სცადეთ მისი დამატება საყვარელ კერძებში — მაგალითად, კატლეტებში ან ბოსტნეულის მობრაწულში.

2. ხილი

უჯრედისის კარგი წყაროა ვაშლი, მსხალი, ქლიავი, გარგარი და კენკრა.

ვაშლისა და მსხლის კანში განსაკუთრებით ბევრი საკვები ბოჭკოა, ამიტომ, თუ ბავშვის ასაკი და ღეჭვის უნარი ამის საშუალებას იძლევა, ხილის გათლა ყოველთვის აუცილებელი არ არის. მთავარია, კარგად გარეცხოთ.

პატარებს შეგიძლიათ შესთავაზოთ ხილის პიურე, უფროსებს კი — დაჭრილი ხილი ან შინ მომზადებული სმუზი.

მნიშვნელოვანია: ხილის წვენი მთლიან ხილს ვერ ჩაანაცვლებს. წვენში უჯრედისი ძალიან ცოტაა, მაშინ როცა მთლიან ხილში სასარგებლო ბოჭკოების დიდი ნაწილი შენარჩუნებულია.

3. მარცვლეული და ბურღულეული

ბავშვის რაციონში უჯრედისის მნიშვნელოვანი წყაროა მარცვლეულიც, თუმცა ყველა სახეობა ერთნაირად სასარგებლო არ არის.

თეთრი ბრინჯი, მანანის ბურღული და ჩვეულებრივი მაკარონი შედარებით მცირე რაოდენობით უჯრედისს შეიცავს, რადგან დამუშავებისას მარცვლის ბოჭკოებით მდიდარი ნაწილები მოცილებულია.

უპირატესობა მიანიჭეთ:

• შვრიის ფაფას

• წიწიბურას

• ყავისფერ ბრინჯს

• სრულმარცვლოვან პურს

• სრულმარცვლოვან მაკარონს

პატარებისთვის კარგი არჩევანია შვრიის ფაფა, რომელსაც შეგიძლიათ დაუმატოთ გახეხილი ვაშლი, მსხალი ან კენკრა.

თუ ბავშვი მხოლოდ თეთრ ბრინჯს მიირთმევს, ყავისფერი ბრინჯი თავიდან მცირე რაოდენობით შეურიეთ, რათა ახალ გემოსა და ტექსტურას თანდათან შეეჩვიოს.

პურისა და ხრაშუნა პურების შეძენისას ყურადღება მიაქციეთ შემადგენლობას. სასურველია, პირველ ინგრედიენტად სრულმარცვლოვანი ფქვილი იყოს მითითებული, დამატებული შაქარი კი მინიმალური რაოდენობით გვხვდებოდეს.

4. პარკოსნები — ლობიო, ოსპი, ბარდა

პარკოსნები უჯრედისის ერთ-ერთი ყველაზე მდიდარი წყაროა. ისინი შეიცავს მცენარეულ ცილასაც, ამიტომ ბავშვის კვების რაციონს განსაკუთრებით კარგად ავსებს.

სასარგებლო არჩევანია ლობიო, ოსპი, მუხუდო და ბარდა.

პატარებისთვის პარკოსნები უმჯობესია კარგად მოხარშული და დაჭყლეტილი სახით მოამზადოთ. მაგალითად:

• ოსპის კრემსუპი

• ჰუმუსი

• კარგად მოხარშული ლობიოს პიურე

• ბარდის სუპი

პარკოსნების მიღება მცირე ულუფებით დაიწყეთ, რადგან დიდი რაოდენობით მიღებამ შესაძლოა გაზების დაგროვება და მუცლის შებერილობა გამოიწვიოს.

შეგიძლიათ გამოიყენოთ დაკონსერვებული ლობიო ან მუხუდოც, თუმცა უმჯობესია შეარჩიოთ ნაკლებმარილიანი პროდუქტი და გამოყენებამდე კარგად გარეცხოთ.

5. თხილეული და თესლები

ნიგოზი, ნუში, არაქისი, სელისა და ჩიას თესლი უჯრედისის კონცენტრირებული წყაროა. თუმცა ბავშვებისთვის მათი შეთავაზებისას განსაკუთრებული სიფრთხილეა საჭირო.

მთლიანი თხილეული პატარა ბავშვებისთვის დახრჩობის საფრთხეს წარმოადგენს. განსაკუთრებით ხუთ წლამდე ასაკში უმჯობესია გამოიყენოთ დაფქული თხილეული ან თხლად წასმული, გლუვი თხილის პასტა, ბავშვის ასაკისა და კვებითი უნარების გათვალისწინებით.

სელის დაფქული თესლი შეგიძლიათ დაუმატოთ ფაფას ან იოგურტს, ჩიას თესლი კი წინასწარ დაალბოთ.

თხილისა და არაქისის პასტის შერჩევისას უპირატესობა მიანიჭეთ პროდუქტს დამატებული შაქრის გარეშე. ალერგიის რისკის მქონე ბავშვებისთვის ახალი ალერგენული პროდუქტების შეთავაზება პედიატრთან უნდა შეთანხმდეს.

6. ჩირი და ჯანსაღი წასახემსებლები

ქიშმიში, გარგარის ჩირი, შავი ქლიავი და ფინიკი უჯრედისს შეიცავს და ბავშვებისთვის ტკბილეულის ალტერნატივაც შეიძლება იყოს.

განსაკუთრებით ცნობილია შავი ქლიავი, რომელიც ნაწლავების მოქმედებას უწყობს ხელს და ხშირად გამოიყენება შეკრულობის დროს.

თუმცა ჩირი საკმაოდ დიდი რაოდენობით ბუნებრივ შაქარსაც შეიცავს, ამიტომ სასურველია მცირე ულუფებით შესთავაზოთ და ახალი ხილით არ ჩაანაცვლოთ.

პატარებისთვის ჩირი შეიძლება დარბილდეს და პიურედ მომზადდეს, რადგან მკვრივი და წებოვანი ნაჭრები დახრჩობის რისკს ქმნის.

ტკბილი ორცხობილებისა და ბატონების ნაცვლად შეგიძლიათ ბავშვს სრულმარცვლოვანი კრეკერები ან უშაქრო ხილის წასახემსებლები შესთავაზოთ. თუმცა აუცილებლად წაიკითხეთ ეტიკეტი — პროდუქტები, რომლებიც ჯანსაღად არის წარმოდგენილი, ზოგჯერ ბევრ შაქარს და ძალიან ცოტა უჯრედისს შეიცავს.

რამდენი უჯრედისი სჭირდება ბავშვს დღეში?

უჯრედისის საჭირო რაოდენობა ბავშვის ასაკზეა დამოკიდებული. არსებობს მარტივი საორიენტაციო წესი: ბავშვის ასაკს დაუმატეთ 5 და მიიღებთ დღეში საჭირო უჯრედისის დაახლოებით რაოდენობას გრამებში.

მაგალითად:

• 5 წლის ბავშვისთვის — დაახლოებით 10 გრამი

• 8 წლისთვის — დაახლოებით 13 გრამი

• 10 წლისთვის — დაახლოებით 15 გრამი

ეს მხოლოდ საორიენტაციო წესია და არა ყველა ასაკისთვის დადგენილი უნივერსალური ნორმა. რეალური რეკომენდაციები შეიძლება განსხვავდებოდეს ასაკისა და გამოყენებული კვებითი სახელმძღვანელოს მიხედვით.

ერთ წლამდე ბავშვებისთვის უჯრედისის ცალკე დღიური ნორმა დადგენილი არ არის. ამ ასაკში კვების საფუძველს დედის რძე ან ადაპტირებული ნარევი წარმოადგენს, დამატებითი საკვები კი ეტაპობრივად შემოდის.

როგორ მივხვდეთ, რომ ბავშვი საკმარის უჯრედისს იღებს?

ყოველდღიურად გრამების დათვლა აუცილებელი არ არის. მთავარია, ბავშვის რაციონი მრავალფეროვანი იყოს და რეგულარულად შეიცავდეს ბოსტნეულს, ხილს, სრულმარცვლოვან პროდუქტებსა და პარკოსნებს.

გაითვალისწინეთ, რომ უჯრედისის რაოდენობა თანდათან უნდა გაიზარდოს. მნიშვნელოვანია საკმარისი სითხის მიღებაც, რადგან ბოჭკოების მკვეთრმა მატებამ შესაძლოა მუცლის შებერილობა და დისკომფორტი გამოიწვიოს.

სწორად შერჩეული, მრავალფეროვანი კვება ბავშვს არა მხოლოდ ნაწლავების გამართულ მუშაობაში ეხმარება, არამედ ჯანსაღი კვებითი ჩვევების ჩამოყალიბებასაც უწყობს ხელს.